WORD

Peter Neuber (Hg.)
Meldörp-Bȫker
Nr. 2.1 (2. Oploog 2015)
Klaus Groth
Quickborn 1
In der vorliegenden Ausgabe wurden die Texte sprachlich mit Vorsicht aktualisiert.
Vor allem sollen die Texte in Dithmarschen lautlich leichter korrekt gelesen werden können.
Es handelt sich hier um ein
Niederdeutsches Textbuch
zum Wörterbuch ›Wȫhrner Wȫȫr‹
in
SASS-ergänzender Schreibweise
Dat hēēt: in SASS-Schrievwies mit Tōgoov, vör âllen wârrt de Diphthongen kėnntli mookt.
Un dat is vun Vördēēl in hēēl Slēēswig-Holstēēn!
Datt ēēn würkli luut lesen kann!
Stand: 15. November 2015
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Herausgeber:
Peter Neuber, Burgstr. 18, 25704 Meldorf
fon: 0179 6804539
email: [email protected]
www.wöhrnerwöör.de (download für das Wörterbuch ›Wȫhrner Wȫȫr‹)
www.meldörpböker.de (download für die digitalen ›Meldörp-Bȫker‹)
Peter Neuber (Hg.)
Meldörp-Bȫker
(Textbȫker tō de ›Wȫhrner Wȫȫr‹)
Zur Zeit sind kostenfrei, als ›Frie’ Woor‹, herunterladbar, jeweils in zweiter, geänderter Ausführung, 2015-11-15:
Nr. 1:
Verschēden Schrieverslüüd
Nr. 2.1:
Klaus Groth, Quickborn 1
Nr. 3.1:
Johann Hinrich Fehrs, Op Holsten-Ēēr
Gedruckt sind bislang erschienen, jeweils in zweiter, geänderter Auflage, 2015-11-15:
Nr. 3.2:
Johann Hinrich Fehrs, Allerhand Slag Lüüd
Nr. 4.2:
Theodor Piening, De Reis no’n Hamborger Dōōm
Nr. 5.1:
Heinrich Johannes Dehning,
Junge Schōōlmeisterjohren in Dithmarschen vör 1900
Nr. 8.2:
Georg Droste, Odde Âlldag un sien Jungstöög
Die Reihe wird fortgesetzt, teils in digitalem Format als ›Frie’ Woor‹ (MS-WORD, Kindle-Reader, ePUB),
teils als Papierdruck.
›Frie’ Woor‹ bedeutet im Falle der aus dem Internet herunterladbaren ›Meldörp-Bȫker‹, dass diese für die private
Nutzung auch beliebig verändert werden dürfen, dass im WORD-Format z.B ›niX09‹ in ›nich‹ verwandelt werden darf,
›wedderX11‹ in ›woller‹ oder ›süm|ehrX05‹ in ›jüm‹, wenn dies örtlich wünschenswert erscheint. Bei gewerblicher Nutzung
ist hingegen für jegliche Änderung eine Erlaubnis beim Herausgeber einzuholen. Bei privater oder genehmigter
gewerblicher Nutzung gebietet schon der Anstand, die Quelle ›Wȫhrner Wȫȫr‹ bzw. ›Meldörp-Bȫker‹ gebührend
kenntlich zu machen!
µI
mpressum:
P e t e r N e u b e r ( H g . ) , M e l d ö r p - B ȫ k e r 2.1
Klaus Groth, Quickborn 1
Copyright © 2015 by Peter Neuber, D25704 Meldorf
2. Auflage 11|2015
ISBN –
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 2
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Was im ›Buch‹ ist Platt, was Hoch?
Wȫȫr un Sätz in normoolgrōte un lōōtrechte Bōōkstoḃen:
Platt
Wörter und Textpassagen in normalgroßer und kursiver Schreibweise:
Hochdeutsch, zumindest kein Platt
Wȫȫr in lütte un lōōtrechte Bōōkstoḃen:
Platt (tōmeist anner mȫȫglige Wȫȫr)
Wörter, in kleiner und kursiver Schreibweise:
Hochdeutsch
(Übersetzungen
oder i.d.R. hochdeutsche Erklärungen)
Warum der Wechsel von der ›Dithmarscher Schreibweise‹ zur
›SASS-ergänzenden Schreibweise‹
(von der ersten zur zweiten Ausgabe|Auflage)?
Beide Schreibweisen ergänzen SASS (seit 1956 der Platt-DUDEN für NS, HH, SH) und sind für
Dithmarschen und Schleswig-Holstein tauglich, wenn auch die Diphthonge|Zwielaute [o u, ei,
oi|öü] nicht als Doppellaute (z. B. als ou, ej, oi|eu|äu) geschrieben werden, sondern als o, e und
ö.
Meine ›Dithmarscher Schreibweise‹ hielt sich an das Prinzip unserer Dithmarscher
Altvorderen Groth und Müllenhoff, die die langen Monophthonge|Einlaute kennzeichneten, die
problematischen Zwielaute aber nicht. (Letztere wurden von mir nur behelfsmäßig durch
Anhebung
markiert.)
Diese
Schreibweise
erzeugt
leider
ein
Problem:
Die
Monophthonge|Einlaute werden unnötigerweise hervorgehoben; aber man kann sich nur über
sie die nicht markierten Diphthonge|Zwielaute (indirekt, nach einer Methode ›von hinten durch
die Brust ins Auge‹) logisch erschließen.
Meine neu angewendete ›SASS-ergänzende Schreibweise‹ markiert direkt die ProblemZwielaut-Buchstaben o, e und ö durch einen Balken (ō, ē und ȫ) und sagt: Dies ist ein
Doppellaut [ou, ei bzw. oi|öü], auch wenn er nicht so aussieht! – Die Buchstaben o, e und ö ohne
Balken werden ganz normal als o, e und ö gelesen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 3
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dieses ›Buch‹ hat eigene Seitenzahlen. Im Inhaltsverzeichnis wird jedoch auf die in den Text
eingelassenen Original-Seitenumbrüche in der Form (GrK1.1.063) verwiesen.
Wat in dat Bōōk steiht (Rahmen)
M
M
S
B
W
m
m
W
O
R
D
S
B
W
m
K
m
Maaarrrkkkiie
ieerrreeennn S
Siie
iee zzz...B
B... µµµW
Wööörrrttteeerrr,,, uuum
mm
miitittW
WO
OR
RD
D---S
Suuuccchhheeennn zzz...B
B... zzzuuu dddeeennnW
Wööörrrttteeerrrnnn m
miiittt K
Keeennnnnnm
maaarrrkkkeeezzzuuu sssppprrriin
inngggeeennn!!!
µÜbersicht
über die erschienenden Meldörp-Bȫker
Seite 002
µImpressum
Seite 004
µWas
Seite 005
im Buch ist Platt, was Hoch?
µWarum
der Schreibweisenwechsel zur zweiten Auflage?
Seite 005
µVorwort
zu Autoren und Auswahl
Seite 006
µPositionenverzeichnis
Seite 008
der Meldörp-Bȫker
Seite 482
µSchreibweise
µKennmarken
µRegionale
und Aussprache (ō, ē, ȫ;
â;
(M3, M4, …, Information dazu)
Besonderheiten (X00, X01, …)
µGrabbelkiste,
µLicht
Seite 008
die speziell für diesen Band der ›Meldörp Bȫker‹
zur Verwendung kam
µLiteratur,
µAnsinnen
der Groth-Texte
Informationen zu
*-Wörtern
und Schatten (zu Autoren)
µWȫhrner
ė; ġ; ḃ; …
)
Seite 488
Seite 491
Seite 492
Seite 495
Seite 498
Wȫȫr, Information zu ihrer Nutzung
Seite 500
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 4
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Positionen-Verzeichnis der Groth-Stücke
µ
Quickborn I
1. Band:
M
,, uuum
M
S
B
m
D
M
Maaarrrkkkiie
ieerrreeennn S
Siie
iee zzz...B
B GrK11004,
m zzzuuu D
Daaattt M
Mōōōōōōrrr zzzuuu sssppprrriininngggeeennn!!!
GrK11001
Mien Mōdersprook
GrK1.1.001f
s.a. GrK5.1.015f
GrK11002
Mien Jehann
GrK1.1.002
s.a. GrK5.1.017f
GrK11003
Mien Annamedder
GrK1.1.003f
s.a. GrK5.1.019f
GrK11004
Dat Mōōr
GrK1.1.004
s.a. GrK5.1.021f
GrK11005
Orgeldreiher
GrK1.1.005f
s.a. GrK5.1.023f
GrK11006
As ik weggung
GrK1.1.006f
s.a. GrK5.1.025
GrK11007
Ėn Brēēf
GrK1.1.007f
s.a. GrK5.1.026f
För de Gören
GrK11008
01 Still mien Hanne
GrK1.1.008f
s.a. GrK5.1.028f
GrK11009
02 Snēēwittjen
GrK1.1.009
s.a. GrK5.1.029
GrK11009
03 Utsichten
GrK1.1.009
s.a. GrK5.1.030
GrK11010
04 Hevelmann
GrK1.1.010
s.a. GrK5.1.030
GrK11010
05 Dor wohn ėn Mann
GrK1.1.010
s.a. GrK5.1.031f
GrK11011
06 Wat ēēn wârrn kann, …
GrK1.1.011ff
s.a. GrK5.1.033ff
GrK11014
07 Prinzess
GrK1.1.014f
s.a. GrK5.1.040
GrK11015
08 Kanēēljuud
GrK1.1.015f
s.a. GrK5.1.041
GrK11016
09 Regenlēēd
GrK1.1.016f
s.a. GrK5.1.038f
GrK11017
10 Buussemann
GrK1.1.017f
s.a. GrK5.1.042f
GrK11018
De Fischer
GrK1.1.018
s.a. GrK5.1.051f
GrK11019
De Möller
GrK1.1.019
s.a. GrK5.1.045f
GrK11019
De Melkdēērn
GrK1.1.019ff
s.a. GrK5.1.047ff
GrK11022
De Krautfru
GrK1.1.022ff
s.a. GrK5.1.053ff
GrK11024
De ōle Hârfenspelersch
GrK1.1.024f
s.a. GrK5.1.044
GrK11025
An dėn Moon
GrK1.1.025ff
s.a. GrK5.1.056ff
GrK11028
Wiehnachtenoḃend
GrK1.1.028ff
s.a. GrK5.1.059f
GrK11030
Grōōtmōder
GrK1.1.030
s.a. GrK5.1.061
GrK11030
Pēter Plumm
GrK1.1.030ff
s.a. GrK5.1.062ff
GrK11036
Hanne ut Frankriek
GrK1.1.036ff
s.a. GrK5.1.069ff
GrK11057
Kedenriem
GrK1.1.057f
s.a. GrK5.1.084f
GrK11058
Priomeln
GrK1.1.058ff
s.a. GrK5.1.085ff
ō: sprich [o ] wie ›soul‹; ē: sprich [e ] wie ›day‹; ȫ: sprich [o ] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
u
www.meldörpböker.de
i
i
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 5
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
GrK1.1.060f
Quickborn 1), 15.11.2015
GrK11060
Bispeel
GrK11061
Matten Hoos
GrK11062
Oonten in’t Woter
GrK1.1.062f
s.a. GrK5.1.090f
GrK11063
Lünk
GrK1.1.063f
s.a. GrK5.1.092f
GrK11065
Pēter Kunrod
GrK1.1.065ff
s.a. GrK5.1.094ff
GrK11091
Aftēker in’t Mōōr
GrK1.1.091f
s.a. GrK5.1.123f
GrK11092
Schietkrööt
GrK1.1.092f
s.a. GrK5.1.125f
GrK11093
Dagdēēf
GrK1.1.093f
s.a. GrK5.1.127f
GrK11094
Drēēs
GrK1.1.094f
s.a. GrK5.1.129f
GrK11095
De Flōōt
GrK1.1.095ff
s.a. GrK5.1.131ff
GrK11101
Rumpelkomer
GrK1.1.101ff
s.a. GrK5.1.137ff
GrK1.1.061
s.a. GrK5.1.087
s.a. GrK5.1.088f, Y16.1.153 [Noten],…
Wat sik dat Volk vertellt
GrK11117
1 Ōōl’ Büsum
GrK1.1.117f
s.a. GrK5.1.155
GrK11118
2 Herr Jehannis
GrK1.1.118f
s.a. GrK5.1.156f
GrK11120
3 Hē wook
GrK1.1.120
s.a. GrK5.1.158
GrK11120
4 Dat stöhnt in’t Mōōr
GrK1.1.120f
s.a. GrK5.1.159f
GrK11122
5 Dat grulige Huus
GrK1.1.122
s.a. GrK5.1.161
GrK11122
6 De hillige Ēēk
GrK1.1.122f
s.a. GrK5.1.162f
GrK11124
7 De Pukerstock
GrK1.1.124f
s.a. GrK5.1.164ff
GrK11126
8 Hans Iver
GrK1.1.126f
s.a. GrK5.1.167f
Ut de ōle Krönk
GrK11127
1 Groof Rudolf vun de Bȫkelnborg
GrK1.1.127f
s.a. GrK5.1.169f
GrK11128
2 Groof Gēērt in Ōlenwȫhren
GrK1.1.128f
s.a. GrK5.1.171f
GrK11129
3 De Holsten in’e Hamm
GrK1.1.129f
s.a. GrK5.1.173
GrK11130
4 De Slacht bi Hemmingsteed
GrK1.1.130ff
s.a. GrK5.1.174ff
GrK11133
5 Heinrich von Zütphen
GrK1.1.133ff
s.a. GrK5.1.177ff
GrK11135
6 De letzte Fēhd
GrK1.1.135f
s.a. GrK5.1.180f
GrK11136
Unruh Hans
GrK1.1.136ff
s.a. GrK5.1.182ff
GrK11143
Oḃendgang
GrK1.1.143
s.a. GrK5.1.190
GrK11143
De Fischerkoot
GrK1.1.143f
s.a. GrK5.1.191
GrK11144
De Schipperfru
GrK1.1.144
s.a. GrK5.1.192
GrK11144
De Kinner lârmt
GrK1.1.144f
s.a. GrK5.1.193f
GrK11145
Aflōhnt
GrK1.1.145
s.a. GrK5.1.195
GrK11145
De junge Weetfru
GrK1.1.145f
s.a. GrK5.1.196
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 6
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
GrK11146
Sünndagsrōh
Quickborn 1), 15.11.2015
GrK1.1.146
s.a. GrK5.1.197
Famielnbiller
GrK11146
1 Dat Gewidder
GrK1.1.146ff
s.a. GrK5.1.198ff
GrK11154
2 De Sünndagmorgen
GrK1.1.154ff
s.a. GrK5.1.207ff
GrK11163
3 Heinri
GrK1.1.163ff
s.a. GrK5.1.218ff
GrK11167
4 De Welt
GrK1.1.167ff
s.a. GrK5.1.223ff
GrK11170
5 Voderhuus
GrK1.1.170ff
s.a. GrK5.1.227ff
GrK11172
6 Ut Lėnken wârrt ėn Keed
GrK1.1.172ff
s.a. GrK5.1.230ff
GrK11174
Dat Dörp in’ Snēē
GrK1.1.174
s.a. GrK5.1.233
GrK11174
Goldbârg
GrK1.1.174f
s.a. GrK5.1.234
GrK11175
Mien Platz vör Döör
GrK1.1.175f
s.a. GrK5.1.235f
GrK11176
Ünner’n Kastanje
GrK1.1.176f
s.a. GrK5.1.237
GrK11177
Oḃendfreden
GrK1.1.177
s.a. GrK5.1.238f
GrK11177
De Möhl
GrK1.1.177f
s.a. GrK5.1.240f
GrK11178
Se lėngt
GrK1.1.178ff
s.a. GrK5.1.242f
GrK11180
Hattlēēd
GrK1.1.180f
s.a. GrK5.1.244f
GrK11181
Swienegel un Matten Hoos in’e Wett
GrK1.1.181ff
s.a. GrK5.1.246ff
GrK11185
Hans Schander (nach Burns)
GrK1.1.185ff
s.a. GrK5.1.251ff
GrK11195
De Fischtog no Fiel
GrK1.1.195ff
s.a. GrK5.1.262ff
GrK11211
Hell in’t Finster
GrK1.1.211f
s.a. GrK5.1.280
GrK11212
In’t Holt
GrK1.1.212
s.a. GrK5.1.281
GrK11213
Sō lach doch mool!
GrK1.1.213
s.a. GrK5.1.282
GrK11213
Wėnn de Lurk treckt
GrK1.1.213
s.a. GrK5.1.283
GrK11213
Mien Voderland
GrK1.1.213f
s.a. GrK5.1.284f
GrK11215
In’e Frėmm
GrK1.1.215
s.a. GrK5.1.286
GrK11215
Ėn Vergeet-mi-ni
GrK1.1.215f
s.a. GrK5.1.287
Ut dėn Swonenweg
GrK11216
Klockenlüden
GrK1.1.216ff
s.a. GrK5.1.365ff
GrK11219
Mien Pōōrt
GrK1.1.219f
s.a. GrK5.1.367f
Fief niede Lēder tō’n Singen
GrK11220
Dor wēēr ėn lüttje Buurdēērn
GrK1.1.220f
s.a. GrK5.1.288f
GrK11221
Dor geiht ėn Beek
GrK1.1.221f
s.a. GrK5.1.367f
GrK11223
Ō, wullt’ mi ni mithėbben?
GrK1.1.223
s.a. GrK5.1.292
GrK11223
Hē sä mi sō veel
GrK1.1.223f
s.a. GrK5.1.367f
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 7
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
GrK11224
Mien Anna is ėn Rōōs sō rōōt
GrK1.1.224f
s.a. GrK5.1.295
GrK11225
Dööntjes
GrK1.1.225ff
s.a. GrK5.1.296ff
Ōle Lēder
GrK11229
1. Kukuuk
GrK1.1.229f
s.a. GrK5.1.310
GrK11230
2. De Jäger
GrK1.1.230f
s.a. GrK5.1.309
GrK11231
3. De Lōōtsendochter
GrK1.1.231
s.a. GrK5.1.311
GrK11231
4. Schippers Bruut
GrK1.1.231f
s.a. GrK5.1.312f
GrK11232
5. Twēē Lēēfsten
GrK1.1.232f
s.a. GrK5.1.314f
GrK11233
6. Bi Nōōrwōōld
GrK1.1.233f
s.a. GrK5.1.316f
GrK11234
7. De Stēēn bi Schâlkholt
GrK1.1.234f
s.a. GrK5.1.318f
GrK11235
8. Dat kohle Graff
GrK1.1.235f
s.a. GrK5.1.320f
Ut de Masch
GrK11236
1. Dat Ünnermēēl
GrK1.1.236ff
s.a. GrK5.1.322ff
GrK11240
2. De Vullmacht
GrK1.1.240ff
s.a. GrK5.1.327ff
GrK11248
3. Dat Schicksol
GrK1.1.248ff
s.a. GrK5.1.336ff
GrK11253
Spröök
GrK1.1.253f
s.a. GrK5.1.342f
Ėn Lēderkranz
GrK11255
1. Dat Huus
GrK1.1.255
s.a. GrK5.1.344
GrK11255
2. De Goorn
GrK1.1.255f
s.a. GrK5.1.345f
GrK11256
3. De ōl’ Wichel
GrK1.1.256
s.a. GrK5.1.347f
GrK11257
4. Vör Döör
GrK1.1.257
s.a. GrK5.1.349f
GrK11257
5. Tō Bett
GrK1.1.257f
s.a. GrK5.1.351f
Drēē Vogeln
GrK11258
1. Goldhohn
GrK1.1.258
s.a. GrK5.1.353f
GrK11258
2. De Duuv
GrK1.1.258f
s.a. GrK5.1.354f
GrK11259
3. Nachtrieder
GrK1.1.259f
s.a. GrK5.1.355f
Tō’t Ėnn
GrK11260
1. Vullmacht sien Tweeschens
GrK1.1.260
s.a. GrK5.1.356
GrK11260
2. Wohr di!
GrK1.1.260f
s.a. GrK5.1.357f
GrK11261
3. Wo hēēt se doch?
GrK1.1.261f
s.a. GrK5.1.359
GrK11262
4. Tȫȫv mool!
GrK1.1.262
s.a. GrK5.1.360
GrK11262
5. Verlor’n
GrK1.1.262f
s.a. GrK5.1.361f
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 8
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
GrK11263
Minnesänger (hochdeutsch)
GrK1.1.263f
Quickborn 1), 15.11.2015
s.a. GrK5.1.363f
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 9
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Mien Mōdersprook
(GrK11001 - GrK1.1.001f - kiek ōōk GrK5.1.015f!)
Mien MōdersprookX52, wo klingst du schȫȫn,
wo büst du mi vertruut!
Wēēr ōōk mien Hatt as Stohl un Stēēn,
du drēēvst dėn Stolt heruut.
Du bȫȫgst mien stieve Nack sō licht
as MōderX52 mit ehrn Ârm,
du fiechelst mi um’t Angesicht,
un still is alle Lârm.
Ik fȫhl mi as ėn luurlüttM3 Kind,
de hēle Welt is weg.
Du puust mi as ėn Vörjohrswind
de kranke Bost tōrecht.
Mien Ōpa fōōlt mi noch de Hann’
un seggt tō mi: Nu bee’!
Un „VoderunserX53“ fang ik an,
as ik wull frȫher dä.
Un fȫhl sō dēēp: dat wârrt verstohn,
sō sprickt dat Hatt sik ut.
Un RōhX32 vun’ Heḃen weiht mi an,
un âllns is wedderX11 guutX31!
Mien MōdersprookX52, sō slicht un recht,
du ōle frome Reed!
Wėnn blōōts ēēn Mund „mien VoderX53“ seggt,
sō klingt mi’t as ėn Beed. (GrK1.1.002)
Sō herrli klingt mi kēēn Musik
un singt kēēn Nachtigol.
Mi lōōpt je gliek in’ Ogenplink
de hellen Tronen dool.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 10
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Mien Jehann
(GrK11002 - GrK1.1.002 - kiek ōōk GrK5.1.017f!)
Ik wull, wi wēērn noch klēēn|lütt, Jehann,
dō wēēr de Welt sō grōōt!
Wi sēten op dėn Stēēn, Jehann,
wēētst noch? bi Novers Sōōt.
An’ Heḃen seil de stille Moon,
wi sēhgen, wo hē lēēp,
un snacken, wo de Heḃen hōōch
un wo de Sōōt wull dēēp.
Wēētst noch, wo still dat wēēr, Jehann?
Dor rȫhr kēēn Blatt an’ Bōōm.
Sō is dat nu niX09 mēhr, Jehann,
as hȫȫchstens noch in’ Drōōm.
Och nä, wėnn dō de Schēper sung,
allēēn in’t wiede Feld:
NiX09 wohr, Jehann? dat wēēr ėn Tōōn!
De ēēnzigst’ op de Welt.
Mitünner in’e Schummertiet,
dėnn wârrt mi sō tō Mōōt.
Dėnn löppt mi’t langs dėn Rüch sō hitt
as dōmools bi dėn Sōōt.
Dėnn dreih ik mi sō hastig um,
as wēēr ik niX09 allēēn:
Doch âllns, wat ik finn, Jehann,
dat is – ik stoh un wēēn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 11
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Mien Annamedder
(GrK11003 - GrK1.1.003f - kiek ōōk GrK5.1.019f!)
Ei, du lütten Flasskopp,
ik freet di vör Lēēv op!
Wat hest du för Puusbacken,
noch sȫter as Twēēbacken!
Ei, du lütten Flasskopp,
ik freet di noch op!
Ei, du lütte Wies-Snuut,
wat böst du dien Hans ut! …/bürstest…aus
De Tung geiht as ėn Lammerstēērt,
dien Hans is kēēn Drēēlinġ wēērt. …/Dreier
Ei, du lütte Wies-Snuut,
Wo schellst du mi ut!
Ei, du lütten Witt-Tähn,
wat mag ’k di gēērn dull sēhn!
Wo se klötert as ėn Kaffemöhl,
wo se plötert as ėn Mȫserstööl …/Mörserstiel!
Ei, du lütten Witt-Tähn,
wat mag ’k di gēērn sēhn!
Ei, du lütten Keithohn, …/Keckhahn
Wat kickst’ mi kasproot an! …/verzweifelt|wütend
Koom, wullt’ mi tō Kopp flēgen?
Ik heff noch kēēn Dütt kregen! …/Kuss
Ei, du lütten Keithohn,
wat kickst du mi an!
Ei, mien lütte Anna-MellerX14,
kannst mi afwisch’n as ’n Brieteller, (GrK1.1.004)
kannst mi utwring’n as ’n Footdōōk, …/Schüsseltuch
in’e Eck stell’n as ’n Handstock.
Ei, mien lütte Anna-MedderX14,
ik bün slantig as ėn Dōōk! …/schlotterig
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 12
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Dat Mōōr
(GrK11004 - GrK1.1.004 - kiek ōōk GrK5.1.021f!)
De Borrn beweegt sik op un dool,
as gunst du langs ėn bȫken Bohl.
Dat Woter schülpert in’e Graff,
de Grasnârv bevert op un af.
Dat geiht hėndool, dat geiht tōhȫȫch,
sō liesen as ėn Kinnerwēēg.
Dat Mōōr is bruun, de Heid is bruun,
dat Wullgras schient sō witt as Duun,
sō wēēk as Sied, sō rein as Snēē:
Dėn Hoddboor reckt dat bet an’t Knēē.
Hier hüppt de Poġġ in’t Rēēt hėntlanġ
un singt uns oḃends sien Gesanġ.
De Foss, dē bruut, de Wachtel röppt,
de hēle Welt is still un slöppt.
Du hȫȫrst dien Schritt niX09, wėnn du geihst,
du hȫȫrst de Rüüschen, wėnn du steihst.
Dat leevt un weevt in’t hēle Feld,
as wēēr’t bi Nacht ėn anner Welt.
Dėnn wârrt dat Mōōr sō wiet un grōōt,
dėnn wârrt de Minsch sō lütt tō Mōōt:
’kēēn wēēt, wo lang hē dör de Heid
noch frisch un kräftig geiht!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 13
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Orgeldreiher
(GrK11005 - GrK1.1.005f - kiek ōōk GrK5.1.023f!)
Ik sprung noch in’e Kinnerbüx,
dō wēēr ik al ėn Daugenix.
Dat sään ōōk âll de Novers glieks:
Dē Jung, dat wârrt ėn Slēēf!
Wat scheert mi âll dėn Snötersnack!
Ik sing un dreih mien Dudelsack,
belach dėn hēlen Rummelpack,
dē mi kēēn Süssel’nġ gēēv! …/Sechser
Mien VoderX53 schick mi hėn no Schōōl,
ik hool mi dor dėn Puckel vull
un mook dėn Rekter splitterndull:
Mien Lex, dėn wuss ik slecht.
Sum sus – dat wull dor gor niX09 ’rin;
ik flȫȫk dėn Kroom tō’n Düvel hėn,
ėn Prēēster stēēk dor doch niX09 in!
Mi stunn dat Swatt’ in’ Weg.
Mien MōderX52 lēēt mi ’n netten Knüll
vull Wuddeln un Kantüffelpüll;
dat wēēr ehrn letzten gōdenX31 Will:
Ik schull ’n Plantoosch mi grünn’.
Hârr ik man Lust hatt, Gras tō meih’n,
an’ Ellboog’n ran in’e Schiet tō klei’n,
mit ’n Sack um’e Nack dėn Rogg tō sei’n,
sō kunn ik Goldkōōrns finn’!
Kantüffeln wēērn dor as mien Hōōt,
un Wuddeln as mien Bēēn sō grōōt, (GrK1.1.006)
un Dreck tō klei’n in Överflōōt –
dat wēēr di ėn Vergnȫgen!
Mien Ōōl’ sien Söhn, dē wēēr niX09 dumm:
Vun’t Ârbei’n wârrt ēēn stief un krumm;
ik sett dėn Knüll in Sülver um
un tehr vun mien Vermȫgen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 14
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Juchheisa, in ėn Riederbüx,
bequaste Steveln blank in Wichs,
kloor is de Kēēs, de Junker fix,
sō gung ik dėnn tō MârktX66!
Klei du in Dreck bet över’n Kopp,
dien Fru sett di ėn Spint dorop!
Un hett se di de Jack utkloppt,
sō humpel du tō Kârk!
Mien Geld is âll, mien Knüll vertehrt,
de Junker is kēēn Drēēlinġ wēērt.
Mien Kneep heff ik vun buten lēhrt:
Sus sum – de Welt geiht rum!
Wat scheert mi âll dat Rummelpack,
ik heff mien hēēlM3 Musik um’ Nack!
Ik sing mien Lēēd un mook mien Snack
un dreih mien Orgel rum.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 15
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
As ik weggung
(GrK11006 - GrK1.1.006f - kiek ōōk GrK5.1.025!)
xyzzDu brochst mi bet dėn Bârg tōhȫȫch,
de Sünn, dē sack hėndool:
Dō sääst du sachen, dat worr Tiet,
un wėnnst di dėnn mitmool.
Dō stunn ik dor un sēhg op’t Holt,
grȫȫn in’e Oḃendsünn.
Dėnn sēhg ik langs dėn smâllen Weg,
dor gungst du ruhigX32 hėn. (GrK1.1.007)
Dō wēērst du weg, doch wēēr de Tōōrn
noch smuck un blank tō sēhn.
Ik gung de anner Siet hėndool,
dō wēēr ik hēēl allēēn. –
Nȫȫss’ heff ik mēhrmools Afschēēd nohm’,
Gott wēēt, wo mėnnig Mool!
Mien Hatt, dat is dor boḃen bleeḃ’n,
süht vun dėn Bârg hėndool.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 16
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Ėn Brēēf
(GrK11007 - GrK1.1.007f - kiek ōōk GrK5.1.026f!)
Ik krēēg jüm|juunX03 Brēēf bi gōdeX31 Gesundheit
un sēhg, wo’t âll bi jüm|juX02 noch rundgeiht,
wo’t mit de Kōh un mit dėn Hund steiht
un mit dat Peerd,
un datt Anntrin noch ümmerX54 de Mund geiht
as ’n Lammerstēērt.
Jüm|jiX01 schrieḃt mi, datt dat Kōōrn gōōtX31 stohn deit
un datt jüm|juunX03 lütt’ Jan Paul al gohn deit
un datt jüm|juunX03 P’setter de Jungens sloon deit,
as wēēr’t nix Guu’sX31,
un datt Jan Discher bi jüm|juX02 wohn’ deit
in’t Achterhuus.
Plünn-Antje hett mi letzt dėn Brēēf brocht
un hett mi seggt, de Püttjer leev noch
un sien Jan Hinnerk wēēr de Slēēf noch
vun frȫher her,
un âll dat Nies, wat’t sunsten gēēv noch
vun ėm und ehr.
Dat’s ditmool âllns, wat ik weten dō,
op ’n anner Mool mēhr, wėnn’k wat vergeten dō; (GrK1.1.008)
Plünn-Antje bringt ōōk noch ėn beten tō
Jan Paul sien Mund.
Gott geev jüm|juX02, wat ik wünsch un beden dō:
Blieḃt âll gesund!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 17
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
För de Gören
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 01
Still mien Hanne
(GrK11008 - GrK1.1.008f - kiek ōōk GrK5.1.028!)
Still, mien Hanne, hȫȫr mi tō!
Lütte Müüs, dē piept in’t Strōh,
lütte Vogeln sloopt in’ Bōōm,
rȫhrt de Flünk un piept in’ Drōōm.
Still, mien Hanne, hȫȫr mi an!
Buten geiht de bȫse Mann,
boḃen geiht de stille Moon:
„Kind, ’kēēn hett dat Schriegen doon?“
Över’n Bōōm sō still un blank,
över’t Huus an’ Heḃen lanġ
un wō hē frome Kinner süht, — …/artige
kiek mool an, wo lacht hē blied!
Dėnn seggt hē tō dėn bȫsen Mann,
süm|seX04 wüllt ėn beten wiedergohn.
Dėnn goht süm|seX04 beid’, dėnn stoht süm|seX04 beid’
över’t Mōōr un över de Heid.
Still, mien Hanne, sloop mool roor! …/schön
Morgen is hē wedderX11 dor,
rein sō geel, rein sō blank,
över’n Bōōm an’ Heḃen lanġ! (GrK1.1.009)
Âll in’t Gras de gelen Blȫȫm,
Vogeln piept in’e Appelbȫȫm!
Still un mook de Ōgen tō,
lütte Müüs, dē piept in’t Strōh.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 18
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 02
Snēēwittjen
(GrK11009 - GrK1.1.009 - kiek ōōk GrK5.1.029!)
Hârr mien Hanne Steveln an,
sō lēēp se in’e Stuuv,
un hârr mien Hanne Flünken an,
sō flōōg se as ėn Duuv.
Un flōōg se as ėn witte Duuv
un sett sik op ’n Pohl,
sō rēpen âll de Kinner luut:
Snēēwittjen, koom hėndool!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 19
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 03
Utsichten
(GrK11009 - GrK1.1.009 - kiek ōōk GrK5.1.030!)
Un wėnn mien Hanne lōpen kann,
sō goht wi beid’n spazēēr’n.
Dėnn seġġt de Kinner âlltōhōōp:
Wat’s dat för ’n lüttje Dēērn?
Un wėnn mien Hanne grötter wârrt,
sō kriggt se ’n smucken Hōōt.
Dėnn seġġt de Kinner âlltōhōōp:
Wo wârrt mien Hanne grōōt!
Un wėnn se noch veel grötter wârrt,
sō kennt süm|seX04 ehr niX09 mēhr.
Dėnn seġġt de Kinner âlltōhōōp:
Prinzess, dē kēēm dorher!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 20
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 04
Hevelmann
(GrK11010 - GrK1.1.010 - kiek ōōk GrK5.1.030!)
Mien Hanne is ėn Hevelmann,
hett splinterniede Steveln an,
un ridd de Jung ėn Hüttjepeerd, …/Hottehüh
sō is hē noch ėn Düttjen wēērt. …/Küsschen
Mien Hanne wârrt ėn Knevel ut
un kriggt ėn blanken Sovel ruut,
un ridd hē dėnn ėn Sodelpeerd,
sō is hē hunnert Doler wēērt!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 21
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 05
Dor wohn ėn Mann
(GrK11010 - GrK1.1.010 - kiek ōōk GrK5.1.031f!)
Dor wohn ėn Mann in’t grȫne Gras,
dē hârr kēēn Schöttel, hârr kēēn Tass,
dē drunk dat Woter, wō hē’t funn,
dē plück de KassbeinX43, wō dē stunn’.
Wat wēēr’t ėn Mann! Wat wēēr’t ėn Mann!
Dē hârr niX09 Pütt, dē hârr niX09 Pann,
dē ēēt de Appeln vun de Bȫȫm,
dē hârr ėn Bett vun luter Blȫȫm.
De Sünn, dat wēēr sien Taschenuhr,
dat Holt, dat wēēr sien Vogelbuur,
dē sung’n ėm oḃends över’n Kopp,
dē woken ėm an’ Morgen op.
De Mann, dat wēēr ėn nârrschen Mann,
de Mann, dē fung dat Gruveln an:
Nu mööt wi âll in Hüser wohn’. –
Koom mit, wi wüllt in’t Grȫne gohn!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 22
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 06
Wat ēēn wârrn kann,
wėnn ēēn blōōts de Vogeln richtig verstohn deit
(GrK11011 - GrK1.1.011ff - kiek ōōk GrK5.1.033ff!)
Ėn Märken
Dor wēēr ōōk mool ėn Mann, un de Mann hârr ėn lütten Jung. De Mann
wohn in’t Holt un fung Vogeln, un de Jung muss ėm hölpen. Dat much hē wull.
In’ Hârvst fungen süm|seX04 Kramsvogeln un Drōōsseln, dē wēērn âll dōōt un
hungen in’e Sneren, kopplangs an’e Bēēn, hēēl trurig. In’ Winter fungen
süm|seX04 Steilitschen|Stieglitze in ėn Slagbuur, dē wēērn âll lebennig un hârrn ėn
bunten Kopp. Dē spelen in’t Buur un lēhren Woter roptrecken in ėn Fingerhōōt
un Kanârjensoot in ėn lütten Woog. Man in’t Frȫhjohr, dėnn söchen süm|seX04
Lurkennesten un Iritschen|Hänflinge. De Lurken budenX68 in’t Gras, dat wēēr grȫȫn
un quutsch ēēn ünner de Fȫȫt; dėnn kēēm dor ėn drȫgen Rüüschenpull, un dor
wēēr dat wârme Nest ünner mit graubunte Eier. De Iritschen budenX68 in’e
Heilōh, dē wēēr bruun; ōōk manġ dėn Porst|Gagel. Un wėnn ēēn dor rumstēēg,
bet an’e Knēēn, sō rüük dat krüderig, un de Nesten wēērn vull glatte swatte
Peerhoor un hungen nüüdli manġ de Twiegen. Over dat Schȫȫnste wēēr in’t
Holt, wėnn de Primeln|Ȫȫschen kēmen mit de Knuppens ut dat drȫge Sprock, wō
de Sünndrang lēēg un de Mierēēms krōpen as Suldoten. Dor wēērn de
Nachtigolen un worrn fungen in ėn Nett. Dor sēēt de Jung tō luren, bet dor ēēn
inkēēm. Hē hȫȫrX61 no de IeḃenX46 un dėn Woterbeek un hârr de Fȫȫt in’e Sünn.
Ōōk hârr hē sien ēgen Gedanken. Over in’ Winter sēēt hē in’e Stuuv un richt de
Steilitschen af, un de Snēē lēēg buten op de Bȫȫm.
Dor hârr hē wēnig bi tō dōōn, man veel bi tō dėnken, un hē worr ümmerX54
grötter un klȫker. Dėnn hȫȫrX61 hē wull no de annern Vogeln in’t Buur. De Lüüd
sään, süm|seX04 sungn, over hē mârk dat bâld, dat lēēt|schien man sō, dat wēēr nix
as Snacken un Vertellen. (GrK1.1.012) Hē kunn dor man ēērst gor niX09
achterkomen, as wėnn ēēn Däänsch hȫȫrt ōder de Oonten; over nȫȫssen lēhr
hē dat. Dō hȫȫrX61 hē, wo süm|seX04 sik lange Geschichten vertellen vun dėn
Roov, dėn Spitzbōōv, un dėn Hööv, dėn grōten Rȫverhȫȫftmann. Dėnn snacken
süm|seX04 vun dat wunnerschȫne Holt un de Kanēēlblȫȫm, un dē reist wēērn,
snacken vun Itooljen. Mėnnigmool fungen süm|seX04 âll an tō wēnen, over Tronen
hârrn süm|seX04 niX09. Un sien VoderX53 sä dėnn: Nu sungen süm|seX04 mool nüüdli!
Mool gung de Jung vör Döör, as de Snēē wegdau. De Hȫhner sēten jüst
ünner’n Tuun un sünnen sik. Süm|seX04 hârrn jēēdēēn ėn Lock in’ Sand kratzt,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 23
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dor lēgen süm|seX04 in un puken mit’n Snovel. De Hohn hârr dat gröttste. – De
Jung kēēm man even ut’ Huus, dō flōgen süm|seX04 âll op, as wėnn de Hööv
kēēm, un hē hȫȫrX61 dėn Hohn:
Küken neiht ut, Küken neiht ut, dat is kēēn GōdėnX31!
un âll verstēken sik achter’n Tuun.
Dō gung de Jung langs dėn Hof, wō de Huuslünk ümmerX54 Börgerverēēn
hârr. Over nu wēērn annere Tieden, un de Lünken flōgen in dėn Busch, un
süm|seX04 kēken listig achter de Twiegen ruut un rēpen âll mitenanner:
Dat’s ėn Spijōōn, dat’s ėn Spijōōn!
Over an ēēkligsten wēēr, wat Geelgȫȫschen sä. Hē sēēt op ėn sōren Twieg
boḃen in’e Spitz, trock de FeddernX17 rein slurig tōhōōp, sēhg ėm sō duursoom
an un sä trurig:
Junġ, junġ, junġ verdor…ḃ’n!
Un sien Fru op de anner’ Spitz antwōōr’ ut de Fēērn:
Junġ, junġ, junġ versōō…rt!
Dat kunn de Jung gor niX09 uthōlen. Hē dach, wō schasst du blōōts hėn, un
lēēp no’t Holt rin. Dor sēēt over ėn Klunkroov boḃen op’n Bōōm un rēēp:
Du Nârr…r! du Nârr…r! (GrK1.1.013)
Dō worr de Jung dull un smēēt ėm mit ėn Stēēn. Dat hölp man nix. De
Swatte flōōg vör ėm her un rēēp, un de Jung lēēp achter ėm ran tō smieten. Sō
kēēm hē ümmerX54 wieder no’t Holt rin. Tōletzt sēhg hē ėn Bârg un ėn grōten
Stēēn boḃenop. Dor flōōg de Vogel hėn un sett sik, un de Jung klatter rop un
wēēr noch hēēl dull. As hē over achter dėn Stēēn kēēk, sēhg hē ėn Nest, un in
dat Nest wēērn allerhand blanke Dingen. Un wat ėm an meisten gefull, dat wēēr
ėn Rinġ mit ėn Stēēn in, dē blėnker as de Oḃendstēērn. Dėn stēēk hē an sien
Finger un kēēm wedderX11 in’e Hȫȫchd. – Wat kunn hē dor wiet sēhn! Âll dat Holt
ünner de Fȫȫt, un ėn Weg lēēp dor langs, sō wiet de Ōgen man recken. Wō
much dē hėngohn? Dat muss hē doch weten, un sō gung hē ėm no.
Hē gung un gung, tōletzt worr hē rein mȫȫd un hungerig. Dō drēēp hē op ėn
lüttM3 Huus. De Lüüd gēḃen ėm wat tō eten un sään, de Weg gung no de Stadt,
wō de Kȫnig wohn. As hē nu satt wēēr un utslopen hârr; dō gung hē wedderX11
lōōs, un tōletzt kēēm hē no de Stadt. Hē froog gliek, wō de Goldsmitt wohn, un
wies ėm sien Rinġ un froog ėm, wat dē wēērt wēēr. De Goldsmitt sä, hē schull
sik man doolsetten, un lēēp dėnn gau no dėn Kȫnig un sä, nu wuss hē,
woneem sien Rinġ wēēr, un de Dēēf wēēr in sien Huus.
Dō gēēv de Kȫnig ėm Suldoten mit, dē kēmen un nēhmen dėn Jung sien
Rinġ af un smēten ėm in ėn Tōōrn, wō niX09 Sünn ōder Moon rinschien, dor muss
hē liggen. Hē wēēr rein trurig un dach an dat Holt un dėn Woterbeek un de
Vogeln in’t Buur. Dat duur dėn Tōōrnwächter, un dē froog ėm, watt hē ėm niX09
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 24
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
wat bringen kunn, datt hē niX09 sō trurig wēēr. Dō sä de Jung: ėn Vogel. Dō
broch de Wächter ėm ēēn, dat wēēr ėn Kanârjenvogel. Dē muss ėm wat
vertellen vun dat Eiland, wō hē her wēēr, wiet ut dat Woter, wō de Weg no
Amēriko vörbigeiht, mit ėn grōten Bârg op, dē Füür spiegen kann un ėn ōlen
grōten Bōōm. Dėnn wēnen süm|seX04 beid’ mitenanner. Man de Tōōrnwächter
mēēn, de Kanârjenvogel sung un de Jung duur doröver, un gung hėn un vertell
dat dėn Kȫnig.
De Kȫnig hârr ėn Dochter, dē wēēr hēēl smuck, over (GrK1.1.014)veelmools
wēēr se trurig. De Lüüd wussen gor niX09, wō dat vun kēēm, un sään, se wēēr
melanchōōlsch. De Kȫnig wuss dat wull, man hē kunn ehr gor niX09 hölpen.
As hē dat hȫȫrX61 vun dėn Jung, dō lēēt hē ėm holen un befroog sik de hēle
Geschicht. Un de Jung vertell ėm, wosück de Lünken ėm utschollen hârrn, un
de Roov hârr ėm nârrt, un nu muss hē jammern as de Vogeln in’t Buur. Dėnn
hē verstunn âllns, wat süm|seX04 sään. Dō lēēt de Kȫnig ėm in de Stuuv, wō sien
Dochter wēēr, un wies ėm ėn Buur. Dor wēēr ėn lütten grauen Vogel in, dē
sung rein wunnerschȫȫn, over sō trurig. Un jēēdēēn Mool, wėnn hē sung, sō
wuss de Prinzess niX09, wo ehr tō Mōōt worr. Un ōōk de Kȫnig mēēn, se kunn
noch mool melanchōōlsch wârrn. De Jung hȫȫrX61 dėn Vogel un sä, hē wuss
wull, wat hē singen dä. Over hē dörs dat man niX09 sėggen, dėnn de Kȫnig worr
dull wârrn. Dō sä de Kȫnig, hē schull dat man sėggen. Un wėnn dat noch sō
wat Slimms wēēr, sō schull ėm nix dorför doon wârrn. Dō sä de Jung, dėnn will
ik dat sėggen, un sä, datt de Vogel sung:
Kronen von Gold sind eitel Schein.
Krone des Lebens ist Liebe allein.
As dat de Dochter hȫȫrX61, dō fung se an tō wēnen. Over de Kȫnig sä, dat
wēēr recht, nu schull de Vogel flēgen, un de Jung schull sien Dochter hėbben. –
Un sō worr de Jung ōōk Minister. – As al frȫher mool ēēn Kaiser worrn is, dē
ōōk Vogeln grēēp in’t Lauenborger Holt. Over dē hârr ōōk recht tōhȫȫrt un kunn
mēhr as Brōōt eten: Dē verstunn dėn Wüppstēērt|Bachstelze un dėn
Plōōgstēērt|Schafstelze un dėn Huuslünk ünner’n Ōken. Over de Vogeln, dē dor
sungen, dē dä hē niX09 in’t Buur. Un vun âll de Blööd an de Bȫȫm klingt dat noch:
Hinnerk de GōdeX31
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 25
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 07
Prinzess
(GrK11014 - GrK1.1.014f - kiek ōōk GrK5.1.040!)
Se wēēr as ėn Pöppen, sō smuck un sō kleen,
se sēēt mi in’ Schummern tō drȫȫm’ op’e Knēēn. (GrK1.1.015)
Se foot mi de Hand, un ik strook ehr Gesicht,
vertell ik ehr ümmerX54 de ōle Geschicht:
„Dor wēēr ėn Prinzess un dē sēēt in ėn Buur,
hârr Hoor as vun Gold un sēēt ümmerX54 un luur:
Dō kēēm mool ėn Prinz, un dē hool ehr dor ruut,
un hē worr de Kȫnig, un sē worr de Bruut.“
Un gau is se wussen, un nu is se grōōt!
Se sitt mi in’ Schummern noch still op’n Schōōt.
Se höllt mi de Hand, un ik küss ehr Gesicht,
vertell ik ehr ümmerX54 de ōle Geschicht:
„Dor wēēr ėn Prinzess mool, dē sēēt bi ėn Buur,
hârr Hoor as vun Gold un sēēt ümmerX54 un luur.
Dō kēēm mool ėn Prinz, un dē hool ehr dor ruut,
un ik bün de Kȫnig, un du büst de Bruut!“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 26
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 08
Kanēēljuud
(GrK11015 - GrK1.1.015f - kiek ōōk GrK5.1.041!)
Luurlüttje Kanēēljuud,
wat süht hē verdwēēr ut!
Hangt Band ut, hangt Trand ut,
hannelt allerallerhand Grandgut.
Isook, is dat Schipp koom’,
is mien Sovel mitkoom’?
Krieg ik ėn Wogen, krieg ik ėn Popp,
krieg ik mien Hōōt mit FeddernX17 op?
„Kinner, noch nichtX09,
tōkoom’ Johr kummt dat vėllicht!
Dat Woter wēēr dick worrn,
määt teeb’n bet de Glicksoorn!“ (GrK1.1.016)
Luurlüttje Kanēēljuud!
Wat süht hē fidēēl ut!
Sō afschoor’n, sō utfroor’n,
snackt jimmer, jimmer vun de Glücksoorn.
Obraham, wō büst du,
Voter Obram, sühst du?
Truurbōōm vun Bobylon,
wō is de weise Solomon?
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 27
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 09
Regenlēēd
(GrK11016 - GrK1.1.016f - kiek ōōk GrK5.1.038f!)
Regen, Regen, druus,
wi sitt hier wârm in’t Huus!
De Vogeln sitt in’ Bōōm tō kuren,
de Kȫh, dē stoht an’ Wâll tō schuren:
Regen, Regen, druus,
wi sitt hier wârm in’t Huus!
Regen, Regen, rusch,
wo rüükt dat ut dėn Busch!
De Blȫȫm, dē hangt sō slooprig dool,
de Bȫȫm, dē rȫhrt de Blööd niX09 mool:
Regen, Regen, rusch,
wo rüükt dat ut dėn Busch!
Regen, Regen, suus
vun boḃen op uns Huus,
vun’t Dack hėndool in strieken Strōōm
un liesen ut dėn Eschenbōōm:
Regen, Regen, suus
vun boḃen op uns Huus.
Regen, Regen, rull,
bet âll de Grȫḃen vull! (GrK1.1.017)
Dėnn loot de Wulken övergohn,
un loot de Sünn man wedderkoom’X11:
Regen, Regen, rull,
bet âll de Grȫḃen vull!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 28
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I – För de Gören 10
Buussemann
(GrK11017 - GrK1.1.017f - kiek ōōk GrK5.1.042f!)
De ōōl’ Pēter Kruus,
dē hett ėn Karbuus, …/Schlafverschlag der
Schiffsmannschaft
dē hett ėn Karbüüssel,
dor sitt hē in’ Drüüssel, …/Halbschlaf
dor sitt hē un slummert,
de Oḃend, dē schummert;
Dėnn huult de Wind,
dėnn tuult dat Kind,
dėnn wârrt Pēter Kruus
as ’n Muus sō geswind!
De ōōl’ Pēter Kruus,
dē hett ėn Karduus, … /Tabakskästchen
dor hett hē ėn Pack in
vun Petum Tobak in.
Hē stoppt sik ėn Brösel, …/kurze Pfeife
hē pafft in sien Kösel, …/Häuschen
hē sitt tō karmüüsseln, …/sinnieren
hē löhnt sik tō drüüsseln: …/schlummern
Doch hȫȫrt hē dėn Wind
un rȫhrt sik dat Kind,
sō kummt Pēter Kruus
in ’n Suus sō geswind!
De ōōl’ Pēter Kruus,
dē hett ėn Kapuuz, (GrK1.1.018)
is ruug as ėn Pudel,
is spitz as ėn Buddel.
Un weiht dėnn de Wind
un schriggt dor dat Kind,
sō kummt Pēter Kruus
ut’ Huus sō geswind!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 29
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
De Fischer
(GrK11018 - GrK1.1.018 - kiek ōōk GrK5.1.051f!)
Schȫȫn Anna stunn vör Strotendöör,
vör Strotendöör,
de Fischer gung vörbi:
Schȫȫn Anna, knüttst du blaue Strümp,
de blauen Strümp,
dē knüttst du wull för mi?
„De Strümp, dē kriggt mien Brōder an,
mien Brōder an,
wull op de blaue Sēē.
Du mookst je sülm dien Nett sō grōōt,
dien Nett sō grōōt,
un Strümp bet an’e Knēē.“
Mien Nett, dat mook ik grōōt un wiet,
sō grōōt un wiet
man för dėn dummen Stöör:
Du knüttst dien Strümp sō fien un dicht,
sō fien un dicht,
dor geiht kēēn Sēēl hėndör.
Schȫȫn Anna, knüttst du fiene Strümp,
sōōn fiene Strümp,
un knüttst du süm|ehrX05 sō blau:
Dor fangst du âll de Fischers mit,
de Fischers mit,
un wēērn süm|seX04 noch sō slau.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 30
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
De Möller
(GrK11019 - GrK1.1.019 - kiek ōōk GrK5.1.045f!)
Möllerbursch, sō flink un keit,
wo hē springt un dreiht:
Sien Hoor is sō pluustig,
sien Boort is sō duustig|stuḃig,
beet’n Kliester op de Backen
un dėn Spitzbōōv in’ Nacken,
flüggt rum manġ dėn Mehlstuff
kriedenwitt as ėn Duuv.
Sünnoḃends mit mien Achtendēēl
koom ik rop no Möhl.
Dėnn geiht se un klappert,
dėnn steiht hē un plappert:
Wo is hē bepudert,
wat spoosst hē un sludert!
Un wėnn ik ėm dėn Schüll’nġ geev,
wo kickt hē verlēēvt!
Over kēēm hē mi tō nēēg,
sett ik ėm tōrecht!
Wo wull ik ėm pulen,
wat wull ik ėm ulen!
Ik klopp ėm de Jack ut,
as stȫȫv ik ėn Sack ut!
Sunst kunn’ je âll Lüüd sēhn,
tō Möhl wēēr ik weenX42.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 31
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
De Melkdēērn
(GrK11019 - GrK1.1.019ff - kiek ōōk GrK5.1.047ff!)
Bârfōōt in’ Sand, in raschen Schritt,
dėn glatten Ploten kriedenwitt, (GrK1.1.020)
stramm opschört dėn Linnwullenrock,
um’t Liv sō kneepsch as ’n Pietschenstock
– Ēēn kann ehr licht sō mit de Hannen
vun ēēn Hüft no de anner umspannen! –
dė ēēn Ârm sō keit in’e Siet,
as wėnn ēēn dat Ȫhr vun’e Tēēkann süht,
um dėn witten Hâls de grȫne Dracht:
Ėn Dēērn, datt di de Ōgen lacht!
Ėn Strōhhōōt mit ėn brēden Rand,
um’t runne Kinn ėn blassrōōtM3 Band;
dat brune Hoor in ėn dicke Tuut
kickt jüst as ünner’n Sünn’schēērm ruut.
De Ammers klappt bi jēēdēēn Schritt,
de mischen Keden klötert mit,
un dėnn in’t Sēēl ėn lütten Ketel,.…/Tragekette, Tragetau
dē rasselt as ėn Bund vull Slötel.
Sē’s frȫh tō Bēēn, dat’s Sünndagoḃend,
ehrn Schatz will no de Koppel koom’;
dē nimmt ehr nȫȫss de Melkdracht af:
Sē speelt de Doom un streevt vöraf. –
Hē sitt un smȫȫkt op’t Heck bi’n Wâll,
wō sē dėn Snittweg langskoom schâll.
Süh an! Dor blitzt se achter’n Knick
un dreiht herop in’ Ōgenblick.
Se driggt de Dracht sō steil un nett,
as ’n Leutnant niX09 sien Epaulett,
un smitt dėn brunen Ârm sō keit,
as kēēn Mamsell op’t PeermârktX66 deit. (GrK1.1.021)
„Jo, dat mag’k lieden, sō hest du’t dropen!“ –
Hē hett al Dōōr un Slēētbōōm open. …/Querholz
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 32
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ehr Dracht un Ammer sett se dool,
de Hōōt hangt op dėn Heckenpohl.
Nu stiggt se dör dat lange Gras
un schient sō witt un hett sōōn Hast
un singt sō nüüdli ünner de Kōh;
de Melk suust sacht dėn Takt dortō.
Dėnn schüümt de Ammers vull un vuller,
un ratsch! hett Hans süm|ehrX05 op’e Schuller,
un överglückli wâlzt süm|seX04 beid’
mit Snack un Lachen no de Heid.
Koomt ehr ōōk vele Herr’n tōmȫȫt
un kiekt ehr no de blōten Fȫȫt
un gluupt ehr nööswies ünner’n Hōōt –
wârrt se ōōk ēērst ėn beten rōōt,
sō dėnkt se doch: Loot süm|ehrX05 wat mēēn’,
ik bün sō gōōtX31 as annersēēn!
Un lustig hüppt se över’n Weg,
kickt in ėn Koppel över’t Steg:
„Wullt mit, mien Anna? Büst al kloor?“
Un süh, mien Anna is al dor!
Un ėn beten wieder op’n Weg
stoht al ’n poor annere tōrecht.
Un wat för ’n Grȫten, wat för ’n Pappeln,
as hȫȫr ēēn ėn Koppel Oonten snabbeln!
Un noch mēhr Frische koomt dortō,
bet no de Heid hėn geiht dat sō:
Jē kötter wârrt de lange Weg,
jē länger wârrt de kotte Rēēg.
Bi de RōhsteedX32 is dat gor ėn Jagd,
as wėnn in’t Mōōr de Kukuuks lacht. (GrK1.1.022)
Ėn jēde smitt ehr Dracht dor af,
un pett dėnn ēērst ėn Hopser af.
Orchester hebbt süm|seX04 ümmerX54 gliek:
Dē sitten geiht, dē mookt Musik,
Polkas un Dänz vun Strauß un Lanner
un Truurlēder manġenanner.
Herrjēminē! Kummt jüst ėn Snieder
in ’n feine Büx mit dünne Glieder:
Dē kriggt dėnn noch ėn Dresen mit, …/Hohn und Spott
wō hē noch acht Doog nōōg an hett. –
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 33
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Klock sleit sööḃ’n, un mit dėn Slag
löppt jēde no ehr ēgen Dracht,
hangt sik ehr um, hookt in, böört op –
un fârdig is de hēle Tropp.
Ēēn Keed dėn hēlen Stieg dor lanġ,
un vörwârts geiht dat mit Gesanġ:
„Der Sultan ist ein armer Mann ...“,
dē wiss sēhg sik sōōn Blōōmkeed an!
In’ Kottijōōn un Rēgendanz …/Cotillon, ein frz. Gesellschaftstanz
mookt unse Dooms kēēn betern Kranz!
Doch in’e Heid ritt hē vunēēn,
un bâld geiht âllns ēēn bi ēēn,
dē dör dėn Hoff, dē um de Eck,
dor twēē tōhōōp noch ’n lütte Streck,
nu dē in’t Huus un dē in’ Stâll,
du steihst allēēn – un dō is’t âll!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 34
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
De Krautfru
(GrK11022 - GrK1.1.022ff - kiek ōōk GrK5.1.053ff!)
Kraut! Kraut!“
De Heiders sloopt gehȫrig ut,
hier sünd noch Luken vör. (GrK1.1.023)
Uns anner’ geiht dat niX09 sō gōōtX31,
wi mööt dor fix hėndöör!
Ik koom nu al vun’ Butendiek
ut’ natte kōle Haff.
Dē reckt sik mool un wunnert sik –
un seilt noch wedderX11 af.
„Kraut! Kraut!“
De dore pumpt ehrn Ammer vull:
„Kraut! leḃendig un krâll!
Mien Dēērn, wėnn’k ümmerX54 tȫḃen schull,
wârrt dē vör Oḃend niX09 âll!“
Dor kummt ēēn mit ėn Ach’ndēēlssett:
„Mien Kind, de Kraut sünd roor! –
Schēērkrauten? Nä! Dē wēērn niX09 fett,
dē wasst bet tōkoom’ Johr.“
„Kraut! Kraut!“
Wat wēēr de Jümfer al in Stoot,
in Schōh un Strümp un âll!
De Hâls sō witt, de Hoor no’n Droht, …/nach der Schnur
as schull se gliek tō Bâll!
Un unsenēēn, dē stiggt bârfōōt
vun Büsum no de Heid,
un hett sē dėnn ehr Solt op’t Brōōt,
sō is’t al ’n grōte Freud.
„Kraut! Kraut!“
Wat lett de MârktX66 doch wunnerschȫȫn …/sieht … aus
mit âll de Lust un Pracht!
Un rund umrum de Bȫȫm sō grȫȫn,
datt âllns leevt un lacht! (GrK1.1.024)
Un Huus bi Huus ėn Bank sō witt
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 35
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un Finstern spēgelglatt.
Un dē dor binn’ un buten sitt,
dē leeḃt un freut sik satt.
„Kraut! Kraut!“
Ō, wohn ik hier un hârr mien Brōōt
un kēēk hier sünnoḃends ut!
Mi dünkt, mi wēēr dat Hatt sō grōōt,
as wull’t mi boḃen ruut.
De Bōden âll in Sünnenschien,
de Wogens un de Peer.
Mein Gott! Wat kunn ik glückli sienX41,
wėnn’k blōōts ėn Heider wēēr!
„Kraut! Kraut!“
Wat wēēr de Mann doch dōdenblass,
dē dor ut’ Finster kickt!
Bewohr mi, in dėn dor’n Palast,
ik mēēn, ik sēhg ėn Liek! –
Nä, lēver sund un gōdenX31 Mōōt
as krank un in’e Heid!
Bewohr mi man de lēve Gott,
datt mi’t ni slechter geiht!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 36
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
De ōle Hârfenspelersch
(GrK11024 - GrK1.1.024f - kiek ōōk GrK5.1.044!)
Ik wēēr mool junġ un schȫȫn,
dat’s nu niX09 mēhr tō sēhn.
Ik hârr de Rōsen op de Back,
ik hârr de Lucken um de Nack.
Wo wēēr ik junġ un schȫȫn!
Wat wēēr ik junġ un schȫȫn! (GrK1.1.025)
Ik sung vör Lust un Mōōt,
ik sung för Lütt un Grōōt.
Un alle, dē mi hȫȫr’nX61 un sēhg’n,
dē sään, ik wēēr sō junġ un schȫȫn.
Wat hârr ik Lust un Mōōt!
Wo hârr ik Lust un Mōōt!
Ik dach niX09 an de Nōōt,
ik dach niX09 an dėn Dōōd.
Vun MârktX66 tō MârktX66, vun Huus tō Huus,
un wō ik kēēm, dor wēēr’t ėn Lust:
Wokēēn dach wull an Nōōt?
’kēēn dach wull an dėn Dōōd?
Ik sing noch ümmerX54 fōōrt,
un kruup vun Ōōrt tō Ōōrt.
Un wėnn ik sing vun Lust un Lēēv,
’kēēn froogt mi nu, worum ik beev?
Ik sing man ümmerX54 fōōrt,
ik sing man ümmerX54 fōōrt.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 37
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
An dėn Moon
(GrK11025 - GrK1.1.025ff - kiek ōōk GrK5.1.056ff!)
Wat deit Hē mi in’t Finster lüstern?.…/luustern
Ik sēēt je hēēl tōfreden in’ Düüstern
un hȫȫrX61 mien broden Appeln grüstern,
– dat mag ik gēērn –
un wull mi eḃen ėn Piep anpüüstern
un spikelēren.
Ik wēēt niX09, sēhg ik Ėm sōdennig,
sō wârrt mi op ėn Oort ēlennig.
Mi koomt, ik mârk niX09 recht wodennig,
de Riemelsch op(GrK1.1.026)
un brummt mi, as de IeḃenX46, lebennig
rum in’ Kopp.
Dat treckt mi rein mit Macht no’t Finster,
as wēēr’t wat Rechts, wat buten glinster,
un dreiht mi dėnn ėn Bârg Gespėnster
vör de Ōgen rund –
ik kėnn niX09 „heure“ noch „winster“, …/dän.: rechts, links
ik dwatsche Hund.
Ik wēēt wull, datt Hē âllns an’t Band hett,
wat fantasēērt un kēēn Verstand hett,
as Riemers, ōder wat ėn Brand hett
bi ’n Hochtiet kregen.
Doch dach ik niX09, datt Hē de Hand sett
an’ plattdüütschen Bregen.
Wi sünd je op un dool vernünftig
un manġ de Riemsmeed niX09 mool zünftig.
Ōōk hebbt wi ümmerX54 unvernünftig
veel Klei tō kneden.
Sō bee’ ik, loot Hē mi tōkümstig
man rein tōfreden!
Hē luurt vun mi wull op sien Kringel?
Hē mēēnt, Ėm hȫȫrt sien Dēēl Geklingel
vun jēēdēēn Nachdigool un Singelō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 38
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
trüüdjen, wat riemt, ……………………/Heimchen, hier: kleiner Poet
un dėnkt, süm|seX04 slōgen ut dėn Swėngel,
wėnn süm|seX04’t versüümt.
Ik heff man hȫȫrt, datt Hē dat gēērn süht
un ėm dat smȫdig um’e Nēren tüht,.………/treckt(GrK1.1.027)
wėnn melanchōōlsch ēēn in’e Fēērn süht
no sien Gesicht –
un dėnn ēēn fleut as op ėn Schērentüüt, …/Schērenfleut:
recht wēhmȫdig. ………………………… /Kerbel & Kälberkropf
Uns fehlt dortō man rein de Snovel,
wi seġġt ėn Kēēsmess tō ėn Sovel,
un Fork un Gaffel tō ėn Govel.
Wi sünd wat drullig,
wi sünd wohrhaftig niX09 kumpovel …/fähig, engl.: capable
un gor tō knullig. ……………/knollig, grob
Hē treckt je doch dat hēle Land um
un sleept dat Weltmēēr op’n Strand rum.
Hē kriggt op Hōōchdüütsch sachs sien Quantum
vun blȫdige Troon’;
wi hebbt um’t Hatt ėn mischen Band rum
mit Pukers besloon.
Vertreck Hē sik man ut de Masch ruut
un nehm Hē man ėn anner Marschruut.
Dat nimmt sik plattdüütsch gor tō nârrsch ut,
dat Moonschienfēver:
Wi seġġt uns Mēnen liek un basch ruut,
frisch vun’e Lever.
Hē schient uns gor tō blēēk un swevelig,
wi sünd för’t Snuckern gor tō knevelig, ……/kerlshaft
bi Hattenswēhdoog gor niX09 hevelig, ………/zimperlich
vun Oort wat borig, ……………………………/bärenhaft
as Neocorus sien Landslüüd „wrevelig …/zornig
un drēēhorig“. …………………………………/widerborstig(GrK1.1.028)
Hē hȫȫrX61 ōōk, wėnn ik Ėm wat singen dä,
wo wēnig dat no ’n Swȫlapp klingen dä, …/Jammerlappen
dat worr, je hȫger ik mi swingen dä,
man ümmerX54 gröver,
as wėnn ėn Buck in’t Spanntau springen dä
koppheister över.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 39
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Sō loot Hē mi mien Appeln grüstern
un ruhigX31 simmelēren in’ Düüstern ………/grübeln, träumen
un mi mien Piep un Füür anpüüstern
un brösig smȫken, ………………/einfach so, weltverachtend
un mook Hē mi niX09 wârm un lüstern,
dat Glück tō sȫken.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 40
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Wiehnachtenoḃend
(GrK11028 - GrK1.1.028ff - kiek ōōk GrK5.1.059f!)
Dat is ėn schârpen Wiehnachtenoḃend!
Grēētdort, kiek mool no’n Kacheloḃen!
GrōōtvoderX53 früsst uns sunst noch dōōt,
ėm wârrt vör Küll de Nöös al rōōt.
Och, loot Hē nu de Wēēg man stohn!
Hē schull man hier no’n Löhnstōhl gohn! –
Süh sō, nu is de Stuuv al rein,
nu fehlt dor nix, as Sand tō streu’n.
De Finstern tuckt un muckt sik niX09,
wi mööt noch rein mit’ Füürfatt bi!
Wat knârrt de Snēē! Wat’s dat för ēēn?
De Frost mookt würkli flinke Bēēn.
Dor kummt de Sünn, se’s füürrōōt!
Wėnn dē man hölpt, sō hett’t kēēn Nōōt. (GrK1.1.029)
Süh an, de Ecken schient al blank
un ’t drippelt op’e Finsterbank.
De Bȫȫm hebbt âll süm|ehrX06 Winterklēēd,
dat’s witt, sō wiet de Ōgen sēht|sēhġt.
Man blōōts de Beek in’t Wischenland
is as ėn Spēgel an de Wand.
De Ârmen sünd würkli al tō Gang;
dē nachts niX09 wârm liggt, slöppt niX09 lang!
De lütten Dinger kruupt sō krumm
mit Handschen an un Dȫker um …
Och, ēēn lütt’ Sēēl fangt an tō wēēn’,
dat’s richtig trurig antōsēhn!
Un sō unschüllig un sō smuck,
vör Mitlieden wârrt dat Hatt ēēn buck. ……/weich, voll
De Wächter hett sien Stutenoorn –
dē wârrt ōōk öller mit de Johren.
Sien Festlēēd beevt de Stroten lanġ,
as sung hē sülm sien Graffgesanġ.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 41
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wėnn hē hier rinkummt mit sien Körv,
sō frooġt ėm mool no Holt un Törf
un geeḃt ėm man ėn Stuten mēhr,
wėnn’t wull de letzte Wiehnacht wēēr!
De Tiet geiht rascher as ėn Drōōm:
Ēērst krieġt wi sülm ėn Wiehnachtsbōōm,
dėnn koomt uns Kinner an de Rēēg,
dėnn sitt GrōōtmōderX52 bi de Wēēg.
Un ēhr wi opkiekt, sünd wi ōōlt,
un ēhr wi umsēhġt, sünd wi kōōlt. (GrK1.1.030)
Un Wiehnachten kummt un geiht in’ Draff:
Uns deckt de Snēē in’t dēpe Graff.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 42
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Grōōtmōder
(GrK11030 - GrK1.1.030 - kiek ōōk GrK5.1.061!)
GrōōtmōderX52 nüült in’ Löhnstōhl
un höllt de Huuspostill.
Ik wēēt niX09, wat de Ōōlsche
nu ümmerX54 lesen will!
Se kickt sik dör ehr Brillglas
de Ōgen noch rein blind.
Se is noch orri strevig, ……………/rüstig
doch lang niX09 mēhr kēēn Kind.
Vunmorgens is se dörweg
verbiestert un verboost,
se süht niX09, datt de Müppe ……/Mops
ehr an dėn Rock rumtoost.
Se mârkt niX09, datt de Koter
ehr in’e Nachtmütz slöppt
un de Kanârjenvogel
ehr op’e Fingern löppt.
De Sünn schient doch sō fründli
un mookt ehr Backen rōōt:
Du lēve Gott in Himmel –
de Ōōlsche … dē is dōōt!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 43
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Pēter Plumm
(GrK11030 - GrK1.1.030ff - kiek ōōk GrK5.1.062ff!)
Ēēn kann niX09 sėggen, wat in ėn Minschen stickt,
un weten, wat dor ut ėm diegen kann. (GrK1.1.031)
Noch jēēdēēn Mool, wėnn’k dör de Heilōh fohr
un hier in’ Sand de Hȫȫchden langsoom ropkoom,
– Hē’s bannig krâll, de Peer hebbt nōōg tō krabbeln! – …/trocken
un sō de Pohl tōēērst heröverduukt, ………/(Schand-)Pfahl…auftaucht
alleḃen länger, as ēēn hȫger kummt,
un ēēnsoom as ėn Kârktōōrn över’t Mōōr:
Sō sēhg ik jümmerfōōrtX54 de grōten Ōgen
un wo hē ehr de dicken Flechten afsnēēd …
Dėnn nȫȫssen kēēk ik weg, ’kēēn much dat sēhn?
Dat muss ēēn in’e Drȫȫm je wedderX11 hōōchkomen!
Un rein sō smuck un witt un as ėn Lamm!
’kēēn kunn dat dėnken, dē ehr frȫher kėnn? …
Ēēn Oḃend kummt dor ėn Jung bi Anton Flint
un kloppt an’t Finster, süm|seX04 hebbt de Luken vör.
Dat’s bannig düüster un ėn gruligM3 WedderX15,
in’ loten Hârvst, um Allerhillgen ruut.
Hē is jüst vun’ Itzehȫer MârktX66 tō Huus komen
un nimmt ėn Licht un lett ėm in’e Döör.
De Jung is bannig pulterig un verfroren
un snackt un bevert sō as Eschenlōōf:
Hē wull no Süderdiek, hē wēēr verkloomt.
Hē kēēm vun Ârf un wull sik dor vermēden; ……/verdingen
un dorbi fung hē snuckern an tō wēnen.
De Jung gefull ėm mit de grōten Ōgen.
Hē kreeg ėm in’e Stuuv un achter’n Oḃen.
Wēēkhattig froog de Fru ėm, wat ėm fehl.
Hē wēēr wull rein dörnatt, hē schull wat anhėbben!
Se hool ėm vun ehrn Söhn sien afsettM3 Tüüg,
gēēv ėm ōōk hitten Tēē un Botterbrōōt,
un suutje kēēm hē wedderX11 tō sik sülm. (GrK1.1.032)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 44
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Nu worr hē froogt un gēēv ōōk flink Beschēēd.
Hē sä, sien MōderX52 wēēr ėn ârme Weetfru
mit söḃen Kinner; hē wēēr de öllste Jung
un kunfermēērt, nu wull hē ut tō dēnen.
Doch sään de grōten Buurn, hē wēēr tō fien.
Hē wull doch gor tō gēērn sien Lōhn verdēnen
un MōderX52 un de Lütten ėn beten hölpen.
Hē worr sik suur dōōn, hârr hē blōōts ėn Steed.
Dō sēhg de Fru no Anton, foot sien Ârm
un sä in Pisseln: Och, de ârme Jung,
wat mēēnst du, is hē niX09 för di tō bruken?
Un Anton düch, hē muss ėm sachs behōlen.
Hē wēēr wat fien, doch flink un bannig schier
un al vun Hȫȫchden as sien öllsten Söhn.
Hē dach: Dē is je ōōk noch orri junġ un smiedig,
wat dėn ēēn versmitt, dat köönt de twēē wull dregen,
un seggt: Hē hööp, hē worr sik orntli nehmen ……/benehmen
un niX09 kēēn Slȫpendriever wârrn un Slüngel,
as nu de meisten annern, un niX09 musen,
un ōōk niX09 treetsch un nücksch un unnütt weenX41:
Sō kunn hē blieḃen, sō wull hē ėm behōlen.
Dō lööv de Jung vun Himmel bet tō Ēēr,
hē wull sik nehmen! Un hett dat ēhrli doon,
in söḃen Johr – tōminnst, sōwiet ik’t sėggen kann.
Hē wēēr wat fien un hârr ėn swacke Stimm,
doch wuss hē nett tōrecht, un flink un kneepsch,
un hârr doch rein sōōn drâlle Ârms un Bēēn,
as krellt un dreiht: Wi nȫmen ėm Pēter Plumm!
Doch wėnn hē’t hȫȫrX61, sō worr hē ümmerX54 rōōt
un mook, wėnn’t jichens mȫȫgli, datt hē wegkēēm. (GrK1.1.033)
Sunst gung hē mit tō Danz un tō Gelagg
un smȫȫk sien Piep sō brösig as ėn Junker ……/stolz
un sung un lach, doch ümmerX54 sunnerbor,
un blēēv niX09 lang un hȫȫd sik vör dat Drinken.
Ōōk hârr hē mit de Dēērns ni veel in’ Sinn,
dē foken sään, hē wēēr as holten Hinnerk.
An’ meisten lēēp hē mit dėn jungen Anton
un gung mit ėm tō plȫgen un tō groḃen
un doov mit ėm an’ Oḃend vör de Döör,
leev ōōk as Kind in’t Huus mit beide Ōlen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 45
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dē sään, hē wēēr sō flietig un sō rentli
un mook sien Soken sülm un knütt sik Jacken
– Hē hârr dat vun de Ōberdüütschen lēhrt! –
un Strümp un Mützen för sien ōle MōderX52.
Dē schick hē ōōk tō Maidag Hüür un âllns ………/Lohn
un koff ehr jēēdēēn Hârvst ėn Swien un sō!
Kottaf, dat wēēr ėn prächtgen lütten Keerl!
Dō kummt dėnn mool in’t Vörjohr um’e Ōōstern
de Voogtsdēner in ėn rōden Rock heruut ……/kgl. Landvogtsdiener
un düüd süm|ehrX05 an no Heid tō de Seschōōn. /Session, Musterung
Hē geiht vun Huus tō Huus un kummt no Anton
un seggt, sien Söhn un Pēter schullen sik stellen.
För Pēter hârr’t kēēn Nōōt, dėn fehl dat Moot,
doch mēnen süm|seX04, Anton muss wull no de Gârr,
de gröttste Keerl in’t hēle Dörp un Kaspel
un stârk, hē hēēl ėn Oss in vullen Lōōp!
Ōōl’ Anton worr niX09 gōōtX31 dorbi tō Mōōt
un sä an’ Oḃend, as sien Söhn tō Huus kēēm
un ōōk Pēter: ›Mi is bang, nu wârrt dat slimm!‹
un wat de Dēner seggt un andüüdt hârr.(GrK1.1.034)
Mitmool fangt dō de Pēter an tō hulen
un wēēnt un schriggt un seggt: ›Ik goh niX09 hėn,
ik kann un kann niX09 gohn!‹ un wat sunst hē seggt.
Süm|seX04 stellt ėm vör, hē hârr je kēēn Gefohr,
hē schull sik doch niX09 hėbben as Kind in Dei,
för Anton hēēl dat hatt, dē muss wull fōōrt. –
Dat kunn niX09 hölpen, reinweg as vun Sinnen:
›Un wat hē schull, un wat hē anfangen schull!‹
Süm|seX04 lēten an’t Ėnn ėm wēnen un jammern,
süm|seX04 hârrn tō dregen an süm|ehrX06 ēgen Last.
Dō röppt hē Anton sien allēēn no Deel ………/Antons Frau
un hett mit ehr tō snacken un tō dōōn. …
Dėn annern Oḃend löppt dat rund in’t Dörp,
– Bi Sȫȫd un Stegelsch stunnen süm|seX04 still tō snacken! –
watt wi’t al wussen un wo dat mȫȫgli wēēr!
In söḃen Johr un kēēnēēn hârr dat mârkt!
Un wat för ’n Dēērn, un âllns för ’n ōle MōderX52,
um blōōts ėn gröttern Lōhn in’t Johr tō kriegen!
Un jēēdēēn hârr sien Ohnen hatt un Gissen …/Ahnung u. Vermutung
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 46
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un blōōts niX09 sėggen mucht, wat hē dach un mēēn.
Ēēn kunn’t je hȫren an Stimm un Spreken
un sēhn, mit ēēn Ōōg, an de fiene Huut
un an ehr Hoor un Wassdōōm, smeetsch un smiedig. …
Kottaf, dat Niede snackt sik ėndli ōōlt.
Un as se man tō’n Vörschien kēēm in Klēder,
dō dach dor kēēn an Nârren un an Drillen, …/und an Trietzen
dō funnen süm|seX04 ehr sō nüüdli un sō fein,
as hârr se niX09 dėn sworen Spoden rȫhrt,
un doch sō keit in Rock un blanke Mütz, (GrK1.1.035)
dē bâld de dicken Hoor niX09 loten kunn,
as stamm se vun ėn anner Slag un Roos.
Süm|seX04 rēten sik um ehr bi Danz un Bēēr
un hârrn sik âll vernârrt in Anna Blōōm.
Besunners Anton stunn ehr bannig no,
un folg ehr op Gelogen as ehrn Schadden.
Wi dachen ēērst, dat hârr wat tō bedüden,
un mēnen, sien Ōlen wussen wull Beschēēd.
Doch hȫrenX61 wi nȫȫssen, Anton hârr sik ütert:
Sien degen|gōdenX31 Pēter worr ėn lēge Anna.
Hē hârr sien Doog kēēn ēgen Spēgel hatt.
Sē stunn un kämm de Lucken gor tō foken;
Anton mēēn, dat gung ehr annersrum as Simson,
se hârr sik gor tō wunnerschȫȫn verwannelt.
Hē hēēl dat mit de Pöppen sünner Flünken,
de Flēērlingen dēnen|döchen niX09 manġ dėn Kōhl …
un wat sunst hē sä. –
Hē hârr man gor tō recht.
Se flōōg dor rum as Goldsmitt manġ de Swülken.
Ik wēēt niX09, wo dat tōgung bi de Dēērn!
Sō still un fēē ēērst, un nu sō wild un flüchtig, …/schüchtern
un rein as happig op dėn Danz, op’t Doḃen.
De ēērste un de letzte! Un ēēn Jachtern
un ēēn Leḃen! – Un se blȫh di as ėn Rōōs!
Gott heff ehr sēlig! Mi is’t rein vertisst, ……/verschlungen
ik kann dat niX09 begriepen un niX09 foten.
Ēēn schull doch dėnken: Fritt ėn Worm dorin,
sō hett de Appel frȫh ėn lēge Steed
un schient niX09 bet no Ėnn mit rōde Backen!?(GrK1.1.036)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 47
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Doch is’t niX09 sō, ik wēēt niX09, wo dat is:
Ik heff mool hȫȫrt, de Minsch is as ėn Rodelsch,
de Antwōōrt steiht sachs schreḃen in ėn anner Welt,
mȫȫgli, wō wi herkoomt ōder hėngoht.
Se wuss’t ōōk wull noch sülm niX09, as se gung.
Un kēēnēēn, dē ehr ansēhg, hârr dat lȫȫvt:
›Dat wēēr ėn Kindesmördersch!‹ – Rein sō ruhig
ut grōte Ōgen sēhg se op de Welt,
op disse Siet, noch ēēnmool rund umher
un dä süm|ehrX05 tō. –
Geev Gott, wėnn se süm|ehrX05 öpent,
datt ehr dat Rodelsch licht tō lȫsen wârrt!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 48
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Hanne ut Frankriek
(GrK11036 - GrK1.1.036ff - kiek ōōk GrK5.1.069ff!)
Rohm:
„Gârderud mutt ēēn vertellen, se wēēt je sōōn nüüdlige Stückschen!“,
seggt Anngrēten un smuustert un puult in’e Lamp mit dėn Knüttwier,
schuult dat Gesicht mit de Hand un kickt no de Eck achter’n Kacheloḃen.
„Dat’s niX09 umsunst, datt ik koom! Vunoḃend is ėn WedderX15, dat dull is!
Hârr Jehann Paul mi niX09 hōlen, bi dėn Fârver sien Eck wēēr ik wegweiht.
Over ik wēēt niX09, wo’t kummt, is de Köök rein, mutt ik no’n Klingbârg!“,
seggt se un gluupt no de Bank, wō Paul sitt sō stramm as ėn Hâlsbinn.
Paul wēēr dėn Bruer sien Söhn, un Grēten ehrn VoderX53 wēēr Wever,
un se weev ėm ėn Keed, noch fiener as hârvstiet ėn Spinnwėbb, (GrK1.1.037)
fein un mit dammasten Inslag, un spōōl ėm nu fast, datt’t ėn Lust wēēr.
Over bi Gârden an’ Bârg, dor knütt se de Fisseln tō’t Fangnett.
Dor wēēr dat Jungvolk ehr Börs, de Anwass lēhr dor dat Smȫken.
Sünndoogs kēēm Hans mit’e Fleut, dėnn pedden süm|seX04 ōōk wull ėn Danz af.
Un achter PeermârktX66 in Heid, dėnn ȫḃen süm|seX04 hier sik de Lēder.
Jüst as Anngrēten noch snack, dō schâll dor an’t Finster ėn Fōōttritt.
Dėnn knârr de Klink un de Döör, un ėn Bassstimm tramp sik dėn Snēē af,
grabbel no’n Dreiher, pedd in un stunn as ėn Bōōm vör de Stuḃendöör.
„Hattwig!“ – „Gōō’nX31 Oḃend, Anngrēēt! Gârdruudjen, wat is dat ėn Snēējagd!
Datt di! De Düvel swingt Flass un smitt uns dat Scheev um’e Ōhren.
Süh doch! Jan Paulōhm dor ōōk? De Haspel is ümmerX54 bi’t Spinnrad!“
„Hatti“, fâllt Grēēt ėm in’t Wōōrt, „ik beed eḃen ōōl’ Gârden um ’n Märken,
over se is stumm as ėn Stock, se hett wull vundoog niX09 ehrn GōdenX31.“ (038)
„Märken?“, lacht Hattwig. „Man tō! Man recht ėn ōōlM3 Stück ut de Muuskist!
Wēēt se noch, Gârden? Sōōn Dööntje as dat vun de Dēērn, dē sik dōōtwēēn,
ōder as dat, wō de Keerl mit blȫdige Tronen noch ėn Brēēf schrēēv!
Och, dat is sō rȫhrig tō hȫren, vör âllen, wėnn ēēn doran wackelt
un wėnn Anngrēten dat Kluun söcht un gau ünnerwegens de Ōgen wischt.
Och, sōōn bârmhattigM3 Geschicht is sȫter as Zucker un Tittmelk!“
Dorbi vertrock hē dėn Mund un schüür sik de Nöös mit sien Jackslipp.
Grēten smēēt snippsch mit dėn Kopp un Paul mook ėn Nöös as ėn Gēēstruun.
Over Gertrude worr dull un scholl op dėn wehligen Unchrist:
„Schoom di wat, Hattwig, du Slēēf! De Spott is dėn Bȫsen sien Angel!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 49
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Mėnnig ēēn stickelt sō lang, bet ėm sülm mool de Nodel in’t Hatt stickt:
Footst du ehr an, geiht se dēper, un treckst du ehr ruut, sō blöddst du!
Loot di noch wohrschuen in Tieden: De Övermōōt kummt vör’t Fâllen!
Dėnk an dėn Püttjer sien Hans! Dat wēēr ōōk ümmerX54 sōōn Wiessnuut,
rappmulig wēēr hē un spöttsch un ümmerX54 vull Witzen un Faxen. (GrK1.1.039)
Trietz hē de Dēērns bi dėn Danz, sō brüüd hē de Ōōl’n bi de Ârbeit.
›Lēver tō MârktX66 as tō Kârk!‹, un sien Glōōv wēērn sien deftigen Knoken.
›Hōōl di an Tuun‹, wēēr sien Wōōrt, ›de Heḃen is doch niX09 tō recken!‹
Over nu höllt sik dat wat! Nu humpelt hē lohm un an Krücken.
Doch du büst niX09 sō slimm, di steekt man mitünner de Fettdunen.
Fastloḃend, dat wēēr di sōōn Tog,dėn Snieder in’ Kōhlhoff tō smieten!
Hârr hē de Leden verwrickt, sō worr hē di kniepen in ’n Zwickmöhl!
Sō sünd de Jungen, gottsleider! Süm|seX04 wēēt niX09 vör Wehl, wat süm|seX04
opstellt.
Man wârrt wi stuuklig un ōōlt, sō sünd wi tōfreden, wėnn wi uns’ RōhX32 hebbt!“
Dat seggt se, as wēēr se allēēn un snack mit ehr ēgen Gedanken,
mummel un schüdd mit dėn Kopp un nüül sik tōhōōp in ehrn Löhnstōhl.
Ünner dat Koppdōōk kēken poor Spielen vun iesgraue Hoor ruut.
Âll de Runzeln worrn dēper, as jüst dat Licht op’e Back schien
un as dat knökerige Kinn in de knökerige Hand op’e Bost full.
Rein verdēēpt in sik sülm, sō huck se in’ Dutten un gruvel,
mummel un schüddel dėn Kopp un krau sik de Back mit’n Finger.
Hattwig sett sik an’ Disch, un Grēten knütt as ėn Klockwârk,
kēēk sik niX09 op un niX09 um un hȫȫrX61 niX09, wat Hattwig ehr tōpuust. (GrK1.1.040)
Gârderud kėnnen süm|seX04 op’n Prick, dē lēten süm|seX04 ruhig betemen.
Hârr dē ehrn Schuur överstohn, sō richt se sik op as ėn Wichel:
›Bȫȫgt se sik, brickt se doch niX09, un will se sik richten, sō knârrt se.‹
„Gören wēēt niX09, wat süm|seX04 bedrieḃt, un jammert dėnn, wėnn dat tō loot is!
Ēērst stȫȫt süm|seX04 dat Glück mit de Fȫȫt un sammelt de Stück’ dėnn mit
Tronen.
Over de Ōlen wârrt niX09 hȫȫrt!“ un dorbi gluup se no Hattwig,
wo hē dor sēēt as ėn Ēēk un bi ėm Anngrēēt as ėn Hoffrōōs.
Ehr ōlen Ōgen worrn blank nu, de runzligen Backen worrn glatter.
Vertellen:
As ik noch jung wēēr, sō klöön se, un âllnogrood richt se sik hȫger,
lēpen wi ümmerX54 bi’n Discher un spunn’ unsen Flass in’e Wârksteed.
Dor hârrn wi’t Riek dėnn allēēn, wėnn de Ōl’n in’e Döns al tō Bett wēērn.
Dat’s nu al mėnnig Dag her, al lang vör dėn Brand in’e Buurstroot.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 50
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wō nu de Kaspelvoogt wohnt, stunn dō ėn stootschM3 ōōlM3 Buurhuus,
orri ėn Pump in’e Stroot un ėn Blōōmhoff vör’t Finster, mit Stackelsch.
Un witt as Kried wēērn de Stiepers un jēēdēēn mit Grȫȫn op’n Tippel.
Un op’e Pump wēēr ėn Steern un boḃen an Gevel ėn Inschrift.
Wēēr ōōk ėn Kastanje vör Döör, mit ėn Bank rum, in Schadden tō sitten.
(GrK1.1.041)
Kēmen wi in’t Frȫhjohr vun’t Feld, sō sēhgen wi dėn Bōōm al vun fēērns,
dicht besett vun’e Blȫȫm un rund as in’ Winter ėn Snēēbârg.
Gungen wi dėnn dwēēr över’n Kârkhoff un kēken bi’n Stēēn dör de Pōōrten,
sēhgen wi sō seker as wat, as boḃen an de Kârkwand de Sünnenklock,
ünner dėn Bōōm op’e Bank ōōl Mumme allēēn mit de Kâlkpiep.
Hē hârr uns bannig in Schock, dėnn plücken wi Blȫȫm in sien Grashoff,
sō stōōv hē heruut un smēēt no uns Dēērns mit de Nachtmütz.
Ik wēēr noch ėn Kind un wēēr schu, un hȫȫrX61 ik ėm slurr’n op sien Tüffeln,
flōōg ik, as hârr ik ėn Spȫȫk sēhn. – Ik sēhg ėm noch ümmerX54 in Knēēbüx,
sülverne Spang’n an’e Siet un de Strümp as ėn Dischdeek sō rentli.
Hē goll för riek as ėn Stēēn un wēēr seker ėn schävigen Kniesbuck.
Lütte Lüüd trocken süm|ehrnX06 Hōōt bet no Ēēr, wėnn hē blōōts an’e Mütz tück.
Bi ėm kēēm ōōk kēēn Minsch, blōōts dėnn un wėnn de Persetter.
Luut snack hē veel mit sik sülm un krau sik mit’e Kâlkpiep in’t Nackhoor,
schōōv sik de Mütz in’t Gesicht un rēēv sik de Stēērn mit de Fingern.
Ōle Lüüd hebbt ümmerX54 seggt, hē rēēv sik sien Fru in’t Geweten.
Dē wēēr vör Johren al storḃen, Lüüd mēnen, vör Kummer un Hattlēēd,
man de Ârmen un Swacken, dē drōōg’n ehr noch lang in’t Gedėnken. (GrK1.1.042)
Se wēēr ėn fienere Fru, as sunst sik no’n Dörpen heruutfinnt,
Hoochdüütsch kunn se un âll, un liedsoom wēēr se un wēēkli,
rein sō blēēk as ėn Liek un swattli vun Hoor un vun Ōgen.
MellerscheX14 plegg mi tō sėggen, se wēēr as ėn Mutter Maria.
Wat ehr Famieln wēēr, dat krēgen wi nümmer tō weten:
Mumme wēēr frȫher op Schōlen un broch ehr mit sik ut Düütschland.
Överflōōt hârr se nōōg, doch man wēnig gōōtX31 vun ehr Leḃen:
Welk se doch hėn as ėn Lielg in’t fette Land sünner Regen.
Ēēn lütt’ Dēērn lēēt se no, dē wēēr as ut’ Gesicht ehr wull sneden:
Jüst sō düüster vun Hoor un smeetsch un rank as ėn Pappel,
un vun Backen sō fien as ėn Blatt ut ėn Knupp vun ėn Moondrōōs.
Mumme nȫȫm ehrJohanna, un wi sään wull Hannchen ut Frankriek.
Ō, wat wēēr dat ėn Dēērn, wo kunn se lesen un beden!
Un wat hârr se ėn Stimm un wo stunn’ ehr de Knören bi’t Danzen!
Over wat hârr se ōōk kost, allēēn dat Papier un de Bȫker,
un bi Persetter dėnn noch, ik lȫȫv, hē nȫȫm dat Privootstunn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 51
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Noch no de Kunfermatschōōn, dat wēēr uns mien Doog noch niX09 vörkomen,
gung se an’ Oḃend no Schōōl un drōōg langs dat Dörp mit ehr Bȫker.
Schrēēgöver de Schōōl wohn de Discher, de Wârksteed gung no de Stroot ruut.
Sēten wi dor dėnn in’ Schummern, sō kēken wi röver dör’t Finster.
Dor sēēt se iev’rig un lees, un Persetter lä ehr de Schrift ut,
wies mit’e Fingern in’t Bōōk un gruvel un tēēk ōōk Figuren,
fecht mit de Ârms, stunn op un tippel ehr nȫȫss’ op’e Backen. (GrK1.1.043)
Kēēk se dėnn op no dėn Ōōl’, sō wēēr se jüst as ėn Ėngel,
un de Persetter sō blied, as hârr hē ėn Nârr’n an ehr freten.
Speel’n dä se wēnig as Kind, dat kunn ōōl’ Mumme niX09 lieden.
Utgohn, dor gēēv hē nix um, un sien Huus, dor wēēr uns dat grulig.
As kunfermēērt wi nu wēērn – Johanna wēēr wücke Johr jünger! –,
krēgen wi ehr kuum mēhr tō sēhn, as loter an’ Oḃend bi’n Persetter
un op’e Stroot af un an, wėnn se hėngung ōder tō Huus lēēp.
Vörjohrs – Dat twēte dorno, se wēēr winters tōvör kunfermēērt worrn! –
sēten wi ōōk in’ Schummern tō spinnen. Dat wēēr jüst sō lurig in’t WedderX15,
Summer un Winter, dē schēēd’n sik. An’ Heḃen hung swoor ėn Gewitter –
Dat’s mi noch jüst as vundoog! – un âll de Finstern wēērn open.
Wi sungen: „Willkommen, o seliger“ – Dat wēēr dō vör kotten ēērst opbrocht! –
un süh, dor kēēk ēēn in’t Finster! Un jēēdēēn rēēp: Hannchen ut Frankriek!
Âll wēērn wi still as ėn Muus, un dat Sing’n kēēm opmool recht in’t Stocken,
over se beed uns dėnn fōōrts, wi muchen dat Lēēd doch tō Ėnn bringen.
„Hannemuus, koom doch mool rin!“, rēēp dō dėn Möller sien Trinken.
„Süh, dat Gewidder kummt op, dėnn höllt de Persetter kēēn Lēhrstunn.
Hier sünd wi hattli vergnȫȫgt, dėnn wüllt wi dat Lēēd ōōk tō Ėnn singen.“
Dormit lēēp Trina ruut un trock ehr an’ Ârm in’e Wârksteed. (GrK1.1.044)
„Nọ, dėnn man lōōs!“, sä dē dėnn, un sett sik in’e Eck op’e Sniedbank.
Un as wi annern sungen, dō hȫȫrX61 se un wisch sik de Ōgen.
„Wat’s dat doch ėn köstliM3 Lēēd!“ Sō freu se sik, as wi dat uthârrn.
„Over nu mutt ik tō Stunn, dat WedderX15 brickt doch nu niX09 ut,
un Persetter wârrt bȫȫs, wėnn sōōn grōte Schōōldēērn noch blaumookt.“
Dormit wünsch se Gō’X31 Nacht un trippel schrēēg över de Stroot weg,
sä ōōk, wėnn’t wedderX11 sō pass, sō kēēm se ėn Oḃend mool wedderX11.
Manġ uns junge Lüüd, dē dor kēmen, wēēr ōōk dėn Möller sien Vetter,
’n Bėngel, as wēēr hē di dreiht un smuck, as ut Kōkendēēg wültert.
Börtig wēēr hē ut Meldörp un gung dor ōōk Johren op Schōlen,
over sien MōderX52 wēēr storḃen, un nu wull hē op Tierdokter lēhren.
Bi sien Vetter, dėn Möller, dor kēēk hē no’t Plȫgen un Seien,
un bi dėn Mekelborgschen Smitt, dor ȫȫv hē sik in op dat Smeden.
No un no worr hē bekannt un kēēm ōōk mitünner bi’n Discher,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 52
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
beschēden un nett, un lēhr uns de nüüdligsten Lēder.
Ümmer gung hē in’ Rock mit ėn goldrōōtM3 Band um’e Mütz rum,
tōēērst ōōk mit ėn Snurrboort, man hârr hē dėn loter doch afnohmen.
Trinaken much ėm wull lieden, un ēhrumlütt sä se ›mien Vetter‹. (GrK1.1.045)
Un wi ööv’rigen mēnen, dat worr mit de Tiet wull ėn Bruutpoor:
Trina wēēr drâll un adrett, ehrn VoderX53 wēēr Möller un Krōōgwēērt.
Gēēv hē ėm Geld tō studēren, sō gēēv hē ėm seker sien Dochter!
Kēēm’ süm|seX04, sō kēēm’ süm|seX04 tōsoom’, un gung’n süm|seX04, sō gung’n
süm|seX04 mit’nanner.
„Trinaken“ achter un vör; mitünner ōōk „lüttje Kusien“.
Oḃends dorop, as wi spunnen, wokēēn wedderX11 kēēm, wēēr uns’ Hannchen,
sēēt in’e Eck op’e Bank un hȫȫrX61 no uns Pappeln un Lachen,
plöter ōōk sülm mool mit un dä, as wėnn se dormanġhȫȫrX61.
Hermann un Trina kēēm’ ōōk, un Trina bi Hannchen tō fiecheln.
Bâld kēēm kēēn Schummern in’t Land, wō dat Poor niX09 kēēm achter’n Diek
rum.
Hanne gung linglangs de Stroot un süm|seX04 drēpen sik jüst bi dėn Discher.
Och, wat wēērn dat för Oḃends, wo wēērn wi frȫhli un glückli!
Âll wēērn noch junġ, wēērn vergnȫȫgt, un wi kėnnen kēēn Grillen un Sorgen!
Ümmer ēēn Snacken un Lachen, as wėnn dor kēēn Tâll un kēēn Ėnn wēēr.
Hannchen hârr allerlei leest un snack mit Hermann ut Bȫker.
Süm|seX04 vertellen sik de ›Rȫver‹, dat wēēr je ėn gruligM3 ōōlM3 Schuspeel.
Hannchen hârr dat man leest, man Hermann hârr’t sēhn op’t Thēoter:
– Wo dor ėn Brōder dėn Brōder bedrȫȫvt, bet de ēēn in dėn Krieg geiht.
– Wat sien Bruut tō Huus wēēnt un wat de anner mit Listen ehr vörsnackt.
(GrK1.1.046)
– Wo hē sik schändli verstellt un sien liefligen VoderX53 in’ Tōōrn smitt,
datt dē dor lebennig verhungert. – Un wo nu de anner tō Huus kummt,
as Rȫverhȫȫftmann, un wo hē ėm finn’ deit un ruuttreckt, sien Ōlen.
– Un wo de Bedrēger sik dōōtstickt un dorop lebennig no Höll fohrt!
Ō, dat wēēr grulig tō hȫren, ēēn krōpen de Gresen dėn Rüch langs …
Wat ik noch sėggen wull: Mitünner sungen de beiden ėn Stückschen,
Hannchen sō fien as ėn Swülk, un Hermann mit ’n Stimm, datt de Stuuv klung.
Âlltōsomen wi hȫrenX61 dėnn tō, un wunnern sik|unsX07, wo dat doch mȫȫgli.
Gēgen de Oorn ruut muss Trina ėn Tietlang tō Huus blieḃen.
Dėnn ehrn VoderX53 wēēr Möller un dē Tiet gewȫhnli no de Heid
ōder no Meldörp tō MârktX66, un mittweeks no Masch op dėn Hannel.
Ōōk wēēr dor sunst wat tō dōōn, un ēēn hârr al nōōg an de Wēērtschop.
Hermann stell liekers sik in, un wi annern âll as gewȫhnli.
Hannchen ehr Mōōd dat al wēēr, tō Huus mit de beiden achter’n Diek rum.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 53
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un as Trina nu fehl, spazēren de twēē dor mit’nanner,
Hannchen an Hermann sien Ârm, un snacken, as junge Lüüd Bruuk is.
Ēēnmool, dō gungen süm|seX04 ōōk weg, dat wēēr op’n Sünndag vör’n
JohrmârktX66,
och, ik wēēt’t noch sō gōōtX31! Wi snacken an’ Oḃend vun’t Danzen,
wo wi no’n Möller hėnwullen, un wonēhr un wosück un wodennig. (GrK1.1.047)
Un wi stickeln op Hermann, watt dē uns dėn Block ōōk wull afnēhm.
Wi duren ōōk âll över Hanne, datt se an’ Oḃend niX09 ut’ Huus kunn.
Pēter Willem, dē loter mien sēligen Mann wēēr, un ik,
wi sēten noch ruhigX32 tō snacken. Dē twēē gungen je ümmerX54 wat frȫher,
datt ōōl’ Mumme sik inbill, sien Dochter kēēm vun Persetter!
Wi sēten noch ruhig tō klönen … –
Mitmool flōōg di open de Döör,
stört dor ēēn rin no de Stuuv un lingelanġ hėn op’n Fōōtborrn,
lēēg dor un wülter sik rum un schrēēg un hârr sik vertwiefelt.
Willem rēēp: „Hermann, wat is di! Wat fehlt di, wat hett di bedropen?
Koom in’e Hȫȫchd un stoh op un segg uns, wat is dor för ’n Unglück?
Is dor ēēn dōōt ōder krank? Is Trinaken Möllersche dōōtbleḃen?“
Dormit brōōk dat dėnn ruut: „Johanna!“ un „Hanne! Mien Hanne!“
Hē wēēn je luut as ėn Kind un wēēr doch ėn Keerl as ėn Ēēkbōōm,
snucker un kunn sik niX09 foten un wanner dor rum in’e Wârksteed.
Willem, dē hârr sik verjoogt, doch ik hârr al lang de Gedanken,
dach un dicht in mien Sinn, wėnn dat man ėn glückliM3 Ėnn nēhm!
Och, nu hârrn wi de Nōōt un dat Unglück pedd över’n Drüssel!
Âllnogrood kēēm ėm de Sprook, un hē sä uns de hēle Geschicht:
Hannchen un hē wēērn sik gōōtX31 un hârrn sik dat lang openboort. (GrK1.1.048)
Trinaken wuss dor nix af, hē hârr ehr bether achter’t Licht fȫhrt.
Geld muss sien Vetter ėm geḃen, sunst kunn hē op Schōlen kēēn Land sēhn.
Hârr hē wat lēhrt un Tierdokter worrn, sō dach hē ėm tru tō betohlen.
Over sien Dochter tō nehmen, dat wēēr ėm vun Hatten niX09 mȫȫgli.
Mumme? Dor wēēr niX09 an tō dėnken, datt hē ėn Mann wēēr, dē Brōōt hârr.
Eḃen wēērn süm|seX04 nu beid’ achter’n Diek gohn un hârrn dat besproken.
Gungen bet no Möhl an’e Brüch, wō dicht dor an’t Stegelsch de Bank steiht,
setten sik dool in Gedanken un buu’n sik ėn glücklige Tōkumst,
hēēl un dēēl sēlig un vergeten, ēēn mit dėn Ârm um dėn annern.
Mutt dor niX09 jüst de Bȫse de Trina no’n Woterbeek ruutfȫhren,
ōder sōōn Sludertasch, dē Annerlüüd dat Niedste fōōrts tōdriggt!?
Seker kunn hē’t niX09 sėggen, doch hȫȫrX61 as in Drōōm hē ėn Ammer!
Dėnn stunn in Moonschien ėn Schadden, dėnn vör ėm sien Vetter, de Möller:
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 54
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
›Hest du mi, kannst du mi! Süh!‹ un lacht as de Düvel bi’n Schandpohl,
fangt an tō schafutern un schimpen un „Koom mi man ni över’n Drüssel!“
RuhigX32 hȫȫrt hē ėm an, as ėn Sünner dat Heider Cunstōrium.
Doch as dē Hannchen beschimpt, ehr brēēt vör’t Stegelsch in’ Weg pedd,
as hē ehr „Minsch“ nȫȫmt un „Sō ēēn“ un Trina ehrn Kopp um’e Eck schuult,
dō stiggt ėm de Gâll in’e Bost un löppt ėm de Luus langs de Lever. (GrK1.1.049)
Hē kriggt dėn Möller tō foten un smitt ėm koppheister in’ Möhlenbeek.
Hanne schriggt op un dorvun, un hē löppt in Rosen no’n Discher.
Nu wēēr gōdenX31 Root düür! De Möller kunn jüst niX09 verdrinken,
over de Unglückskinner un âll dat Jammern un Hattlēēd!
Mumme worr je kathōōlsch, dėnn de Möller worr je niX09 swiegen!
Un wi dachen an Hanne ehr unglücksēlige MōderX52.
Worr ehr dat eḃensō gohn, sō lēēg se wull bâld op’n Kârkhoff.
Over de gröttste Nōōt, dē wēēr mit dėn dullrosen Hermann!
Kuum mit vertellen tō Ėnn, sō smēēt hē sik över de Sniedbank.
Dėnn sprung hē op un lēēp rum un sä, hē wull gliek no ōōl’ Mumme.
Wârrn kunn nu doch nix ut ėm, sō wull hē dėnn Bȫȫs’ un Gewâlt dōōn.
Willem tüsch ėm un beed ėm, un ik weck dėn Discher sien VoderX53.
Dē hârr ėn ansläägschen Kopp, hârr reist, wēēr ōōlt un vernünftig.
Ik sä ėm gau de Geschicht un vertell ėm dat, as hē sik antrock,
beed ėm vun Himmel tō Ēēr; hē schull doch sien Best dōōn, wat mȫȫgli.
GōōthattigX31 hȫȫrX61 hē mi an, doch schüddel hē foken dėn Graukopp,
gung dėnn over rin no de Wârksteed un söch ōōk, Hermann tō trȫȫsten.
„NiX09 tō hastig, mien Söhn, ’kēēn wēēt, wo âllns sik dreihen kann!“,
sä hē un foot ėm de Hand un tippel ėm sacht op’e Backen. (GrK1.1.050)
Ēērsten wēēr Hermann ōōk still, man full hē doch bâld wedderX11 in’t Rosen,
slōōg sik un flȫȫk op sik sülm un hârr sik, as wull hē sik umbringen.
Ėndli kēēm hē tō RōhX32, un wi mēnen, nu kunn dat noch gōōtX31 wârrn,
dachen gor niX09 doran, wo veel dor sunsten noch tōhȫȫrX61.
Blēēk as ėn Liek sēēt hē dor un trock sik de Mütz in’e Ōgen,
stunn dėnn je op un gung ruut. Wi lēten ėm ruhigX32 betemen,
dachen, hē worr sik besinnen un sēten gedüllig tō tȫḃen.
As wi sō luren un luren, de Tiet worr länger un länger,
Hermann kēēm niX09 tōrüch. Wi wussen niX09, wo dat wull tōgung.
Wi schicken dėn Willem ruut, datt hē nosēhg, wō hē doch afblēēv.
Willem dėnn ruut un kēēk un söch un nȫȫm ėm un rēēp ėm,
gung noch dėn Hoff langs un grööl, dē niX09 antwōren dä, dat wēēr Hermann.
Weg wēēr hē, weg sō as wegweiht, Gott wuss, wō hē stoḃen ōder flogen wēēr.
Annern Dag dėnn frogen wi rum un söchen in Sȫȫd un in’ Diek no,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 55
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dachen noch ümmerX54, hē kēēm, verfēren sik|unsX07, wėnn oḃends de Döör gung,
snacken vun nix as vun ėm; dē niX09 wedderkomen dä, dat wēēr Hermann.
Ēērst wēērn wi âll as verloten, dėn Discher sien Wârksteed as utstorḃen.
Âllnogrood kēmen wi wull wedderX11, doch wull dat mien Doog niX09 mēhr
flutschen.
Nȫȫssen vertell uns ėn Slachter, dē fette Ossen heropbroch, (GrK1.1.051)
hē hârr in Hamborg ēēn sēhn vun Buoort jüst as de Tierdokter,
sō worr hē nȫȫmt vun de Lüüd, man hē wēēr ėm bi ’n Eck ut Gesicht komen.
Hannchen wēēr ōōk as verswunnen un kēēm mit kēēn Fōōt över’n Drüssel.
Wi hârrn ėn Schrecken un Angst, ōōl’ Mumme much ehr wat tō nēēg dōōn.
Krüschan, de Fârver, de Ōōl’, dē nu sō krumm un sō stief is,
wēēr dō ėn hännigen Jung un flink op’e Bēēn, as ėn Vogel.
Dē muss dėnn af un an rop, no de Kastanje rin, um tō luren.
Dėnn vör de Wohnstuuv wēērn Luken, un dicht bi de Pump lēēg de Kedenhund.
Nix wēēr dör’t Lichtlock tō sēhn as Mumme sien Mütz un de Kâlkpiep,
ümmerX54 in’e Eck op sien Stōhl, un âllns sō still as in’t Bēēnhuus.
Mumme sien Knechten un Dēērns hârrn süm|ehrX06 Stuuv no’n achtern bi’n Pēsel,
dē kunnen uns ōōk nix vertellen, un ėn ârme Dēērn muss wull swiegen.
Dat wēēr ėn Stukel un dōōf, wietleftig vun Mumme sien Fründschop,
kēēm ōōk in’t Johr niX09 tō Stroot un ēēt ehr bârmhattigM3 Gnoodbrōōt.
As ik ehr doch mool drēēp bi’n Kōōpmann, wō Mumme Tabak hool,
wink ik ehr tō mit’e Hannen un schrēēg in’e Ōhren: Johanna!!
Och, wat mook se ’n Gesicht un kēēk, as wėnn se verblixt wēēr. (GrK1.1.052)
Se nēhm dėnn de Eck vun’e Schört un wisch sik de Ōgen un sä man:
„Wēēnt jümmerlōōsX54, jümmerlōōsX54.“ Un dormit strēēk se ut Huus ruut.
Sō vergung wull ėn Johr, mien Willem un ik gēḃen Hochtiet.
GrōōtvoderX53 Discher blēēv dōōt, un de Möller trock röver no’t Holsten.
Âllns worr anners un still, un bi Mumme dor grȫȫn de Kastanje.
Ik un mien Mann wēērn tōfreden un ümmerX54 dėn Dag lang bi’t Ârbei’n,
snacken ōōk knapp mool vun Hanne: Dat wēēr uns, as wėnn se begroovt wēēr.
Dō mool ēēn Morgen, noch frȫh, ik stunn bi de Tassen tō waschen,
kummt dor de junge Barbēēr, dē sik hier in’ Winter ēērst sett hârr.
Kummt un löhnt sik an’t Schapp, mien Mann wēēr ōōk vun sien Kunnen,
hett sik un deit sik sō wichtig, as wėnn hē dėn Freden in’ Sack hârr,
un seggt: „Nu wēēt ik wat Nies: Ōōl’ Mumme sien Dochter schâll ’n Mann
hėbben.“
Slōōg mi dat doch op dat Hatt as de Dunner bi helligen Sünnenschien!
Full mi de Tass ut de Hand un ōōk twei, un ik froog ėm: Wokēēn dėnn?
„Rood mool!“, seggt hē un grient, un no Nölen un Dwēren un Quälen
kēēm dėnn doch ėndli de Koter tō’n Sack ruut: Dėn Vullmacht sien Stēēfsöhn!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 56
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dat wēēr kēēn bōōshaften Minschen, doch mi wēēr dat ėn Bėngel tō’n Breken,
(GrK1.1.053)dröhnig un tauelig un tösig un recht as ėn vulle Verstandskist.
Gras hȫȫrX61 hē wassen, un Geld kunn hē rüken un muss âllns besabbeln.
Nööswoter nȫȫm’ wi ėm ümmerX54 un ōōk wull Herr Vullmach sien Handlamm.
Dē un uns’ Hannchen? – Dat wēēr mi, as krēēg de Prinzess nu dėn Kōhhârr,
as uns wull Märkens vertellt, wō de Kōhhârr sik over verwannelt.
De hiere sēēt fast in sien Huut, dē worr sik förwiss niX09 mēhr pöppen,
wēēr al sō drȫȫg in’e Wickeln, as anner’ Lüüd hōōch in’e Fofftig.
Over de Bėngel hârr Geld un Utsicht tō ėn wichtige Ârvschop.
Un Mumme bereek wiss sien Tinswēērt un kēēk no’t Gesicht op’e Dolers.
Doch ik much sinnēren un dėnken, un datt’t niX09 mȫȫgli un niX09 mȫȫgli!
Man wücke Weken dorop, dō stunn’ süm|seX04 tōsomen vör’n Altoor.
Brekenvull wēēr de Kârk, süm|seX04 stēgen op Stȫhl un op Banken,
Kopp an Kopp bet no’n Chōōr, un Persetter, dē speel op’e Orgel.
Hanne kunn ik niX09 sēhn vör âll de Minschen un Kinner.
Over as se tōrüchkēēm un langs dėn Stieg no de Döör gung,
dō sään de Kinner: „Wo witt!“ Un wücke sään: „Mutter Maria!“
Och, dat drēēp mi de Sēēl, un ik slōōg de Ōgen no’n boḃen.
Süh, un ik sēhg dėn Persetter, dē över’t Gelänner herafkēēk.
Och, wo schōōv hē sien Kapp, de ōōl’ Mann, un wo bitterli wēēn hē!
Un as süm|seX04 âll ruut wēērn, dō speel hē noch liesen: „Was Gott tut.“
(GrK1.1.054)
Johren verlēpen un kēmen, dat wēēr in’e grulige Kriegstiet.
Nix as vun Krieg un vun Krieg, vun Bonapârt un âll, dē hē dōōtslōōg.
Ēērst ut de Fēērn, ut de Blöder, un bâld dorop ōōk nēger un nēger.
Dėnn kēēm de schrecklige Winter vun Vēērteihn un mit ėm de Russen,
nȫȫssen de Düütschen un Spoonjers, Franzōsen un âll, wat ėn Noom hârr.
Nârrms noch ėn blieḃen Steed, un dat Volk, as wėnn’t jümmerlōōsX54 umtrock.
Dėnn kēēm de Brand in’e Buurstroot, dē’t hâlve Dörp in’e Asch lä.
Mumme sien Huus brėnn ōōk af, mitsamts de grōte Kastanje.
Mumme wēēr al begroḃen bi dėn Stēēn, wō ik sunst dör de Pōōrt kēēk.
Un unsen Vullmacht sien Stēēfsöhn, dē krēēg tō veel bi dat Redden.
Kümmerli süük hē dorhėn un lēēg ōōk bâld op’n Kârkhoff.
Gott heff ėm sēlig dorno! Op Ēērn hârr hē man wēnig Vergnȫgen!
Mumme bruuk ėm as Knecht un stött mit ėm rum as ėn Tüffel.
Hannchen much ėm niX09 lieden un dach wull noch ümmerX54 an Hermann.
Kinner hârrn süm|seX04 ōōk niX09, dē sunst doch de Hatten tōhōōphōōlt.
Un bi âll sien Vernunft un bi âll sien Knickern un Schropen,
as de kruse Tiet dor kēēm, verlōōr hē sien Kopp un sien Riekdōōm.
Mumme hârr sülm niX09 sō veel, as wi tōvör sik|unsX07 wull inbillen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 57
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ârvschop un âllns blēēv ut un de Lasten stēgen un stēgen,
rüchwârts gung dat un rüchwârts, bet Fȫhr un Fähr op’n Sand sēēt:
Hannchen hârr kuum noch tō leḃen, as ėndli de Bursteed verkofft worr.
Hârvsttiet dorop mool ėn Dag, dō hēēssX63 dat, nu kēmen dor Suldoten,
ėn hēēlM3 Regiment un sō veel, as wi wiss mien Doog noch niX09 sēhn hârrn.
(GrK1.1.055)
Ik stunn jüst vör de Döör, dat wēēr ėn mullerigM3 WedderX15,
gēgen Martini un sō, de Kreihen spazēren op’e Stroten.
As ik sō stunn un wat hȫȫrX61 un jüst nix Wichtigs tō dōōn hârr,
dō nēhm ik mien Knütttüüg tō Hand un gung dėnn rop no dėn Kârkhoff.
Dō wēēr dor wiethėn ėn Utsicht, as Mumme sien Huus noch in’ Dutt lēēg,
wiet an de Landstroot langs bet boḃen no’t Holt an dėn Heidbârg.
Richtig! Dor wēērn süm|seX04 tō sēhn, vun’ Nōōrwōōld bet dool no de Dēpen,
jüst as ėn Keed sünner Ėnn, dē de Schipper ut’ Woter wull ruuttreckt.
As al de vörsten verswunn’ vör de sottigen Müren un Bâlken,
kēmen wedderX11 niede ut’ Holt, dē eḃen de Ōgen noch recken.
As ik sō kēēk in’e Fēērn, watt noch niX09 de letzten tō sēhn wēērn,
klabastern al Peer op’e Brüch, wō de Beek achter Mumme sien Hoff lēēp.
Un al ėn lütten Stōōt loter, dō kēēm’ ōōk de ēērsten tō’n Vörschien,
twischen dėn Prēēster un Mumm’, wō de ėnge Stroot no dėn Weg fȫhrt.
Hōōch tō Peer un bestoḃen, mit rōde Röck un mit Sovels,
rēden süm|seX04 ran no de Müür un hēēl’n mi tō Föten an’ Kârkhoff.
Ēēn dorvun smēēt sik vun’t Peerd un gēēv ėn annern sien Tögel.
Hē stēēg dėnnsō rop no de Pōōrt, as wull hē sik hier doch mool umsēhn,
kēēm liek op mi tō, dėnn ik stunn op dėn Stēēn dicht achter de Müür.
Hē wēēr ėn Keerl as ėn Esch, mit rōde Backen un Snurrboort.
Langsoom pedd hē nu rin un kēēk sik um, ümmerX54 wedderX11,
in’t Westen un Süden un Nōōrn, un hârr sik, as wēēr hē verbiestert. (GrK1.1.056)
Hē söch wat un kunn dat niX09 finnen un wuss doch, wō hē dat verloren hârr.
Ėndli sēhg hē op mi un dėn Liekenstēēn, wō ik hėndoolkēēk.
Mumme sien Fru lēēg dorünner un slēēp ehrn sēligen Dōōdssloop.
Un ehrn Noom stunn dor op, doch lēēg dor nu Stēēngruus un Schutt rum,
vun dėn gruligen Brand un vun âll dat Fohren un Smieten.
Hē treed an mi ran un lees mit düütlige Wȫȫr: „Johanna …“
„Mumme …“ dat kēēm dor niX09 ruut, sō full’n ėm de Ârms no de Knēden,
un sunk ėm de Kopp op de Bost, un hē mummel: „Sō ruhe denn selig!“
Dėnn kēēk hē op no dėn Heḃen un stunn mi jüst pâll vör de Ōgen.
Herr du mein Gott noch mool tō! Un wēēr hē jüst leḃendig
ünner mien lebennigen Fȫȫt ünner’n kōlen Liekenstēēn ruutkomen:
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 58
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
As ik de Ōgen ansēhg, sō blau, un dėn brüünligen Snurrboort –
Hermann, de Tierdokter wēēr dat!
Ik full ėm tō Fȫten in’t Stēēngruus,
grabbel dėn Sand vun de Schrift un wies ėm: ›geborene Weinberg‹.
„Gârderud“, rēēp hē un kėnn mi, „och, Gârderud, segg mi doch, leevt se?“
Over wat kunn ik wull sėggen, ik ōle bârmhattige Sünner?
Stunn ik doch sülm un snucker un wisch mi de Ōgen mit’n Ploten.
Ik foot ėm an’ Ârm, as wēēr’k stumm, un trock ėm in Biestern vun’ Kârkhoff,
liek över’n Damm dör dėn Grasweg, achterum dör bi dėn Bäcker,
dool no de niebuten Hüüs, wō Johanna dėn Summer tō Hüür wohn, (GrK1.1.057)
rēēt ėm de Strotendöör op un de Stubendöör, ēēn mit enanner. …
Noch ėn lütten Stōōt loter, dō hēēl’n süm|seX04 sik beid’ in’e Ârms.“
Gârden sack wedderX11 tōhōōp un bever un sä man noch liesen:
„Bâld worr de Freden ōōk sloten, un âllns kēēm wedderX11 in’t Ōle.
Un de Regiments-Tierdokter hool dėnn sien Hanne ut Frankriek,
fohr mit ehr weg in’e Kutsch un leev mit ehr glückli in Preussen.“
Rohm:
Gârderud swēēg un sēēt still, de Wächter tuut eḃen tō negen.
Grēten hârr Tronen in’e Ōgen un wümpel ehr Knütttüüg tōhōpen.
Hattwig stunn op un wull gohn, wēēr still un dēēp in Gedanken,
over Jan Paul op’e Bank sēēt stramm un snurk as ėn Stâllkōh.
Grēten sä: Loot ėm slopen, du kannst mi je ōōk wull tō Huus bringen?
Dorbi kēēk se ėm an, as dä se ėm Afbeed för ėn Unrecht.
Hattwig wēēr still as ėn Lamm, sä liesen: „Gōō’X31 Nacht, Mümme Gârden!“
Hē pedd dėnn ruut in dėn Snēē un hēēl Anngrēten sien Hand hėn.
Doch bi dėn Fârver sien Eck, dor drück hē ehr fast an sien Bossen,
un sä: „Anngrēēt, wullt’ mi gōōtX31 weenX41, sō büst du mien Anne ut Frankriek!“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 59
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Kedenriem
(GrK11057 - GrK1.1.057f - kiek ōōk GrK5.1.084f!)
Nun hȫȫrt, ihr lieben Leute,
gestern ist nicht heute.
Heut’ ist nicht morgen,
dat Künftig’ is verborgen. (GrK1.1.058)
Verborgen is dat Künftig’,
dėnken is vernünftig.
Vernünftig is dat Dėnken,
ėn Keed, dē hett ehr Lėnken.
Ehr Lėnken hett de Keed,
ehrn Hoken hett de Reed.
De Reed, dē hett ehrn Hoken,
De Wien, dē wasst an’ Stoken.
An’ Stoken wasst de Wien,
un de Kraft, dē sitt dorin.
Binnen sitt de Kraft,
un in’t Hatt, dor sitt de Macht.
Un in’t Hatt, dor sitt de Mōōt,
un dat Letzte is de Dōōd.
Doch alle Ėnn un Anfang is bi Gott.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 60
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Priomeln
(GrK11058 - GrK1.1.058ff - kiek ōōk GrK5.1.085ff!)
De Knecht un de Moogd,
de Schriever un de Voogt,
de Brėnner un de Bruer
hōōlt tōsoom’ vun Natuur.
Ėn Anstrieker un ėn Moler,
ėn Preußen un ėn Doler,
ėn Boortscheer’ un ’n Putzbüdel,
ėn Opsnieder un ’n Windbüdel,
ėn Slȫpendriever un ’n Slēēf,
ėn Spitzbōōv un ėn Dēēf,
Aftēker un ’n Ploosterkoker, (GrK1.1.059)
ėn Koppschōōster un ėn Hōōtmoker,
ėn Tapperduuv un ’n Prüker,
ėn Nöös un ėn Rüker,
ėn Egg un ėn Ei:
Dat is twēē un twēē ēnerlei.
Smucke Dēērn un nietM3 Klēēd,
helle Stimm un nettM3 Lēēd,
veel Döst un gōōtX31|M3 Drinken,
grȫne Ârfen un rōgen Schinken,
groḃen Klutz un glatten Kiel,
hattM3 Holt un schârpM3 Biel,
raschen Smitt un glȫhnigM3 Iesen,
bȫsen Krieg un gōdeX31 Avisen,
ōle Juden un lütten Kroom:
Dat passt twēē bi twēē gōōtX31 tōsomen.
Ėn Klock, dē niX09 geiht,
ėn Putt, dē niX09 steiht,
ėn Doler, dē niX09 gellt,
ėn Hund, dē niX09 bellt,
ėn Dēērn, dē niX09 feegt,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 61
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
ėn Hehn, dē niX09 leggt,
ėn Katt, dē niX09 muust,
dē lettst du beter buten Huus.
Gedülligen Herr un ēhrligen Knecht,
ėn Dagblatt, dat de Wohrheit seggt,
ėn jungen Dokter, dē ėn Christ,
ōōl’ Jümfer, dē niX09 wrantig is,
Afkoten, dē an Wârkdoog beedt,
ėn Prēēster, dē man sünndoogs reedt,
twēē Festdoog un kēēn Överdruss,
veel Fründschop un kēēn Lârm in’t Huus, (GrK1.1.060)
kēēn fâlschen Schillinġ manġ sien Geld,
kēēn brannig Ohr in’t Wētenfeld
un kēēn Kantüffel mit ėn Muuk,
kēēn Unfâll un ėn Kellerluuk,
frieM3 Wōōrt un gor kēēn blauen Dunst,
de rechte Mōōt un echte Kunst,
ruumM3 Hatt, kloorM3 Ōōg un sunn’ Verstand:
Dat Kruut is roor in jēēdēēn Land.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 62
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Bispeel
(GrK11060 - GrK1.1.060f - kiek ōōk GrK5.1.087!)
De Mann, dē wull liggen,
de Koter wull singen.
Dō nēhm hē dėn Koter
un smēēt ėm in’t Woter:
Ik will di doch wiesen,
’kēēn Herr in mien Hüsen!
Dō lä hē sik dool
un slēēp as ėn Pohl.
Dō kēēm’ süm|seX04 hēēl liesen
in Schüün un in Hüsen
un piepen sō liese
un gnappern, de Müse,
un gnippen un gnappen
un slicken un slappen
op Bȫȫr un in Schappen
vun Schöttel un Teller,
tō Böhn un in’ Keller.
Süm|seX04 ēten sien Speck,
torēten sien Säck, (GrK1.1.061)
süm|seX04 ēten sien Metten
un kēēm’ in sien Bedden:
Dor bēten de Öös
dėn Mann in’e Nöös!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 63
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Matten Hoos
(GrK11061 - GrK1.1.061 - kiek ōōk GrK5.1.088f, Y16.1.153 [Noten])
Lütt’ Matten, de Hoos,
dē mook sik ėn Spoos,
hē wēēr bi’t Studēren,
dat Danzen tō lēhren,
un danz hēēl allēēn
op de achtersten Bēēn.
Kēēm Reinke, de Foss,
un dach: Dat’s ėn Kost!
Un seggt: „Lüttje Matten,
sō flink op’e Padden?
Un danzst hier allēēn
op’e achtersten Bēēn?
Koom, loot uns tōsomen!
Ik kann as de Domen!
De Kreih, dē speelt Fiedel,
dėnn geiht dat kandidel,
dėnn geiht dat mool schȫȫn,
op de achtersten Bēēn!“
Lütt’ Matten gēēv Pōōt.
de Foss bēēt ėm dōōt
un sett sik in’ Schadden,
verspies dėn lütt’ Matten:
De Kreih, dē krēēg ēēn
vun de achtersten Bēēn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 64
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Oonten in’t Woter
(GrK11062 - GrK1.1.062f - kiek ōōk GrK5.1.090f!)
Oonten in’t Woter,
wat för ’n Gesnoter!
Oonten in’ Diek,
wat för ’n Musik!
De Woort is wat hēēsch: Wat wat wat schüllt wi eten?
Mudd, in’e Mudd, in’e Grund is dat fett!
Hȫjo! De Graue fangt luut an tō reden:
Quârk un wârmM3 Woter! Un âll rōōpt süm|seX04 mit.
Oonten in’t Woter,
wat för ’n Gesnoter!
Oonten in’ Diek,
wat för ’n Musik!
Dėn Rünnstēēn nu langs, âll in’t Trüddeln un Snabbeln!
Bârbēēnt un plattfȫȫt un ümmerX54 vergnȫȫgt!
Hier is de Kökenguss! Bēērsupp mit Appeln!
Wackelig, gackelig – süh, wo süm|seX04 sȫȫkt!
Oonten in’t Woter,
wat för ’n Gesnoter!
Oonten in’ Diek,
wat för ’n Musik!
Nu op’n Wâll! Un nu rōōpt wi de Günner! …/dē vun’e Güntsiet
Nu koomt süm|seX04 an, un nu gifft dat ėn Snack.
Nu flēēġt wi dool, un nu duukt wi sik|unsX07 ünner!
Âll dat wârm’ Woter löppt blank vun’e Nack! (GrK1.1.063)
Oonten in’t Woter,
wat för ’n Gesnoter!
Oonten in’ Diek,
wat för ’n Musik!
Wat wat wat wüllt wi? Nu wüllt wi no’n Misten.
Hȫȫr! Süm|seX04 döscht Wēten! Wi kruupt dör de Rill!
Koomt man! Man sachten! Op Tȫȫntjen! Mit Listen!
Nückt mit dėn Kopp un eet gau un swieġt still!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 65
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Oonten in’t Woter,
wat för ’n Gesnoter!
Oonten in’t Strōh,
wat för ’n Hallō!
Dor kummt de Kööksch! Neiht man ut, bruukt de Flünken!
Hōōch över’n Tuun un koppheister no’n Diek!
Swimm’ as de Poggen|Pöġġ un flēgen as Lünken,
klōōk as ėn Minsch – un sō dick! Un sō dick!
Oonten in’t Woter,
wat för ’n Gesnoter!
Oonten in’ Diek,
wat för ’n Musik!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 66
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Lünk
(GrK11063 - GrK1.1.063f - kiek ōōk GrK5.1.092f!)
„Lütt’ Ebbe, koom rop hier, hier boḃen no’n Föst,
kruup ünner, jo, kiek mool, hier buut wi ėn Nest.
Du sittst as Gârdruudjen ehrn Hohn ünner’t Bett,
as ėn Muus in ėn Hēēddies, wo nett, ō wo nett!“ …/Handvoll Werg
(GrK1.1.064)Du Spitzbōōv, du Gaudēēf, man weg, goh man weg!
Wēētst du noch letztM3 Johr? Ō wo slecht, ō wo slecht!
Wo sēēt ik un brȫȫd, hârr niX09 Kōōrn ōder Krȫȫm,
un Lünk flōōg tō Dörp, räsonnēēr in’e Bȫȫm.
Du Spitzbōōv! Du Gaudēēf! – „Lütt’ Ebbe, swieg still,
vuntjohr wârrt’t hēēl anners: Will mi betern – ik will!
Mi stēken de Fettduun’ – koom, kiek mool, wo schȫȫn!
Vuntjohr wârrt dat anners, schasst sēhn, schasst man sēhn!
De Hoddboor kummt bâld, wohnt uns dicht över’n Kopp,
buut ėn Huus as ėn Korf, stellt sik boḃen dorop,
op ēēn Bēēn, op’t anner, de Nöös in’e Flünk!
Wo klappert hē fründli: Gō’nX31 Morg’n, Nover Lünk!
Un dėnn schient de Sünn hier lanġ’t Dack rein sō blank,
un dėnn treckt de Rōōk hier vun’ Schöstēēn hentlanġ.
Un dėnn kummt Annstina mit Wēten un Kaff:
Tuck, tuck! – Kikriki! Un wi beid’ krieġt wat af.
Ōōk heff ik man sēhn, hier de Koppel in’t Gras:
Nover Anton will Rogg sei’n, dat kummt uns tōpass.
Un dėnn hier de Bōōm, för uns’ Kinner tō flēgen,
un wi dor merrnmanġ, wat ’n Vergnȫȫg’n, wat ’n Vergnȫgen!“
Du Spitzbōōv, loot sēhn: Dat’s dat Nest? Dat’s dat Nest?
Mook tō un hool FeddernX17 un Duun’, dat’s dat Best!
Ōōl’ Anton sien Pudelmütz liggt günt achter’n Tuun:
Plück af, mook man tō, loot’sX07b man buu’n, loot’sX07b man buen!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 67
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Pēter Kunrod
(GrK11065 - GrK1.1.065ff - kiek ōōk GrK5.1.094ff!)
Vörspann:
De Summeroḃend lock Herr Paster ruut.
Hē stopp ėn Kâlkpiep, trock de Nachtmütz dēper
un slârr vör Döör un sett sik ünner’n Linnbōōm.
De Schadden reck al langs bet an’e Kârk.
De Mōōrlüüd gungen, süm|ehrX06 Körv un Kruken lerdig,
mit blanke Schüffeln op de brēden Schullern,
in mȫden Schritt un krumme Knēēn tō Huus.
Ōōk klappern al de Ammers um de Eck:
Dat Mäden kēēm mit blōte Fȫȫt vun’t Melken.
De Backen glȫhen ehr vun de swore Dracht:
Se bȫȫg de Tȫhn vörsichtig över’n Drüssel
un liesen glēēd se sietwârts in’e Döör.
Un binnen hȫȫrX61 ēēn hell ėn frische Stimm,
se lach un snack, dat Sēēl in’ Ammer klöter.
Dėnn triller sacht ėn Lēēd de Deel hentlanġ,
un wedderX11 kēēm ėn liesen Schritt vör Döör.
Süh hėn! Wēēr dat ėn Rōōs, dit wēēr ėn Lielg,
sō fien un witt un liekers vull in Blȫȫt.
Ēēn mēēn, ēēn sēhg ėn Drōōm mit woken Ōgen,
un dach, se worr verflēgen un verswinnen.
Doch swunn se niX09; se trippel no de Bank
un foot dėn ōōl’ Herr Paster um dėn Hâls
un fiechel ėm un klopp ėm op’e Backen.
Dat mook sik jüst as Winteries un Vörjohr,
de Ōle mit de dēpen düüstern Runzeln
un Lotte mit de witten glatten Hannen.
Hē dau ōōk richtig op vun âll dat Kluckern,
dat helle Woter stunn ėm in’e Ōgen.
Wi günnen dat uns wull lēver as dėn Ōlen
(mien Leser un ik sülm), doch hârr se recht!
Hē wēēr ėn Sēēl, sō gōōtX31, ehrn lēven VoderX53. (GrK1.1.066)
De Ōle rück ėn beten an’e Siet,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 68
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
doch Lotte lēēp noch wedderX11 rin in’t Huus.
Se broch ėn Sett mit junge Zuckerârfen
un sēēt un pool süm|ehrX05 ut mit flinke Fingern.
Dō kēēm de Stroot tōhȫȫch bi’n Woterbeek,
wō witt as Snēē de Sirēnenbüsch dor blȫhen,
de ōle Vullmacht rop in blanke Tüffeln.
Sien Kopp wēēr meist noch witter as de Blȫȫm,
de Rüch sō krumm, as wēēr hē ’n Ellhōōrnstubben.
Hē much dat ōōk wull bi sik sülm sō dėnken,
hē stütt sik op sien Stock un richt sik op,
kēēk no de Blȫȫm un schüdd de grauen Lucken.
Dėnn krōōp hē âllnogrood de Stroot tōhȫȫch,
Herr Paster gung ėm wücke Schreed tōmȫȫt,
gēēv ėm de Hand un trock ėm no de Bank.
Dor sēēt hē, twischen Lotte un Herr Paster.
Ēērst wēēr hē wat verpuust un sünner Oten,
doch kēēm hē no un no tō Stimm un Wōōrt
un snack sō munter, wēēr sō frisch un risch,
as stunn hē achtteihn nēger as de tachentig.
Hē mēēn, hē blȫh nu as de Flēderbōōm, …/Holunder
un nēēgstens worr hē rȫȫtli as ėn Appel.
Un wėnn lütt’ Jümfer sō lang tȫḃen wull,
sō worr hē noch sien Danzschōh wedderX11 sȫken.
Hē wēēr man blōōts niX09 seker vör dėn Dokter,
dē jüstemanġ ėm ümmerX54 blōōts verdwēērlēēp
un nu al wedderX11 no dėn Paster stüür,
as wull hē ēēn vun unse drēē tō Bett bringen,
hē much wull weten, wokēēn dat weenX41 schull!
Un dorbi lach de Grieskopp as ėn Spitzbōōv,
datt hē vör Hossen sticken schull un rōder
noch as Lotte worr, un as ėn Bunkerappel. (GrK1.1.067)
De Dokter stüür ōōk richtig no süm|ehrX05 tō,
hē grött de drēē un wünsch ėn gōdenX31 Oḃend.
Un as Herr Paster sä, hē much sik setten,
dō trock hē sik ėn lütte Bank tōrecht
un sett sik sō lieköver vun de annern.
Herr Vullmacht hârr de Puust noch niX09 in’t Spōōr,
hē hēēl de Knēēn un hoss un kēēk no Lotte,
dē wēēr noch rōōt un drōhX33 ėm mit’n Finger.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 69
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Dokter dä, as wuss hē nârms wat vun,
hē froog Herr Vullmacht, watt de Bost noch gōōtX31 wēēr,
un wo dat sunsten stunn mit de Gesundheit.
„Herr Dokter“, sä de Ōōl’ un richt sik hȫger,
„de Bēēn wüllt man niX09 ümmerX54 as de Kopp,
doch is dat Hatt noch sund as Fisch in’t Woter.
Man âllns in âlln, dat mutt ik reinut sėggen,
de Dokters sünd mi as ėn Dōōrn in’t Ōōg,
ik lȫȫv, dē hebbt de Krankheit in süm|ehrX06 Kruken.
Dėnn, nix för ungōōtX31, nehm ik ėm man sülḃen,
hē is ēērst wücke Weken hier in’t Kaspel,
un nu kummt dor ėn Koppel Krankheit achterno!
Wat wussen wi vun Gripp un gâlstrisch Fēver, …/gastrisch
vun Reimertissen un de annern Dinger! ………/Rheuma
Hârrn wi mool Snööv, sō nēhmen wi wat tō swēten,
dat Liefwēh ēēt ēēn weg, för Koppwēh slēēp ēēn,
un gēgen Anwass hölp ėn iesen Spoden! …/Magenkrampf, Graben
– Wo is dat nu mit Dovid achter’n Diek?“
De Dokter kēēk verlegen no sien Fȫȫt,
as wull hē ut de Ēēr ėn Antwōōrt sȫken.
Doch Lotte kēēm ėm mit’n Mund tōvör: (GrK1.1.068)
„Hett Ōpa noch niX09 hȫȫrt – verleden Nacht?
Süm|seX04 holen Vatter güstern noch in’ Düüstern.“ …/Gevatter
„Dē is bi Gott dėn Herr“, sä dō de Paster.
Dat ōōl’ Gesicht, dat ēērst sō fründli lach,
worr dō mit ēēnmool runzelig un düüster,
un trurig sä hē sachten: „Hē is dōōt!
Dat wēēr de letzte vun mien Schōōlkamroden.
Nu kummt wull ōōk an mi nogrood de Rēēg.
Wo mėnnig Spoos hebbt wi tōsoom’ beleevt!
Hē wēēr je ėn Stukel mit ėn swacke Bost,
doch vull vun Kneep un luter dulle Faxen.
Wi mēnen, hē hârr man kuum dat Leḃenslicht,
un dachen veelmools, hē worr in’t Lachen sticken.
Doch hett dat meist noch brėnnt an längsten!
Un ik bün nu de Stummel op’t Profitjen, …………/Stummelhalter
de nēēgste Windstōōt weiht mi ōōk wull ut.“
„Dat wēēr ėn ēgen Mann“, sä dō de Dokter,
as duur ėm, datt de Ōōl’ sō trurig tōsēēt,
as söch hē, ėm in ėn anner Spōōr tō bringen,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 70
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
„wat hârr dē âll in’ Kopp un in’e Fingern,
un âllns stunn ėm drullig ēērnsthaft an.
Hē full mi gliek in’t Ōōg noch op’n Wogen,
as ik ut Kiel, vun’e Gündsiet, röverkēēm.
Süm|seX04 hârrn hier jüst ėn lustigM3 Schieḃenschēten
un trocken mit ėn Trummel langs de Stroot:
Dō streev de lüttje Dovid krumm vörop,
de Bost behungen mit Keden un ėn Schild,
sō grōōt un brēēt, datt ėm dat meist verstēēk.
Man eḃen gluup de Kopp dor överweg,
sō listig as ėn Muuskopp ut ėn Kēēs.
Un achter ėm de grōte dumme Smitt,
as Gârden sä, de grōte ›Riesenbieter‹. …/Gertrud(GrK1.1.069)
Ik mēēn, ik sēhg dat ōle Testament
un Gōliath un Dovid hier in Fründschop.
Un as de Lütt’ mi majestäätsch begrött
un Gōliath de Fohn gewâltig swunk,
hē hârr mi meist vun’ Wogen rünnerrookt,
dō mēēn ik meist, ōōl Büsum stēēg ut’ Haff
un Wooghâls trock dor rum mit âll sien Kâlver!“
Herr Paster grien un krau sik mit’e Piep:
„Jo, dat is wohr, hē wēēr ėn rechten Kōbold!
Much nix dor lōōs weenX41, ōōl Dovid wēēr dormanġ,
bi Nacht un Dag, in’ GōdenX31 un in’ Slechten.
Un speel blōōts Lieschen Allerlei mool ruug, …/machte L. A. Skandal
sō stunn hē gliek, as wėnn hē’t rüken kunn,
mit beide Hannen hōōch in’e Jackentaschen,
ōōl Gârden sä ›de griese Hangelputt‹,
un hȫȫrX61 andächtig tō as in’e Kârk.
An’ Morgen, wėnn de Dag man eḃen grau,
dėnn fecht hē al tō Wârksteed no dėn Discher, …/Arme schwenkend
de Fingern hungen meist bet an’e Ēēr.
Man reck hē dėnn de langen Ârms heruut
un weih dormit, as’t sien Gewōhnheit wēēr,
sō lēēt hē as ėn Buckmöhl mit ēēn Rōōt, ………/sah aus, wirkte
Tierdokter nȫȫm ėm ümmerX54 ›Telegroof‹!“
„Ō nä!“, sä Lotte, „Vatter, wēētst du noch?“
Un dorbi lach se hattli, datt dat schâll,
„an dullsten wēēr dat bi de Chōlera.
Dō hüür hē sik in’ Tōōrn de Klockenstuuv
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 71
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un lēēt sik in’e Heid ėn Antog moken,
jüst as dat Bild, wat du vun Hamborg krēēgst.
De Hōōt un Büx un Handschen, âllns vun LedderX16, (GrK1.1.070)
de Jungs, dē rēpen ›Dovid in’ Hanssupp‹! …/Kinder-Nachtkleidung
För Mund un Ōgen wēērn dor runne Löcker,
ėn mischen Füürstoov hârr hē in’e Hand, ……/Messing-Stövchen
mit’n lange Piep, sō stēēg hē hėn tō Kârk.
Ōōl’ Gârden stunn hier jüstemanġ vör Döör,
se sett ehrn Bandputt mit de Melk no Ēēr,
un böör de Krücken över’n Kopp tōhȫȫch
un sä: ›De leddernX16 Jung stiggt rop no’n Heḃen!‹
Wo hebbt wi lacht! Ik wēēr je gresig bang,
doch dō vergēēt ik Chōlera un âllns.“
De Dokter lach, un ōōk de Paster smuuster,
de Vullmacht smuuster blied un smerig mit.
„Nọ, nọ! Gott heff ėm sēlig“, sä hē dėnn,
„dördreḃen wēēr hē, doch sien Doog niX09 slecht.
Hē stēēk ōōk vull vun gottsvergeten Kneep,
in jüngern Johren wēēr hē würkli|rēdig dwatsch!
Ik wēēt noch, ēēnmool wull hē Jäger spelen,
doch lēēp hē swoor un rieden kunn hē gor niX09.
Sō mook hē sik in’ Diek ėn Hütt ut Rēēt.
Dor hârr hē nu ėn Rēēg vun Flintenlȫȫp
ut ōle Knappers vun dėn Büssensmitt.
Ik lȫȫv, hē sä, dat wēēr ėn Batterie,
un dormit schull dat op de Oonten lōōs.
Op ēēnmool oḃends in’e Schummertiet,
Perdauz!, dor hȫȫrt wi ėn Knappern un ėn Knâllen,
un alle lōōpt wi ruut un no de Möhl:
Dor drifft de Hütt in Stücken rum op’t Woter,
un ut de Rüüschen quääkt ėn lüttje Stimm,
meist sō as vörjohrstiets ėn Hasselpoġġ.
Dėnn pâlscht dor wat dör Slick un Slamm hėndör,
un dormit kruppt ėn Dings tō’t Woter ruut. (GrK1.1.071)
De Dēērns, dē schrēēg’n: ›Herrjē! Dat’s Otter Büngel*!‹
Doch Dovid wēēr dat, natter as ėn Katt,
un swatter as ėn Schöstēēnfegerjung.
Un mit dat Jogen hârr dat nȫȫss’ ėn Ėnn.
Doch nu verfull hē jieperig op de Bȫker,
un sēēt bet över Nöös un Ōhren dorin,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 72
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
noch dēper, lȫȫv ik, as in’ Möhlendiek.
Hē söch no ōle Stēēn un Dinger rum,
un sammel sik ėn Tünnssack vull vun Rümpelsch.
Wi hârrn tō Huus ėn ōlen verrusten Slötel,
dėn gēēv ik mool an Krüschan Timm sien Hans.
Dē broch ėm dėnn an’ Oḃend hėn no Dovid
un sä, hē hârr ėm dicht bi Tielen funnen,
dor wēēr hē ut ėn dēpe Grȫȫv ruutkleit.
Wat gēēv dat nu ėn Leḃen! Dovid muss je lōōs
un söch bi Tielen vēērteihn Doog dat Slott
un schrēēv no Kiel un Gott wēēt wō noch hėn,
hē hârr dėn Slötel vun de Tielenborg,
un nēēgstens worr hē ōōk dat Slott noch finnen.
De Tieden wârrt nu anners, sä de Ōōl’.
Ik wēēt niX09, wat ik sėggen schâll tō de Welt,
gelēhrter wârrt se, over ōōk sō stumm,
sō ōōlt un sō vernünftig un sō lerdig!
An’t Ėnn hett ōōl’ Gârden doch noch recht,
se seggt: ›De Minschen mookt nu âllns eḃen,
süm|seX04 fohrt de Bârgen af, de Löcker tō.
Un sünd süm|seX04 mool mit âll de Ârbeit kloor,
sō stött uns Herrgott âllns över’n Hupen.‹ (GrK1.1.072)
Nä! nä! Dō wēēr dat frȫher ėn anner’ Tiet,
dō sungen doch niX09 in’t Vörjohr al de Grillen!
Un de Verstand, dē kēēm ēērst mit de Johren,
as Pēter Buur noch leev, de Duḃenkȫnig,
un Bummeln Hans un Krüschan Piependeckel
(Buur Pēter sä vun ėm niX09 anners as ›de Hööv‹;
wo foken fung hē ėm ėn smucken Prüker weg!), …/Haubentaube
un grōten Joob, dē lēver Hȫhner grēēp. …………/Jokob
Wat wēēr’t ėn Tiet, wat wēēr dat dō för ’n Leḃen!
Grōōt’ Joob wohn bi dėn Pōhl in’t lütte Huus.
Dor wussen dōmools grōte Eschen rum,
un um dėn Kruuthoff hârr hē ėn hōgen Wâll.
De Jokob sä, dat wēēr sien feste Burg.
Hē wēēr ēēn vun de groḃen Överelvschen …/Hannoveraner
un hârr ėn hēēl verdreihte, dwatsche Sprook,
snack ümmerX54 vun sien ›Wörteln‹ un ›Artüffeln‹.
Dor sēten wi in’ Summer op’e Grasbank,
un Pēter Buur un Krüschan strēden sik.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 73
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Grōōt’ Joob vertell uns Dööntjes merrn dormanġ
un putz sien holten Slēēv un Spillbōōmlepels.
Ik sä mitünner ›Jokob Lepelfreter‹.
Dėnn worr hē splitterhogelrosendull
un scholl – ėm kunn de Düvel niX09 verstohn.
De junge Welt is dörgohns anners worrn,
dē leest dat Dagblatt, speelt in’t Wēērtshuus Koorten.
Dor is kēēn rechte Lust, dē hebbt kēēn Leḃen,
dē sünd al vör de Johren ōōlt un kōōlt!“
„Herr Vullmacht hett niX09 unrecht“, sä de Dokter,
„mi dünkt dat ōōk, de Welt wârrt ümmerX54 kōler.
Echte Bruusköpp sünd vundoog man dünnseit,
un âllens wârrt vernünftig, still un ōōlt.“ (GrK1.1.073)
„Herr Dokter“, sä de Paster, „niX09 sō rasch!
Sē sünd noch junġ, Sē kėnn’ uns noch niX09 recht.
Doch dach ik ēhr, Se strēden för dėn Fortschritt,
dat is je Mōōd in disse klōke Tiet.“
„Ik lȫȫv ōōk, datt dat vörwârts geiht, Herr Paster“,
sä dō de Dokter, ėn beten rōōt um’ Kopp.
„Doch stoht wi nu jüst in dėn Överganġ,
dat Ōle fâllt, dat Niede is noch gor niX09 dor.
Dat schient mi würkli gēgen frȫher kohl,
as jēēdēēn noch för sik leev, frisch un frȫhli.“
Dō nēhm Herr Paster wedderumX11 dat Wōōrt:
„Mien lēve Dokter“, sä hē, „niX09 för ungōōtX31,
wat ēēn niX09 kėnnt, dat schull ēēn niX09 verdammen.
Ėn jēden Stand hett doch sien ēgen Welt,
un jēēdēēn Leḃenstiet ehr ēgen Form.
Un pedd ēēn ruut un steiht dėnn butenvör,
sō mēēnt hē, binnen is âllens still un dōōt.
Un doch is binnen dat Leḃen sō as sunst,
un âllens hett sien Dēēl an Freud un Hattlēēd,
un lerdig geiht kēēn Hatt dör disse Welt.
Herr Vullmacht süht vundoog man ’n beten düüster,
sunst worr hē eḃen sō snacken as ik sülm.
De Buur hett ōōk sien ēgen lüttje Welt,
wokēēn ehr sēhn will, dē mutt Ōgen hėbben.
Un is se niX09 sō luut as frȫherhėn,
sō kiek hē sōveel dēper, nieper tō.
Un hett hē dėnn ėn Hatt för ehr in’t Lief,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 74
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
sō wârrt hē finnen, de Welt is noch sō vull,
sō sēlig, un sō vertruut un bunt,
as uns de besten Schriften man vertellt.“
Herr Vullmacht sēhg nọ’n beten düüster ut,
doch nück hē stumm sien Bifâll tō Herr Paster.
Un meist in Iever fohr Herr Paster fōōrt:
„Vör kotten ēērst passēēr hier ėn Gechicht,
dē mutt ik Sē, Herr Dokter, doch vertellen. (GrK1.1.074)
Herr Vullmacht kėnnt ehr eḃensō gōōtX31 as ik!
Dėnn stimmen Sē doch an’t Ėnn noch mit mi in:
De jungen Lüüd hebbt noch niX09 tō veel Verstand
un sünd, as wi wull sėggen worrn, tō romantisch.“
De Paster vertellt vun Pēter Kunrod:
Hier wēēr mien Leevdag noch kēēn Schuspeel weenX42,
dō hēēssX63 dat mool ēēn Dag: ›Nu kummt Komedi!‹
In Discher sien Pēsel schull’t Thēoter stohn,
›Driadrium‹, as Gârderud sik utdrück.
Dat wēēr ėn lüttje Bann vun wücke Mann,
dē in’e slechste Tiet op Dörpen speel.
Un sünndoogs strȫȫm dat no de Kegelbohn
(Dėn Moondag wēēr de Anfang vun’t Thēoter!).
Dat Jungvolk, wat ėn Bēēn hârr, wēēr tō Gang,
um sachs ėn Gluup vun’t Wunnertier tō kriegen.
De Pēselfinstern wēērn mit Säck behungen,
de glosen Döör sōgor noch mit ėn Loken.
Dėnn binnen budenX68 süm|seX04 âll de Wunner op!
Dor gnasch un brasch dat, bâllern Biel un Homer,
un Soog un Hövel moken grōten Lârm.
De Jungs, dē luren sachten dör de Reten
un rēpen af un an: ›Nu kiek! Dor is ēēn!‹
Dat Kegeln un dat Speel worrn rein vergeten.
›Ruum alle negen!‹, dat mook vundoog kēēn Indruck,
de Ōgen kēken rüchwârts över de Schullern.
Süh dor! Dor kēēm ėn swatten Kruuskopp ruut,
Hėmdsmauen un op Tüffeln, flink un fründli,
un snack un dä, as hȫȫrX61 hē merrn dormanġ:
Un doch sō hōōchdüütsch, orri brēēt un vörnehm, …/wichtig und v.
recht över de Bost, de Tüffeln wiet vunēēn!
Hē snack vun Bohn un Kegeln as ėn Kėnner. (GrK1.1.075)
De Jungs, dē drängen sik as ėn Kluun umrum,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 75
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un alle stârren ėm pielliek in’t Gesicht.
Doch stunn hē dor ėn lütten Stōōt man,
dėnn bruus hē sik de Hoor op mit de Hannen
un witsch wedderX11 rin no Döör un snapp ehr tō –
un âll de Herrlichkeit wēēr achter’t Loken.
Dor sēēt vundoog ėn Bėngel manġ dėn Tropp,
dē sunst niX09 gēērn de Kegelbohn besöch.
Hē stell sik, as de Kruuskopp ruutkēēm,
wat an’e Siet, un hēēl de grōten Hannen
tōrüch un dat Gesicht nieschierig vörwârts.
Dat Kinn wēēr ėm noch länger as gewȫhnli,
as hē sik as ėn ›Hoddboor Lanġhâls‹ reck,
de grōten Backen boḃen de annern Köpp,
un Mund un Ōgen op as Spiekerluken.
As Kruuskopp wegwitsch, sēēt hē op’e Bank
un sä kēēn Wōōrt, as hē gewȫhnli dä.
Sien VoderX53 wēēr al lange Johren dōōt,
sien MōderX52 leev as Weetfru op de Stell:
Dor steiht dat Huus, tō Süden an’e Brüch.
Süm|seX04 hârrn süm|ehrX06 Brōōt un leḃen still un ēnig,
Dėnn ârbeiden kunn un much hē as ėn Peerd,
un sunsten kēēm hē knapp mool ut de Döör.
De jungen Bėngels hēlen ėm veel för’n Nârren,
hē gung je niX09 tō Danz un tō Gelagg.
De Mädens nȫmen ėm dorum ›sündern Kloos‹,
›Füürbȫter‹ ōōk wull för sien rōden Hoor. …/Hirschkäfer, Feuerwurm
Doch sään süm|seX04 dat niX09 gēērn, datt hē dat hȫȫrX61.
Dėnn moolēēns op ėn Kranzbēēr* bi dėn Püttjer (GrK1.1.076)
kēēm Juchen Groffsmitt krötig op ėm tō ……/herausfordernd
(De Stėnkerbüdel, as ümmerX54 duun un netig!)
un sä tō ėm: ›Füürbȫter, brėnnt de Kopp?‹
Mitmool over hârr de Kunrod ėm bi’n Krips
un smēēt ėm över’n Disch weg ünner de Bank,
un nēhm sien Piep un sä kēēn Wōōrt un gung.
Vundoog wēēr hē de ēērste niX09 vun’ Platz.
Hē sēēt un hȫȫrX61 noch no dėn hinken Soodler,
dē vun’t Thēoter un vun Wien vertell.
Dē wēēr bet Ungern un de Türken reist
un kēēm no vele Johren lohm tō Huus.
Sien Brōder mēēn, de lütte dicke Brücher,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 76
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
de Willen hârrn sien Knȫȫp för Gold ansēhn
un mit ėn Biel sien linke Hacksehn afhaut.
Dē snack vun’ Wiener ›Brader‹ un ’t Thēoter,
vun Willem Tell un âll dėn grōten Stoot
un vun de Krōōnlamp mit de dusend Lichten.
Un Kunrod hȫȫrX61 ėm niep mit Lüsten tō.
Dėn Moondagoḃend gung’t dėnn richtig lōōs.
De grōten Schōōljungs hârrn de Zeddels schreḃen,
mit prėnte Bōōkstoḃen: Die geraubte Jungfrau.
Ėn keiten Burschen mit ėn Zuckerhōōt
verdēēl süm|ehrX05 al an’ Morgen Huus bi Huus
un sä, dat Stück wēēr dörweg wunnervull.
An’ Oḃend trock dat langs de grōte Stroot,
de Dēērns mit de blanken Sünndagsmützen,
de Bėngels âll in Wichs un mit’e Piep.
Dat drēēv dor lang, as wėnn dat JohrmârktX66 wēēr,
un âllens bȫȫg bi’n Discher um’e Eck.
Ōōk Pēter Kunrod ârbeid langs de Stēēnbrüch
un trock de grōten Bēēn un hârr dat hild. (GrK1.1.077)
As ik dor kēēm, dō wēēr hē al an’ Platz.
Hē stunn mit beide Ârmens op’n Rüch
un kēēk mit grōte Ōgen no dėn Vörhang.
Dē wēēr mit blaue Wulken dick bemoolt
un in’e Merrn ėn witte Fruunspersōōn,
dėn rechten Ârm tōhȫȫch, as wėnn se wink,
dėn spitzen Fōōt vöruut, as wėnn se flōōg.
Un dör de Röck, dor blitzen ehr de Lichten,
dor wēērn wull hėn un wedderX11 Löcker in.
Mitünner swunk un weih se hėn un her,
dėnn gungen de Lichten ut, de Löcker tō,
un dör de Schuller blėnker dėnn ėn Ōōg.
Dėnn rēēp dat Lüttvolk op’e letzten Plätz:
›Hē kickt! Hē kickt!‹ Un âll de Dēērns, dē lachen.
Doch Kunrod stunn un ripp un rȫhr sik niX09.
Hē hȫȫrX61 niX09 mool, wat blinnen Pēter speel,
dėn Sehnsuchtswâlzer un de schȫȫnsten Pulkas,
wō liesen alle Fȫȫt dėn Takt tō slogen,
sōdatt de hēle Opbu danzen dä.
An’t Ėnn dėnn worr dor ēēnmool, twēēmool bimmelt
un blinnen Pēter speel dat Mantellēēd.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 77
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dėnn noch ēēn Mool: Thalia flōōg tōhȫȫch,
un vör uns stunn de Welt un noch ėn Dörp.
Wo wēēr dat schȫȫn! Wo wēēr dat âll natüürli!
Un Hinnerk Kiek sien Kasten nix dorgēgen.
Sōgor dat splinterniede Poppenspeel,
wat Willem Reimers op Heider PeermârktX66 wies,
de Riesenfru, dē in’t Hoor ėn Ambult drōōg,
de Deklamōōr, de Blie- un Füürfreter,
dat wēēr dorbi âllns as Moonschien bi de Sünn,
Koppschōōster Hans bi Kȫnig Solomon!
De Kruuskopp mook dėn willen Rȫverhȫȫftmann
un snack vun Mōōrd un Dōōtslag as ėn Spoos (GrK1.1.078)
un hârr ėn Boort un wēēr mit ēēn Wōōrt gresig!
De Bursch, dē speel ėn flinken Sniederjung.
Hē sēēt un neih – de Rȫver kēēm dėnn rin –,
hē sēēt un drȫȫm un worr ėm gor niX09 wies.
De Rȫver stött dėn Disch um, wō hē sēēt:
Dō glitsch hē an’e Ēēr un neih noch fōōrt.
Doch as de Rȫver grööl un hē tōhȫȫchkēēk:
Herrjēminē, wat mook hē för ’n Gesicht!
Un flōōg, as wēēr hē ’n Vogel, op’t Eckschapp.
De Bėngels lachen, datt de Pēsel dröhn.
De Hȫȫftpersōōn, dat wēēr de Sniedersdochter,
ėn junge Dēērn vun foffteihn, süssteihn Johr.
Ik wēēt niX09 recht mēhr, wo dat Stück tōhōōphung,
kottaf, se kēēm niX09 gliek bi’n ēērsten Optog.
De Pēsel wēēr noch luut un vull in’t Lachen,
dō kēēm se – un mitmool dō worr dat still,
as flōōg dor, as ēēn seggt, ėn Geist dör’t Huus.
Ik mutt je sėggen, mi sülm worr sō tōmōōt.
Ik kēēk mi gau mool um, watt ik niX09 drȫȫm:
Dō stunn de ârme Kunrod rein verblixt,
de Hannen tōhȫȫch un Mund un Ōgen open,
as kunn hē’t niX09 begriepen un niX09 foten.
De Lüttje wēēr ōōk recht ėn Unschuldsbild.
De Ōgen lachen bi de swatten Hoor,
se snack sō schu un schüchtern un sō ēhrbor,
se wēēr sō flink, sō blȫȫd un doch sō nüüdli, …/bescheiden
se speel de Rull, as wēēr dē för ehr mookt:
Förwiss, dat wēēr de wohre reine Unschuld.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 78
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ik schâll niX09 sėggen, wat Pēter Kunrod dach,
hē stunn dat hēle Stück lang as verbiestert.
Un as de Rȫverhȫȫftmann mit ehr wegdrōōg,
dō glinstern ėm de Pârlen vör dėn Kopp.
Hē böör dėn Fōōt, as wull hē achterno,
un bâll de Fuust – doch gliek besunn hē sik
un stell sik an’e Wand hėn as ėn Pohl. (GrK1.1.079)
Sō stunn hē noch, as al dat Stück tō Ėnn wēēr
un âll de Lüüd sik ut dėn Pēsel moken.
Op ēēnmool grēēp hē ėndli no sien Mütz
un trock ehr in’e Ōgen un dräng sik ruut
un slunter achter’n Diek allēēn tō Huus.
De Spelers blēḃen länger, as süm|seX04 dachen,
süm|seX04 hârrn ėn gōōtX31|M3 Geschäft un schȫne Innohmen.
De Buern, dē kēmen vun âll de Dörpen her.
Sōgor de klōken Heiders lēpen ruut,
dėn Kruuskopp un dat smucke Kind tō sēhn.
Un sünndoogs wēēr dat vull vun Wogens un Peer,
dat Dörp wēēr rein verännert un verwannelt.
De Woterbörs un alle flōgen op,
ōōk Danzgelagg un Kranz- un Finsterbēēr:
Dor worr vun nix mēhr snackt as vun’t Thēoter.
Ut Pēter Kunrod worrn wi gor niX09 klōōk.
Hē krēēg ėn nieden Rock, ėn niede Mütz,
un för de smeerten Schōh nu blanke Steveln,
un blēēv doch still un ârbeitsoom as anners.
Doch jēēdēēn Oḃend, wėnn’t Komedi gēēv,
sō mook hē sik al tiedig op’e Bēēn
un stell sik ünner’n Lüchter an’e Wand
(De Burschen nȫmen ėm hēēmli Lichtenpohl!),
un wēēr dat ut, sō gung hē still tō Huus.
De Kruuskopp mook sik bâld in’t Dörp bekannt,
un alle sään, hē lēēt ėn netten Minschen, ……/schien…zu sein
sō orntli un beschēden un vernünftig
un gor niX09 as’t to’n Slȫpendriever hȫȫrX61
un as ēēn dat vun Komedijanten dacht hârr.
Hē lēēp hier veel bi Niklos an’e Brüch,
wō Pēter Kunrod oḃends gewȫhnli sēēt.
Ōōk anner’ Bėngels kēmen dor no un no, (GrK1.1.080)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 79
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un unsen Kruuskopp wēēr dėnn an’t Vertellen.
De annern swēgen still un hȫrenX61 tō.
’kēēn schull dat dacht hėbben? Kunrod worr sō driest
un froog ėm bâld no dit un dat un âllns,
as wēēr ėm nu de Kekelrēēm ēērst sneden.
Süm|seX04 sään, hē wēēr sō dumm niX09, as süm|seX04 mēnen,
un wussen niX09, wō hē dor bikomen wēēr.
Dėnn in de Schōōltiet hȫȫrX61 hē tō de Slechsten.
Hē froog sōgor mool no ėn Komedi’enbōōk!
Un as de Kruuskopp sä, hē schull man hėnkomen,
dō sä hē richtig tō, hē wull dat holen.
Hē gung ōōk würkli rop dėnn no’t Rundēēl
(Dor hârrn süm|seX04 bi dėn Fârver süm|ehrX06 Quartēēr!)
un kēēm ēērst loot an’ düüstern Oḃend wedderX11.
Ōōk blēēv dat niX09 bi ēēn Mool un dat anner:
Hē hârr an’ Oḃend bâld sien Stieg dorhėn,
un mit dėn Kruuskopp worr hē hēēl vertruut.
Dat stille Woter hett ėn dēpen Grund!
De Tieden lōōpt, de Winter kēēm dor ran,
Thēoter un Komedi worr wat Ōles.
Dat Dörp worr still, de Buern blēḃen tō Huus.
De Spelers packen in un trocken weg,
un âllens gung sien ōlen bekannten Gang.
Doch hârrn süm|seX04 seggt, tō Summer kēmen süm|seX04 wedderX11.
Uns Kunrod wēēr de ōle sünnern Kloos.
Hē gung un drȫȫm un ârbeid as gewȫhnli.
Sien MōderX52 sä, hē sēēt dėnn oḃends un lees.
Hē krēēg dor sünnoḃends Bȫker ut de Heid,
ōōk wull ėn Brēēf, se wuss niX09 vun wokēēn,
dėn hârr hē ümmerX54 bi sik in’e Tasch.
De Bėngels sään, hē wull studēren lēhren,
de Ōlen mēnen, hē wēēr niX09 recht bi Trōōst.
Dat worr ėm gohn as Hanssen vun Süntann’ ……/St. Annen
un as Kloos Grōth ut Holm, de Rekenmeisters. (GrK1.1.081)
Dē sēten ōōk tō lesen un tō reken
un reken sik vun Huus un Kluus dėnn raf.
Kloos Grōth wēēr mool bi’t Haufohren op’e Wisch,
hē stunn un fork, sien Fru wēēr boḃen un lood:
Opmool, dō fâllt ėm dat Exempel in,
wat de Professer ut Berlin ėm schickt hârr.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 80
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dō grippt hē no sien Jack un no sien Hōōt
un löppt tō Huus un slutt sik in’e Kamer
un kummt in wücke Doog niX09 wedderX11 ruut.
Sien Fru sitt boḃen op’t Föhr un röppt un schriggt.
Hē hȫȫrt dat niX09 un süht niX09 op noch um,
bet wücke vun de Novers ehr tō Huus hölpt.
Mool drēēp ik Kunrod sünndoogs no de Predigt
un froog ėm, wo dat gung un wat hē mook.
„Recht gōōtX31“, sä hē, „Herr Paster!“ un ik froog ėm
no dit un dat un wat hē lesen dä.
Dō mârk ik wull, dat gung dor bunt hėndör.
Hē kloog mi, datt hē gor tō wēnig lēhrt hârr
un datt ēēn dat niX09 in’e Schōōl bedach.
Ik sä ėm, wėnn hē Lust tō lesen hârr,
sō wull ik ėm wat geḃen, wat hē verstunn.
Nu kēēm hē dėnn ōōk bâld un hool sik wat
un snack vernünftig, driest un frie un nett.
Un wėnn hē’t dörhârr, beed hē um wat Nies
un froog no dat, wat hē niX09 recht verstunn.
Sō gung de Winter hėn, dat Vörjohr kēēm,
un Pēter muss bi’t Plȫgen un bi’t Seiden.
Ik sēhg ėm knapp mool anners as in Kârk,
doch gung hē ōōk wull no de Kegelbohn.
Dat Nârren un Drillen wēēr over hēēl vörbi.
De Dēērns sään, Füürbȫter wēēr kēēn Dutt, (GrK1.1.082)
wėnn hē man blōōts noch ėn beten danzen lēhr
un dėnn dat Drȫmen an’ helligen Dag nolēēt.
In’ Summer wēēr de Kruuskopp wedderX11 dor.
Hē kloog, de Winter hârr süm|ehrX05 bannig mitnohmen.
De niede Sammtrock vun verleden Johr
hârr kohle Steden un wēēr orri dröhtig.
De krâlle Bursch mit dėn Zuckerhōōt
hârr lange un dünne Bēēn, man kotte Büxen.
De Kruuskopp söch de ōlen Bekannten op.
Dat ēērste Huus wēēr Pēter Kunrod sien.
De Süster un de MōderX52 hēlen sik binnen,
ōōk kēēm dor vun’t Thēoter nix sō sēhn.
Dat munkel, datt süm|seX04 âll süm|ehrX06 Tüüg verkofft hârrn
un rein in Nōōt un dēēp in Ârmōōt wēērn.
Süm|seX04 sään sōgor, Pēter Kunrod lēhn süm|ehrX05 Geld
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 81
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un broch süm|ehrX05 hēēmli Brōōt un Botter hėn.
Hē sēēt dor veel noch loot bet in’e Nacht.
Opmool, dor lēēp dat as ėn Füür dör’t Dörp:
›Pēter Kunrod schâll ėn Komedijantsche hėbben,
de junge Dēērn vun dörteihn, vēērteihn Johr!‹
Hans Köster kēēm un broch mi wârm de Noricht.
Ik sä, dat is ėn dumme Klönerie!
Kunrod is klȫker as dat hâlve Dörp.
Jēēdēēn schull sien ēgen Drüssel fegen,
wi annern hârrn wat anneres tō dōōn.
As ik noch scholl, kēēm Kunrod sien ōōl’ MōderX52
un wēēn un schrēēg un kloog ehr grōte Nōōt.
Sien VoderX53 worr sik noch in’ Sârġ umkēhren,
wėnn Pēter de Komedispelersch nēhm.
Se hârr ėm âllns seggt un wēēnt un schregen
un hârr ėm beedt vun Himmel bet tō Ēēr,
Un âllens wēēr umsunst. Ik much doch hėnkomen
un ėm mool Schimp un Schann un Schoom verkloren! (GrK1.1.083)
As ik dor kēēm, dō froog ik, watt dat wohr wēēr.
Dō sä hē: Jo, hē wull dat Mäden hėbben,
hē much ehr lieden, de Dēērn wēēr gōōtX31 un broov.
Dō fung sien MōderX52 an: ›Mien Söhn, mien Söhn,
dien VoderX53 blödd dat Hatt noch in’e Ēēr!
Dėnk an dien MōderX52 un ehr graue Hoor
un loot mi doch de Schanddēērn buten Huus!‹
Hē sä ehr ruhig: ›MōderX52, wees man still.
Schâll sē niX09 rin, sō goh ik sülḃen ruut!‹
Ik wuss niX09, wat ik sėggen schull tō dėn Minschen!
Hē stunn sō fast un seker as ėn Bōōm.
Dē lēēt sik vun Vermohnen un Wēnen niX09 schüddeln,
dor muss Verstand un Överlėggen ran.
Ik beed de Ōōlsche, datt se uns allēēn lēēt,
un nēhm ėm ruhig un vernünftig vör.
Hē sä, dē Lüüd wēērn in de gröttste Nōōt.
Süm|seX04 hârrn nix mēhr tō bieten un tō breken
un âll süm|ehrX06 Tüüg un Soken lang verkofft.
De Kruuskopp wull afsluuts no ėn gröttern Ōōrt,
de annern wussen dėnn niX09 ut noch in.
Dē Bursch schull man ėn orntliM3 Handwârk lēhren!
De MōderX52 kėnn dat Sticken un dat Neihen
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 82
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un kunn sik nähren, wėnn hē ehr ėn beten hölp.
De Dēērn wēēr gōōtX31, hē wull un muss ehr hėbben!
Hē worr sik umbringen, wėnn hē ehr niX09 krēēg!
Ik stell ėm âllens vör, wat mȫȫgli wēēr,
un sä, dat kunn un worr sien Doog niX09 gōōtgohnX31,
hē lēēp mit woken Ōgen rin in’t Unglück.
GōōtX31 much se weenX41, man wēēr för ėm niX09 passli,
un dit un dat un wat ik âllns noch sä.
›Herr Paster‹, sä hē, ›dat’s nu âll tō loot.
Ik mag ehr lieden, ik kann niX09 ohn ehr leḃen.
Un wat ik tōseggt heff, dat will ik hōlen.‹ (GrK1.1.084)
Nu sēhg ik sülm, dat Snacken kēēm tō loot,
de Sook muss nu ehrn Lōōp sō hėbben, as se lēēp,
an Hōlen un Stüren wēēr niX09 mēhr tō dėnken.
Dō sä ik dėnn, se wēēr je noch sō junġ,
hē much sik doch man jo niX09 överielen,
hē schull sik Tiet nehmen un sik recht bedėnken.
›Dat kēēm dor niX09 op an, dat wull hē dōōn.
Doch hârr hē dat bedacht un överleggt,
un anners‹, sä hē, ›worr’t sien Doog niX09 wârrn.‹
Wat gēēv dat nu för ’n Snötern un Vertellen!
Dat wēēr dat hēle Dörp sien Ēhr tō nēēg.
De ōlen Wiever hēlen de Köpp tōsomen,
bi jēēdēēn Sōōt un Stegelsch stunn ėn Poor.
Wo hekeln süm|seX04 de ârme Dēērn hėndör!
Nix blēēv dor no as luter Scheev un Schinn,
kēēn ēhrliM3 Druppen Blōōt un kēēn nüttM3 Hoor.
De Dēērns sään, se wēēr ėn ōōl’ Postüür
un niX09 mool smuck, man ėn beten opfiguurt
mit Slant un Trant, un niX09 mool hēle Strümp!
Un wēērn süm|seX04 niX09 vör Pēter Kunrod bang weenX42,
süm|seX04 hârrn ehr seker uteekt mit’n Finger.
Dē gung sien Weg, as wėnn ėm dat niX09 rook,
an’ Oḃend ümmerX54 ruhigX32 no’t Rundēēl
un JohrmârktX66 mit ehr drieḃens ut tō Danz.
Ik sēhg ėm noch (Wo sēhg hē glücklich ut!)
bi helligen Dag dor lingelang de Stroot,
un snack mit ehr un hârr ehr bi de Hand
un schoom sik niX09, as wēēr’t sien lüttje Süster.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 83
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un richtig hōōch un stolt, ēēn kėnn ėm kuum,
sō lachen ėm de Backen un de Ōgen! (GrK1.1.085)
Dat Mäden grött beschēden hėn un her.
De Mannslüüd sään, se wēēr doch würkli smuck.
Wat hârr se witte Tähn un rōde Backen!
Un wēēr se ōōk man lütt bi Pēter Kunrod,
se wēēr doch smeetsch un as ėn Swülk tō Fōōt.
Se hârr ōōk oḃends as ėn Vogel danzt
un wēēr sō nüüdli un sō ēhrbor weenX42
un sō vergnȫȫgt un hârr sō hattli lacht.
Sōgor Anngrēten Möllersch much ehr lieden
un bi dėn Fârver wēēr se as tō Huus.
Un as de Kruuskopp mit dėn Bursch dėnn wegtrock
un as de Ōōlsch sik inhüür in’e Heid,
dō leev se bi dėn Fârver as sien Dochter
un wusch un feeg un schrubb un lēhr dat Melken
un dreih sik keit ōōk in ehrn Linnwullenrock.
Sōgor ōōl hinken Kunrodsche besunn sik
un sä, wat weenX41 schull, lēēt sik doch niX09 ännern.
Vėllicht worr’t ōōk je beter, as se dacht hârr.
An’t Ėnn kēēm doch dat hēle Dörp tō RōhX32,
blōōts wücke Ōle schüddeln noch dėn Kopp.
Sō kēēm tōletzt de Hochtietsdag heran.
Dē sēlig wēēr, dat wēēr uns’ Pēter Kunrod,
de grōten Backen stunnen ėm vull Tronen.
Dat hēle Dörp wēēr vull Gottlof un Freud.
De Büssen knappen, oḃends gēēv dat Danz,
un âllens höög sik an de smucke Bruut,
un âllens gung as sunsten hier op Dörpen.
Dat drēēp sik jüst dėn Dag no’t Heider PeermârktX66.
Wi sēten op’e Grōōtdeel rund umrum,
vör Bōōs un Afsiet hungen dor witte Lokens,
de Schaffners gungen mit witte Plotens rum. …/Kellner(GrK1.1.086)
Opmool schâllt dor ėn Orgel vör de Döör.
Dat duurt niX09 lang, sō speelt ėn Vigelien,
dėnn kummt ėn Hârf, Gesang un noch wat anners.
Ik sēēt lieköver vun dat Bruutpoor jüst.
Mitmool worr sē dor as de kâlkte Wand,
un Kunrod rein verheespeest un vertünnelt.
Ik mēēn, dor wēēr wat lōōs un kēēk mi um –
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 84
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dor stunn de hēle Sippschop in’e Döör!
De Orgeldreiher mit dat hâlve Bēēn,
de Ledenrenker mit sien beiden Kinner,
de Taschenspeler in sien witte Mütz,
de Füürfreter mit dėn Zegenboort,
wat achtertō de gele Borentrecker,
sōgor de griese Jung mitsamts sien Oop,
dē hōōch un klōōk ėm vun de Schullern kēēk.
Süm|seX04 stellen sik sachten in ėn runne Rēēg.
De Stumme, dē op’n MârktX66 mit Lēder hannelt
un de Buern gewȫhnli anfoot bi de Knȫȫp
(Hē wēēr ėn blēken Mann mit lange Hoor.
Dē schüdd hē ümmerX54, wackel mit dėn Kopp
un hēēl de Lüüd sien lütten Packen hėn.
De Jungs, dē sään ›de stumme Hârfenspeler‹.),
dē treed heruut un hēēl ėn Oort vun Reed,
in Däänsch un Hōōchdüütsch un in anner’ Sproken,
un sä, süm|seX04 wünschen Glück un âllens GōdeX31
un beden um ėn lütten wârmen Drunk.
De Dörpslüüd flōgen âll verblixt tōhȫȫch,
un Kunrod wēēr verbiestert un verboost.
Sien Bruut worr witt un rōōt vör Schoom un Unglück,
un MōderX52 Kunrodsch slōōg de Hannen tōsomen.
De SwiegermōderX52 foot sik noch an ēērsten.
Se gung no Kunrod, puust ėm wat in’t Ōhr,
dėnn no dėn Stummen, gēēv ėm frech de Hand
un stell sik manġ de annern hėn un snack. (GrK1.1.087)
Wat wēēr tō dōōn? Süm|seX04 krēgen wat tō leḃen.
Doch mit de Hochtiet wull dat niX09 mēhr flutschen,
de Bruut wēēr weg un Kunrod stuur un stumm.
Dat duur niX09 lang, sō worr de Sippschop luut,
süm|seX04 moken Lârm un fȫhren dat grōte Wōōrt,
dat sēhg ėn Komedi lieker as ėn Hochtiet.
De Stumme fung noch wedderX11 ėn Reed dor an,
verdreih de Ōgen un schüdd de langen Hoor.
De Ledenrenker nēhm sien Kind tōfoten
un hung dat as ėn Wründel um’e Nack.
De Borentrecker sung un dreih de Orgel.
Dėn griesen Burschen lēēp sien Oopkatt weg
un krabbel dör dat Loken no de Afsiet.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 85
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Dēērns, dē schrēgen, âllens kēēm tō Ėnn,
un Kunrod lēēp verdrēētli hėn un her.
Ik gung tō Huus un sēhg niX09, wo dat bilēēp.
Doch hȫȫrX61 ik dėn annern Dag man vun Hans Köster,
dat wēēr tōletzt noch ümmerX54 ârger worrn,
bet Kunrod süm|ehrX05 mit Sack un Pack dėnn ruutjoog.
De Bruut hârr wēēnt, de SwiegermōderX52 schollen,
de Lüüd wēērn eḃensō gōōtX31 as âll de annern!
De Ōlen sään, dat wēēr je ėn Schimp un Schann,
dat wēēr je ėn rechte Orgeldreiherzunft,
dor kunn je âll sien Doog nix GōōdsX31 vun wârrn,
dat wēēr je ėn Himphamp as ėn Diessen Hēēd,
tō Rad un Gâlgen wēēr dat je de Anfang!
Dat kēēm an’t Ėnn doch âllens tō sik sülm,
Pēter Kunrod leev un ârbeid as gewȫhnli.
Doch kēēm sien Fru man knapp mool ut de Döör.
De Hochtiet hârr ehr bannig Schoden doon, (GrK1.1.088)
„Komedijantsche“ hēēssX63 un blēēv se ümmerX54.
Süm|seX04 hârrn an lēēvsten nix mit ehr tō dōōn.
Süm|seX04 sään, se much niX09 spreken un niX09 breken, /wortkarg & geizig
wēēr orri stolt un wuss niX09, wat se wēēr.
Mit MōderX52 Kunrodsch kunn se sik niX09 stellen.
Süm|seX04 munkeln gor, de Ōōlsche hârr ehr gnübbelt,
un sään, se sēēt dėn hēlen Dag tō wēnen.
Kunrod worr bâld noch stiller as tōvör,
sien grōten Schritt worr ümmerX54 sworer gohn.
De Backen worrn ėm krökelig un infullen,
dat lange Kinn worr länger as gewȫhnli.
Hē wēēr tōletzt as Schadden an’e Wand,
de Rock hung op’e Ârms as op’e Stöcker.
Dō hēēssX63 dat mool, de Kruuskopp wēēr dor wedderX11,
in’ Sammtrock, dörweg as de feinste Herr,
mit grauen Hōōt un golle Klockenkeed.
Hē wēēr vun Hamborg ōder Lübeck komen,
in Düüstern, un dėnn fōōrts no Kunrod gohn;
dor hârrn de hâlve Nacht noch Lichten brėnnt.
De Wächter hârr ōōk hȫȫrt, wo süm|seX04 dor snacken,
ēēn bannig luut, un ēēn hârr wēēnt un snuckert.
Sēhn hârr hē nix, de Finstern wēērn behungen.
Doch veelmools sēhg hē ėn Schadden, dē dor fecht
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 86
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un snack, un dėnn wēēr âllns dōōt un still.
Sō munkel dat dėn annern Dag in’t Dörp.
Dėn drüdden Morgen kēēm ik vör de Döör,
as mien Gewōhnheit is, noch orri tiedig,
un hool mi ut de Pump ėn Glas vull Woter.
Dō kēēm dor ėn Wogen rop vun Pēter Kunrod.
Ik stunn un pump, dō kēēm hē jüst tōhȫȫch.
Vörtō sēēt Pēter Kunrod mit dėn Kruuskopp (GrK1.1.089)
un merrn in sien Fru un SwiegermōderX52
mit Kisten un mit Kasten un mit Soken.
De Kruuskopp un de MōderX52 grötten mi frech,
de Fru sēēt nüül mit beide Hannen vör Ōgen
un Kunrod mit dėn Hōōt dēēp in’t Gesicht.
Wo sēhg hē gottsbedrȫȫvt un slogen ut!
Hē hēēl dat Leit, as fohr hē sik no’n Richtplatz.
Ik mēēn, ik sēhg dėn Dōōd mit Sweep un Pietsch.
Hē sä kēēn Wōōrt un trock man kuum dėn Hōōt.
Ik wuss niX09, wat ik sėggen un dėnken schull,
un stunn noch lang un kēēk süm|ehrX05 achterno,
bet mi de Fingern vun dat Woter frōren.
Ik gung dėn Morgen no MōderX52 Kunrodsche
un wull ehr frogen, wat se mook un dä;
mi düch, ik kunn dat niX09 mēhr ruhigX32 mit ansēhn.
Dē hink mi in de Mȫȫt al bi de Döör
un wisch sik mit dėn Ploten dat Gesicht
un sä, as ik ehr froog: ›Dat Unglückskind!
Och Gott, du lēve Gott, wo schull’t wull gohn!
Süm|seX04 süken hier je bi’enanner hėn!
Mien Pēter höllt dat Stück förwiss niX09 dör!
De ârme Dēērn! Och Gott, se wēēr niX09 slecht!
Ik heff je ümmerX54 seggt, dat kunn niX09 angohn,
süm|seX04 worrn dat noch beleḃen un befinnen!
De slechten Minschen un de Klatscherie!
De ârme Dēērn, se kunn dat je niX09 uthōlen!
De Ōōlsche, nä, dē is an âllens schuld!
Ik heff kēēn Schuld! Förwiss niX09, Herr Pastōōr!‹
Ik froog ehr, wat för ėn Schuld un wat för Lüüd,
un wat se mēēn, wō Pēter Kunrod hėn wēēr?
›Och Gott‹, sä se, ›de bringt sien Fru no Heid,
dē will je mit ehr MōderX52 weg no Hamborg, (GrK1.1.090)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 87
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
– Ik wēēt niX09, watt se op’t Thēoter schâll? –
dē hett je sō veel klöönt, bet sē’t dėnn twei hârr!
Dē drückt mien ârme Söhn dat Hatt noch af!‹
Dat dach ik ōōk. Doch hier wēēr âllns tō loot,
hier wēēr wull nix tō trȫȫsten un tō hölpen.
An’ Nomėddag kēēm Pēter Kunrod wedderX11.
Ik sēhg ėm noch, wo hē in’ Wogen hung,
ēēn wuss niX09, watt hē dōōt wēēr ōder leḃendig.
Hē sēhg rein schreckli, gottsbârmhatti ut!
Hē grött mi niX09 un sä kēēn Stârḃenswōōrt.
Un as ik hėngung, tuck un muck hē niX09
un wēēr, as wėnn nix lōōs wēēr, bi de Ârbeit.
Hē kēēk mi fast un ruhigX32 in’e Ōgen,
ik wuss niX09, wat ik sėggen schull tō dėn Minschen!
Hē wēēr sō blēēk, as kēēm hē ut de Ēēr,
un as ik anfangen wull un wull ėm trȫȫsten,
dō foot hē mi an’ Ârm un sä: ›Herr Paster,
Se mēnen dat gōōtX31, doch nu is âllns tō loot.‹
Wat schull ik dōōn? Ik sēhg, hē hârr wull recht,
un dach, de stille Ârbeit much ėm trȫȫsten.
Hē rēēd ōōk ut tō plȫgen as gewȫhnli,
doch hung hē op’e Peer, as wēēr hē duun.
Un oḃends kēēm hē wedderX11, gung tō Bett
un lēēg man wücke Doog, dō wēēr hē al ėn Liek!
Hē liggt un slöppt hier ėn beten wieder hėn.
Herr Dokter hett dėn Liekenstēēn wull sēhn,
dor steiht sien Noom, un ünner: Treue Liebe.
Nospann:
Herr Paster wisch ėn Troon ut beide Ōgen.
De Dokter sä: „Mein Gott, wo is dat mȫȫgli!“
„Jo, jo!“, sä dō de Vullmacht, „sō wēēr’t, förwiss,
de Kunrod wēēr mien ēgen Brōdersöhn.“ (GrK1.1.091)
De Dokter kēēk verlegen op no Lotte:
Dē pool un hârr de Ōgen in’e Sett.
Hē kēēm tōhȫȫch un mook ėn dēpen Dēner
un hölp dėn ōōl’ Herr Vullmacht vun de Bank
un sä „Gōō’X31 Nacht!“ un foot ėm ünner’n Ârm
un trock dėn Ōlen langs de Stroot hėndool.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 88
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Herr Paster gung mit Lotte rin in’t Huus,
doch kēēk hē noch de beiden no un sä:
„Von allen Erdenwundern ist das größte:
ein Menschenherz voll Liebe ōder Schmerz.“
Worterklärungen: Otter Büngel: lächerliche Figur; Namensgeber war ein Büngel, der statt ›Woter‹
›Otter‹ sagte
– Kranzbēēr: Tanzgelage, bei dem man zuvor mit einem geschmückten Kranz von Tür zu Tür
zog, um die für die Auslagen zu sammeln – Weitere Erklärungen im Wörterverzeichnis!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 89
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Aftēker in’t Mōōr
(GrK11091 - GrK1.1.091f - kiek ōōk GrK5.1.123f!)
Moin, lütten Aftēker,
moin, grōte blickern Büss!
Wat wullt du Puttenstöker
hier manġ de Heilōhknüss?
Hier wasst kēēn Mogenpillen
un Brumbein sünd noch niX09 zoort!
Hier’s nix för Handsch un Brillen
un Snurr- un Zegenboort!
Nä, bliev du bi dien Buddeln
un rȫhr dėn Mȫser um!
Hier stiggst du manġ de Dutteln
as Poġġ in Moonschien rum.
Dat kėnnt de Hoddboor beter,
hett ōōk sōōn dünne Bēēn:
Hē geiht as blinnen Pēter,
as Mullworp manġ de Stēēn. (GrK1.1.092)
Nä, koom man hier tō Sieden,
dor geiht ėn Jümfernstieg!
Ōōk kummt ėm bâld vun wieden
ėn Wēērtshuus in’t Gesicht.
De Infohrt steiht wull open,
dat Huus is passli grōōt!
Schusst du dat Lock niX09 dropen|drepen,
sō rōōp man in dien Nōōt!
Süh sō, nu büst du seker,
nu wisch di man dėn Sweet,
un nehm dien Mȫserstöker ……/i.ü.S.: Spazierstock
un kiek di vör de Fȫȫt.
Un schull sik dat mool passen
un hest du Stevelsmeer, ………/i.ü.S.: gut zu Fuß
un schullen hier Jümfern wassen:
Sō koom man wedderX11 her!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 90
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 91
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Schietkrööt
(GrK11092 - GrK1.1.092f - kiek ōōk GrK5.1.125f!)
Nu kiek dėn lütten Brösel, …………/Knirps
wo hē dor smȫȫkt un smackt! ……/und schmatzt
Pafft hē niX09 vör dėn Kösel,
as wėnn ėn Lüttmann backt?
Wo smeckt de Piep wull prächti,
wat mookt hē ’n schēve Snuut
un suggt tōhȫȫch, un mächtig
spiggt hē dėnn sietwârts ut! (GrK1.1.093)
Hē is förwohr ėn Knevel,
vēēr Fōōt un doch kēēn Knast!
Wo blank is ōōk sien Stevel,
de Fȫȫt sō recht verdwass!
Vēērschrȫtig, as ėn Snieder,
wâllbēnig as ėn Tachs,
mit Swevelstickenglieder|-leden,
mit Kēḃen as ėn Lachs.
Hett Ōgen rund as Hogel,
ėn Klȫȫr as Bottermelk.
Hē danzt di as ėn Vogel
Un suppt di as ėn Ėlk. …/Iltis als sprichw. Blutsauger
Hėmdsmauen un eḃen hekelt, ……/i.ü.S. gestriegelt
de Börsten in ėn Tuut. …………/struppiges Haar
Süh, wo hē wichtig schrökelt,
as dach hē Bȫker ut!
Hē lett de Steveln glinstern
un puust dėn Rōōk in’ Wind!
Jüm|jiX01 Dēērns dor in de Finstern,
kiekt sik|juX08 de Ōgen niX09 blind!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 92
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Dagdēēf
(GrK11093 - GrK1.1.093f - kiek ōōk GrK5.1.127f!)
Dör Busch un Brōōk tō snekeln,
mi in de Sünn tō rekeln,
dat sünd mien besten Töög.
Un manġ de Blȫȫm tō dammeln (GrK1.1.094)
un op’n Knüll tō rangeln,
dat is mien gröttste Höög.
In’ Krattbusch manġ de Bȫken
in’ Schadden liggen un smȫken,
dat is mien Huusbedriev. ………/eigentliches Geschäft
Un lingelang bi’n Quellborn
tō drüüsseln ünner’n Slȫhdōōrn, …/schlummern
dat quickt mi Sēēl un Lief.
Wo nett dat Woter risselt,
wo sacht de Blöder pisselt,
wat rüükt dat Holt sō grȫȫn!
De Drōōssel fleut sō nüüdli,
ik reck mi sō gemüütli,
wat is dat wunnerschȫȫn!
Un wârrt mi op’e Duur
dat UtrōhenX32 gor tō suur,
un geiht de Sünn tō Bēēr,
sō stopp ik noch ėn Brösel
un schumpel no mien Kösel
un dėnn – no, dėnn niX09 mēhr.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 93
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Drēēs
(GrK11094 - GrK1.1.094f - kiek ōōk GrK5.1.129f!)
In’ Winter, in’ Winter, dėnn knackert dat Ies,
de Bȫȫm hangt vull Riep un de Koppeln sünd gries.
Dėnn nehm ik mien Püüster un slenker tō Lann’, ……/Gewehr
um’e Ōhren de Pudelmütz un Fuusthandschen an. (GrK1.1.095)
Frenz Buhmann hett Eierbēēr, de Kacheloḃen is hitt,
de Sünn schient in’t Finster, dat Feld is sō witt.
Dor knappt wat in’ Krattbusch, wat gifft dat ėn Schâll!
Frenz, geev mi de Büss, dat ik ōōk doch mool knâll!
Op’e Gēēst is dat lustig, âll de Doog op’e Jagd!
Dat Hatt springt as ėn Hund, wėnn de Knappbüssen kracht!
De Hoos schütt koppheister, dat Blōōt sprütt in’ Snēē,
de Bōōm schüdd dėn Grieskopp, as dä ėm dat wēh.
Dör Mōōr un dör Wischen, lieköver, liekan,
dör Strünk un dör Rüüschen, de Stȫver vöran!
De Snēē is sō witt, un dat Ies is sō blank,
ik glitsch as ėn Dampwoog de Grȫḃen dor lanġ!
Sitt jüm|jiX01 in’e Heid bi jüm|juunX03 Dagblatt un Bōōk,
drinkt Tēē mit de Fruunslüüd, in’t Landschopshuus Groġ
un snackt Politik un speelt L’hombre un Whist!
Ik lach no dėn Nârr’nkroom, mien Flint in’e Füüst!
Heff Knoken as Iesen, ėn Moog as ėn Peerd,
bün wehlig as ’n Tööt mit’ Leit ünner’n Stēērt!
Sloo’k mool ut’n Swėngel, ik koom wull in’t Spōōr:
Hurro, dör dėn Krattbusch, dör Wischen un Mōōr!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 94
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
De Flōōt
(GrK11095 - GrK1.1.095ff - kiek ōōk GrK5.1.131ff!)
De Ōōstsēē is je ėn Pōhl,
over de Flōōt, dē is dull! (GrK1.1.096)
Dat krēgen wi tō weten.
Wi kēmen vun gündsiet,
Schēētprügels mit,
nix vergeten,
Steveln bet an’t Lief
för dėn Slick
achter’n Diek,
Hogelbüdel stief,
Pulver ėn Pund,
ōōk ėn Hund.
GōōtX31!
Wi kēmen un gungen ruut
op’n Strand,
kriedenwitten Sand!
Platt as ėn Deel un riffelt,
as wēēr’t vun ėn Fliegersche knüffelt, …/von Feinwäscherin plissiert
un wülpt un rillt mit ėn Hârk
vun Wȫhren bet no de Meldörper Kârk.
Jung, wat ėn Platz tō doḃen,
kēēn Stēēn an’ Grund,
vun Muscheln âllens bunt,
un de blaue Heḃen dor boḃen!
Un wō hē sik streckt
un as ėn Stülper de Ēēr bedeckt,
wō de Welt is tōnogelt mit Breed,
as in Dithmarschen geiht de Reed,
dor sühst du ėn blanken Gleem,
ėn sülvern Streem,
man blōōts as ėn Schemer vun Licht:
Dat is dat Haff,
dat treckt dor heraf, (GrK1.1.097)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 95
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dat stört dor herop
in vullen Galopp
un joogt di ėn Hosen tōnicht!
Wi gungen dor spazēren
un dammeln wat umher,
un kēken in’e Fēērn
un snacken över’t Meer.
Un kunnen dat gor niX09 lȫḃen,
wō nu kēēn Druppen wēēr,
datt dor vunnacht de Mȫḃen
schrēgen un fischen in’t Mēēr.
De Prielen drȫȫg un open,
dor stunn ėn Schipp op’n Sand.
De Schipper lēēg tō slopen,
wi kunnen dor gohn
bet an dėn Kohn
un recken ėm de Hand.
Wi schōten no ėn Düker, ………/Taucherente
wi grēpen no ėn Mȫȫv,
wull ōōk no ėn Regenpieper
un wat dat dor sunsten gēēv.
Wi kēken dor un sammeln
sik|unsX07 Muscheln in’e Sünn,
wi dachen nix un dammeln
man ümmerX54 vör sik|unsX07 hėn.
Süh an! Wat’s dat för ėn Leḃen,
Wat hebbt de Vogeln vör?
De koomt an hēlen Heḃen
as graue Wulken her. (GrK1.1.098)
Un süh, de Gleem wârrt heller,
dat wârrt wull Tiet tōrüch!
Wat Schiet! Mi’s de Queller
je dörweg ut’ Gesicht!
Ik sēhg niX09 Schüün noch Hüsen:
Wat? Gungen wi dor niX09 ruut?
Wō is Dieksand un Büsen? ……………/Büsum
Jung, Jung, dat is niX09 gōōtX31!
Süh an, dor kummt je liesen
ėn Well vun wieden an!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 96
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dē kann dėn Weg uns wiesen,
dē goht wi sachs vöran.
Man tō, niX09 stohn un snacken,
mi dünkt, dat kummt uns op’e Hacken!
Man orri utlangt in dėn Schritt,
süh an, de Bülgen|Wellen koomt al mit!
Al links un rechts ėn lange Streek,
dē brēēdt sik ut, as wēēr’t ėn Deek.
De ēērste glidd
man Schritt för Schritt,
doch treckt dē gliek de twēte mit.
De drüdde kummt, as wėnn süm|seX04 spelen,
as Ârfen trüddelt langs de Delen. …/Dielenbretter
Noch ümmerX54 ēēn un ēēn un mēhr
un noch ēēn boḃen doröver her!
Koppheister lingelangs in Rēgen
un springt dor op un dool in’t Wēgen
un hild un vörwârts âll tōhōpen,
as goll dat in’e Wett tō lōpen!
De ēērste liggt man fingerdick,
de twēte kummt in’ Ōgenblick (GrK1.1.099)
un deckt ehr tō un wischt ehr weg,
un wedderX11 kummt ėn hēle Rēēg
un boḃen dorop un langs de Watten
rasch un in Fohrt, as flōōg dor ėn Schadden.
Man tō, nu goll dat, niX09 tō nölen,
wi fȫhlen dat langs de Steveln schölen.
Wi lēpen langs dėn natten Sand
in’ Droov, de Büssen in’e Hand,
man ümmerX54 langs de flacksten Stellen|Steden,
man ümmerX54 vörwârts as de Wellen|Bülgen!
De ēērsten wēērn al lang ut Sicht,
noch ümmerX54 niede, dicht an dicht.
Wi lēpen as de Schuum un Blosen,
wi lēpen as vör’n Hund de Hosen,
un mit de Mȫḃen, dē dor schrēgen,
un mit de Wachen, dē dor stēgen, ……/Wogen
bet över’n Fōōt, bet an’e Knēēn,
un nix as Woter mēhr tō sēhn!
Âllns grau un grȫȫn un Dook un Damp,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 97
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
as kēēkst du över ėn Wētenkamp!
Un ümmerX54 hȫger, Wach an Wach,
as Tünns in’t Trüddeln, Slag an Slag,
un Stȫȫt un Pâlschen gēgen dėn Rüch
un Schuum un Solt bet in’t Gesicht:
Dat is vörbi, dat is de Flōōt!
Dor’s nix tō höpen as de Dōōd!
Dat Woter speel uns um dėn Mund,
wi stellen de Flinten in dėn Grund,
un gung ėn Wach uns över’n Kopp,
sō hēlen wi sik|unsX07 op Tȫȫntjen op
un kēken jēēdēēnmool umher,
watt noch de anner leḃendig wēēr.
Mein Gott, mein Gott! Un noch niX09 dōōt?
In’t Hoor de Schuum, wō blēēv de Hōōt? (GrK1.1.100)
Wi snappt no Luft un streckt de Hannen.
Tō’n Beden? Dor kummt de nēēgste an!
In Angsten? Ringst du mit dėn Dōōd,
wat gifft’t dėnn noch för ’n gröttere Nōōt?
De Ōgen tō, as schusst du slopen,
un deist süm|ehrX05 liekers wedderX11 open.
Mein Gott, mein Gott! Wo lang, wo lang?
Dor is de letzte op’n Gang!
Dėnken? Du snappst man no dėn Wind
un stüttst di wedderX11 op dien Flint
un höllst di op dėn hȫȫchsten Placken
un mookst di lang op Tȫhn un Hacken.
Jawull, du dėnkst an ēēn Gesicht!
VoderX53 sien? MōderX52 ehr vėllicht?
Ō, wėnn süm|seX04 wussen? – Hōōl di op!
Dē geiht di wedderX11 över’n Kopp!
Dō sēhgen wi, datt de hȫȫchste Wōōg
uns niX09 mēhr över’n Kopp noch slōōg,
de nēēgste ōōk niX09, schull vėllicht …?
Dē sprütt man ėn beten in’t Gesicht!
Wi hârrn wull in’ Kalenner funnen,
de hattste Flōōt, dē duur kēēn Stunn.
Doch wuss ēēn niX09, wo lang ’t al wohr,
ėn Ogenplink ōder al ėn Johr.
Doch richtig! Langsoom kēēm de Ebb,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 98
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
wi stunnen boḃen’t Woter mit de Köpp.
Wi kēken sik|unsX07 an, wi snacken nichX09,
sēhg’n ēēn dėn annern in’t Gesicht,
blōōts bang, dat Höpen optōwoken
un’t Stârḃen nochmool dörtōmoken.
Doch richtig, jo, se sack, de Flōōt!
Herr, du errettest uns aus aller Not!
In Büsum lēpen, as wi kēmen,
de Jungs blōōts weg dör Slick un Lēhm. (GrK1.1.101)
Wi wēērn ōōk, as wi sik|unsX07 betrachten,
ėn Poor tō’n Wēnen un tō’n Belachen.
Doch hârrn wi lēhrt: Vun Flōōt un Wellen|Bülgen
lett sik an besten in’ Drȫgen vertellen!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 99
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Rumpelkomer
(GrK11101 - GrK1.1.101ff - kiek ōōk GrK5.1.137ff!)
Vörspann:
Du hest sachs jichensēēn Eck in’t Huus,
sōōn Trummelsool för Rött un Muus,
ėn lütt’ Kabüüs wō ünner’n Ōōk.……/Ōken, Dachbodenwinkel
bi’n Schöstēēn an in Sott un Smōōk,
wō Weverknecht un Spinnwėbb rēēdt|regēērt ……/wirken
un Dusendbēēn sien Eier brȫȫdt.
De Dōdenhomer kloppt in’ Bâlken,
Flēgengerippen hangt in Gâlgen.
Dor lieġt de Nogels sünner Köpp
un Ârms un Bēēn vun Wiehnachtspöpp,
ōōl’ Sogen mit utreten Tähn,
GrōōtvoderstȫhlX53 mit broken Bēēn, –
kottaf, sōōn düüstern Rumpelkoḃen
för tweiM3 Geschirr un Iesenkroom,
ėn Platz, wō summerlang kēēn Gras,
as hȫȫchstens Stevelspook dor wasst.
Dē wârrt vun Sünn noch Moon niX09 hell, (GrK1.1.102)
niX09 Katt noch Hund besöcht de Stell|Steed
as hȫȫchstens mool de Müürgesell.
Dat is ėn Platz för Jungs un Mȫhmen,
dor sitt de ōle Tiet tō drȫmen,
Dē köönt de operklärten Herrn,
›Gottloff!‹, mi doch niX09 operklären!
*
Du fohrst an Sünnoḃend hėn tō MârktX66,
in’ Landweg sühst du hell de Kârk
un Woog an Wogen vör di her,
mit smucke Lüüd un schȫne Peer,
de Hüüs an beide Sieden hėn,
boḃen över’n Kopp de hōgen Linn’,
un nerrn ėn Leḃen antōsēhn,
du dėnkst, de Heid is wunnerschȫȫn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 100
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Jawull, för ’n Buern dor hėntosmȫken
un Kunnen un gōdeX31 Frünnen besȫken!
De Slachter kummt op hâlḃen Wegen,
de Botterhöker annerwegen,
de Möller langt di rasch in’ Sack,
un alle hebbt süm|ehrnX06 Mund vull Snack,
Geld as man Hau, de Tung sō licht,
un luter Sünn’schien op’t Gesicht.
Vör Döör un Infohrt steiht de Knecht,
in’e Döns de Kaffekann tōrecht.
De Piep un Kaffe smeckt di guutX31,
dėnn wannert wi tōsomen ruut.
Sō süht de Heid in Sünn’schien ut!
Brēēt vör de schȫne Ȫȫsterstroot!
Tȫȫv hier mool, ēhr wi wiedergoht!
Dat gifft hier sō veel Smucks un Nies,
ēēn wârrt dat mârktdoogsX66 tomeist niX09 wies. (GrK1.1.103)
Allēē un Jümfernstieg sünd kloor,
ėn Stēēnbrüch leġġt süm|seX04 tōkomen Johr.
De Pōhl wârrt utdämmt un beplant
mit Büsch un Bȫȫm un allerhand,
un oḃends brėnnt dor langs dėn Stieg
an jēēdēēn Pohl ėn glosern Lücht.
Jo, jo, sō wârrt wi afpolēērt,
an alle Ecken operklärt!
Rumpelkoḃen:
Sühst du dat Huus hier wat tōrüch?
Ut’ Finster kickt ėn ōōlM3 Gesicht.
Ēēn löhnt op Krücken ut de Döör,
bârfōte Jungs, dē speelt dorvör.
Ėn Grieskopp wascht sik bi de Pump,
ėn Ōōlsche sitt dor still un stump.
Dor kummt ėn Reedner an un fecht,
kēēn Minsch versteiht ėm, wat hē seggt,
Hē spârrt de nokelten Fȫȫt vunēēn,
de Büxen sünd ėm veels tō klēēn|lütt.
Hē snackt gewâltig tō de annern,
dėnn fangt hē mächtig an tō wannern.
Wat is dor lōōs? Wat’s dor för ’n Kroom?
Du, dat’s uns’ Heider Rumpelkoḃen! …………/Armenhaus
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 101
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dē wârrt vun Sünn noch Moon niX09 hell,
niX09 Katt noch Hund besöcht de Stell|Steed
as hȫȫchstens mool de Dischergesell.
Dor sitt dat vull vun ōle Knoken,
Verstand tōschannen, dat Hatt tobroken.
Dor sitt ėn Welt, sō ōōlt un kruus
un smōkig as dat ōle Huus,
vull Dööntjes, Märken un Geschichten
un Hȫhnerglōḃen, bi âll de Lüchten! (GrK1.1.104)
Dat spȫkelt hier noch openbor
as dōmools, dō dat opbuut worr.
Ēēn feegt sien Huus vun nerrn bet boḃen.
’kēēn scheert sik um dėn Rumpelkoḃen?
In Johren kummt’t doch mool vėllicht,
datt ēēn ėn Stück to’n Vörschien kriggt:
Ėn Kasten mit ėn ōōltmōōdschM3 Slött|Slott,
wormfreten Borrn un hâlf verrött.
Dor kickt ėn Blatt ruut mit ėn Bild,
swiensleddernX16 Inband, mool vergüllt,
ėn Dōōs ut Mischen mit ėn Kopp,
hollannsche Riemels stoht dorop:
Mynheer mit Kâlkpiep op’e Tünn,
ėn nokelten Nēger in’e Sünn,
ėn Schipp mit Seils dor wiet in’t Mēēr;
ėn Mann mit ėn Mistfork achterher. –
Wat steiht de Jung dor, drȫȫmt un froogt?
Ōōl’ Nover snackt ut ōle Doog,
vun Amsterdam, de rieken Stoten,
Pannkōken eten op de Stroten,
Bȫȫd an’e Hüüs, un Klockenspill|-speel, –
de Ōle klöönt, de Jung is still.
„Wiedewiedewitt, dor klingt de Klocken,
wiedewiedewitt, dor danzt de Poppen!“ –
Hē hȫȫrt dat singen, hē hȫȫrt dat brumm’,
sien Hatt fohrt op de Sēē herum.
*
Wat hett dat ōle Gesicht wull sēhn!
Nu sitt hē op dėn Eckenstēēn,
sien Kopp is blank as Elfenbēēn.
Sō sitt hē mit dėn Stock in’e Hand (GrK1.1.105)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 102
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un tēēkt Figuren in dėn Sand,
de glosern Ōgen wiet umhȫȫch,
as wėnn hē dör de Wulken sēhg.
Wō leevt hē vun? Wō dėnkt hē an?
Wo höllt hē’t ut, de blinne Mann?
Ō Minschensēēl, du Wunnerding!
Süh an, hē hȫȫrt de Klocken klingen!
„Wiedewiedewitt!“ ut Nacht un Smatten|Wēhdoog,
„Wiedewiedewitt!“ as Dook un Schadden.
Hē horkt un luurt, hē hȫȫrt un süht:
Sien Hatt leevt vun de ōle Tiet.
Sien Novers dōōt, sien Frünnen verswunnen,
Blȫȫm wasst dor, wō sien Löhnstōhl stunn.
Hē hârr ėn Grasbank um sien Ēēk,
sien Koppel hârr ėn frischM3 rōōtM3 Heck.
Nu stoht dor Hüüs ėn hēle Rēēg,
de Ēēk is dool, dat Heck is weg.
De Sünn schient op ėn anner’ Welt:
Hē süht sien Kȫh in’t grȫne Feld.
›Barōōn vun Unruh‹, vull in Stoot,
kummt niX09 ohn Handschen op de Stroot,
dėn schääfschen Hōōt op’t rechte Ōhr,
in’ linken Ârm dat spoonsche Rōhr,
an jēēdēēn Flicken putzt un böst,
hett ümmerX54 Hossen, ümmerX54 Döst,
is gnädig gēgen Lütt un Grōōt,
huldsēlig för ėn Botterbrōōt.
›Lütt’ Jule‹ fȫhrt dėn besten Dag, ……/das beste Leben
se sitt un plötert, un se lacht!
Dōōf is se, hett kēēn Tähn in’ Mund,
doch rōde Backen, vull un rund. (GrK1.1.106)
Se snackt tō jēēdēēn Kind un Küken,
wiet in’e Fēērn mit Wink un Nücken, ……/Nicken
un mit de Bȫȫm un mit de Stēēn
un nachtens mit sik sülm allēēn.
(›De Dōōd‹) An’t Finster kummt vun Ruut tō Ruut,
as söch hē sik de beste ut,
ėn Kopp un stârrt dor dōōt hėndör
un pedd tōrüch un kummt no vör:
Dat Hoor is gries, de Huut is grau,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 103
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
de Ōgen lieġt ėm holl un blau.
Sō geiht hē ümmerX54 hėn un her,
as wėnn’t ėn Parpendikel wēēr.
Is ünnergohn de Sünn dėnn man,
sünd hier un dor de Lichten an,
sō kummt hē ruut nu lies un sacht,
ėn Schaddenbild vun Dōōd un Nacht,
op leddernX16 Slârren, lang un dünn,
un luurt no âll de Ecken hėn.
Dėnn witscht hē an’e Hüüs dor lang
un gluupt in jēēdēēn düüstern Gang
un mookt um jēēdēēn Minsch ėn Bogen,
as gung ėn Gaudēēf ut op’t Jogen.
Kēēn Sorg, hē hoolt sik wat tō lesen,
Tutenpapier un ōōl’ Avisen. …………………/Zeitungen
Schleif-Scheren-Schleif is sülm wat stuuf,
sien Pudelkopp witt as ėn Duuv,
doch snackt hē gōōtX31, ›schärft‹ för’n Barōōn,
mookt Piependöpp un Hȫȫd ut Spōōn, ……/Pfeifendeckel
sien Swevelsticken sünd op schēmisch,
gârvt Mullworpshüüd un Rötten sēmisch, …/gerbt sämisch (mit Fett)
kann Seḃen binnen un Tassen nēden
un Proppens ut ėn Buddel tēhn|trecken. (GrK1.1.107)
An ōle Tēēpütt mookt hē ’n Nipp …/Ausguss (eig. Schnabelspitze)
un sett de Muusfâllen op de Wipp,
hē lȫȫdt un smeedt, bȫȫġt Ȫȫsch un Hoken,
kann mischen Keden sülvern moken,
ōōl’ WedderglöösX15 un Kaffemöhlen,
dē bringt hē as ėn Klock tō’n Spelen.
Ōōk kann hē Spitz un Pudel scheren
un junge Hunnen Anstand lēhren.
An besten is hē doch in’ Snack
un Meister bi dėn Kautoback.
Nu hȫȫr, wat mookt dat Minsch ėn Quâlm!
Dat’s de Severinsch ehrn Morgenpsâlm.
Ōōk mârkt ēēn hier al dėn Dunst un Tōōn
vun’ IeḃenkorfX46 un Kaffebōhnen.
Dat broodt un brȫȫdt un swârmt ōōk wull,
doch sünd de Nesten ümmerX54 vull.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 104
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Welt mag buten grȫnen un blȫmen:
Hier sitt ėn ēgen Welt tō drȫmen.
Persetter Joobs mit de lange Nöös
böst morgens frȫh sien blauen Ponnääs’ …/Polonaise, alte Art Rock
un smeert de Schōh un wischt de Brill
un nimmt in’ Ârm de Huuspostill.
Hē wohnt an’e Weid bi’n Ōōstenpōhl
un höllt ėn Speel- un Kinnerschōōl.
Hē kann kalennern un punktēren …………/weissagen, wahrsagen
un wēēt Beschēēd vun Moon un Stēērn
un Liekdōōrnplooster, Brand bespreken, …/Wundbrand
ōōk kann hē gresig schrieḃen un reken.
De Appelhökersch Stina Kōōps,
dē seggt, hē is klȫker as de Prōōpst.
De Kârktiet kummt, de schȫne Tiet,
wō jēēdēēn Kind ėn Ėngel süht, (GrK1.1.108)
de Sēēl sik op no’n boḃen swingt,
de Himmel ut de Klocken klingt.
Persetter nimmt sien Bōōk tōfoot
un pedd mit Anstand ruut no Stroot.
De Kârklüüd lōōpt al in de Mȫȫt,
ōōk hē kummt langsoom in de Fȫȫt.
Doch wėnn de Kârkenklocken swieġt,
sō pedd hē jüst hier op dėn Stieg.
Dėnn steiht Barōōn un röppt: ›Hē kummt!‹
un de hēle IeḃenkorfX46 is verstummt. ……/Ieḃenkorf, Bienenkorb
Doch hȫȫrt ēēn boḃen över’t Dack
ėn Knirren un Knârren un Klacke-klack,
as sleist du ėn Kannsputt mit ėn Stock:
Dat’s de ōōl’ reten Klingerklock.
Lach niX09! Wullt du de Welt verstohn,
sō muttst du ēērnsthaft sȫken gohn.
Sē is openbor, de Sünn is hell,
un doch, sō mėnnig hēēmli’ Stell|Steed,
wō alle lōōpt un goht un pedd,
an’ hellen Dag nüms sēhn niX09 hett.
*
An’ Oḃend drippt ēēn süm|ehrX05 wull mool
in’ Moonschien achter in dėn ›Sool‹.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 105
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
›Barōōn‹, in’ Löhnstōhl, hett traktēērt.
Süm|seX04 snackt un lacht, de ›Dōōd‹ studēērt
Avisen, dicht an’t Finster löhnt. ………/Zeitungen
Wück’ Fruunslüüd huckt in’e Eck un klöönt.
Severinsche brummt ėn Graffgesang,
›Schleif-Scheren‹ mookt ėn Klockkeed blank.
›Lütt’ Jule‹ lacht un snackt un rötelt|rötert
andächtig mit dėn Kaffeketel.
Dat hölpt nix, Juulken, ut is ut,
un wēēr’t ėn vullen Ach’ndēēlsputt. (GrK1.1.109)
Vertellen vun Jehann un Jehann-Ōhm:
De meisten sünd tō Sieden rückt,
uns Herr Barōōn hett gnädig nückt.
Man blōōts twēē Ōle sitt noch dor,
beid’ krumm un stumm, in sülvern Hoor,
de ēēn ėn beten blȫȫd tōrüch,
un kickt dėn annern no’t Gesicht.
De Öllste sitt un fōōlt de Hann’,
de anner’ sitt un süht ėm an:
Dat sünd Jehann-Ōhm un Jehann.
As noch de Tiet ėn anner’ wēēr,
dō sēten süm|seX04 as Knecht un Herr.
De ēēn in Kutsch un Schēēs, sō smuck,
de anner’ hōōch vöran tō Buck.
Dat Schicksol rück un rück sō lang,
nu sitt süm|seX04 op desülvige Bank.
Wėnn dat süm|ehrX05 noch mool dēper sett,
sō lieġt süm|seX04 beid’ in’t swatte Bett.
Dor kriggt dat Unglück RōhX32 un Freed,
un Övermōōt desülvige Steed.
Jehann-Ōhm fangt tō snacken an:
„Wo lang is’t nu al her, Jehann?
Mi dünkt, as wėnn dat güstern wēēr,
wēētst noch, mien lustigM3 Finsterbēēr?
Ik hârr mi jüst mien Spieker buut,
wat drunken jüm|jiX01 ėn Kaffe ut!“
„Jawull, Jehann-Ōhm, dat’s ōōk wohr!
Dat wârrt, tō Hauoorn, fofftig Johr.
De Kaffe wēēr noch recht wat Nies,
wi drunken ėm gliek ammerwies.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 106
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Grēēt Unhold kėnn ėm niX09 tō koken,
se wull noch ēērst ėn Bōhnsupp moken.
Wo worr se dull, wat hebbt wi lacht!
Dat wēēr sō wârm de hēle Nacht. (GrK1.1.110)
De Döör stunn open vun’ Goorn no’n Sool,
Ōhm gung dor buten op un dool.
Un stēēk hē mool dėn Kopp in Döör,
sō sä hē: ›Jungs, wüllt jüm|jiX01 noch mēhr?‹“
Jehann-Ōhm sitt un fōōlt de Hann’,
Jehann is still un süht ėm an,
dėnn fangt Jehann-Ōhm wedderX11 an:
„NiX09 wohr, Jehann? ’kēēn hârr dat dacht?
Dat kann doch komen as Dōōd un Nacht!
Mien VoderX53 sä al, Glück un Nōōt,
dē hârrn süm|ehrX06 Stunnen as Ebb un Flōōt.
Nu blitzt de Strand un schient de Sünn,
nu geiht de Sēē doröver hėn,
de Wachen breekt dör Diek un Land,
dėnn speelt de Kinner op dėn Strand.
Jehann-Ōhm sien länger Vertellen:
Wi wohnen bi Büsum, dicht an’t Haff,
um Huus un Wuurt ėn brēde Graff, ……/Graben ums Gehöft
ėn Brüch no Stroot, no’n Diek ėn Steg,
dėnn sēhgen wi över de Watten weg.
Dor kunn ik dėn hēlen Nomėddag stohn
un sēhg dat komen un sēhg dat gohn:
Nu schümen de Wachen grau un grȫȫn,
nu wēēr’t ėn Deel, sō drȫȫg un schȫȫn.
Un wēēg ėn Seil dor stolt un hell,
sō drȫȫm ik mit vun Well tō Well.
Un lēēg de Strand dor still un witt,
sō sēēt un sünn un drȫȫm ik mit.
Dėnn spelen de Mȫḃen op dėn Slick,
dėnn gungen de Schoop an’ Butendiek, (GrK1.1.111)
dėnn sēhg de Schēper as ėn Pohl
mit Hund un Stock vun’ Diek hėndool.
De Fischer wohn dor eḃen hėn,
hē hârr de Netten in’e Sünn.
Hē gung no Heid mit Kraut un Stint,
de Netten flick sien Brōderkind.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 107
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dē höllt ehr Ârbeit op dėn Schōōt,
dē driggt niX09 Strümp, dē driggt niX09 Hōōt,
dat grȫne Gras, dat is ehrn Stōhl,
de swatten Lucken sünd ehrn School.
Sō sēēt se hēle Summerdoog
un flick un stück un triller sacht.
Ōōk flecht se Körv ut Wichel un Spȫȫn,
wēēr ümmerX54 schu för sik allēēn.
Kēēm unversēhns ėn Minsch ehr nēēg,
sō schōōt se as ėn Lamm tōhȫȫch
(Flink wēēr se as ėn jöhrigM3 Fohl!)
un flōōg vun’ Diek tō Huus hėndool.
Doch sēhg ik ehr mitünner sitten
an schȫne Oḃends still tō knütten,
wėnn’t Woter as ėn Spēgel wēēr
un Seils dor trocken över’t Mēēr:
Dėnn strēēk se sik dat Hoor tōrüch
un hēēl de Fingern boḃen’t Gesicht,
as wull se mit in Schipp un Bōōt
över dėn Spēgel, över de Flōōt,
un mit de Sünn, dē ünnergung,
un mit dėn Swoon, dē liesen sung.
Dėnn kunn ik sachten nēgergohn,
dėnn heff ik fokener bi ehr stohn
un sēhg de Ōgen dēēp un kloor
un swatter as dat swatte Hoor,
doch stârr, as wėnn se drȫȫm un slēēp
ōder sik wegdach no de Scheep.
Doch sä ik noch sō sacht ›Gō’nX31 Oḃend!‹, (GrK1.1.112)
sō fohr se mit ėn Schreck tōsomen,
sō schu, as hârr se wat verschüllt|verschullt,
un kēēk mi an, as wēēr se wild.
Doch wuss se bâld, ik mēēn’t niX09 slecht,
un funn sik no un no tōrecht.
Sėggen dä se nix, wėnn ik wat froog,
doch ik wēēr jung, mi wēēr’t je nōōg,
ik wull nix weten, wull nix lēhren,
ik wull man snacken un ehr hȫren.
Se hârr ėn Stimm, dat beev, dat klung
mi jümmerlōōsX54, as wėnn se sung.
Dat wēēr niX09 luut, dat wēēr niX09 kloor,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 108
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
ik wēēt niX09, rein sō sunnerbor …
Ik drȫȫm noch fokens, wo se sä
opmool dėnn: ›Nu, Jehann, adē!‹
Ik fohr tōsomen, as wēēr’t ėn Klang –
dėnn sweev se al dėn Diek hentlang
un glitsch hėndool, sō lies un licht,
as wėnn ėn Duuv tō Nesten flüggt.
Ik sēhg ehr no un sä ›adē!‹ –
Dėnn sēhg ik wedderX11 op de Sēē,
mi düch, de Bülgen|Wellen ōder de Swoon
sään ›Adē, adē! Jehann!‹ …“
*
De Ōle snackt wull wat in Drōōm
as oḃends ėn Sülverpöppelbōōm:
De Blöder bevert op un dool,
dat pisselt af un an dėnn mool,
dėnn kummt dor mool ėn Tog vun Luft,
dėnn klöönt hē wat vun Vörjohrsduft. (GrK1.1.113)
*
„Ik wēēr niX09 trurig, as se gung,
dat wēēr je sō – ’kēēn, dē ehr dwung?
Dat Woter hârr je ōōk sien Will’
un kēēm un gung un blėnker still.
Un Dag un Nacht, dē gungen ehrn Gang,
un Storm un Lârm un Swoongesang.
Un Wintersnēē un Vörjohrssünn,
dē trocken as de Wachen hėn.
’kēēn wull süm|ehrX05 stüren, wėnn süm|seX04 kēmen,
un hōlen, wėnn süm|seX04 Afschēēd nēhmen?
Dat wēēr je binnen sō still un wârm,
wėnn’t buten snie un storm un lârm.
Dat wēēr dėnn schȫner butenvör,
wėnn Summer lēēg op Strand un Mēēr!
Ik söch ehr niX09 un drēēp ehr doch,
ik dach an nix un hârr ōōk nōōg.
Ik sēhg man, wo se grötter worr,
wo fien un blēēk, mit swatte Hoor.
Wo ârm – dat lēēt ik mi niX09 drȫȫm’,
ik broch ehr nix as Strüüsch un Blȫȫm.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 109
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ehrn Ōhm, dē snack tobroken platt,
sēhg düüster ut un bruun un swatt,
ėn grōten Mann, ōōk sō för sik.
Hē stunn mitünner op dėn Diek,
wēēr in Gedanken rein verdēēpt
un stârr in Sēē no Bȫȫd un Scheep.
’kēēn hârr dat dacht? – In Hârvst, al loot,
de Blööd, dē welken op’e Stroot,
de Appeln wēērn al ut dėn Goorn,
wi hârrn dat hild, de Bōhnen tō oornen.
De Spinnwėbb’n glinstern manġ de Stoppeln,
de Ossen brüllen vun de Koppeln,
dat wēēr sō still, ēēn kunn süm|ehrX05 hȫren
noch liesen ut de wietste Fēērn. (GrK1.1.114)
De Wogens klötern langs dėn Weg,
un Stuff un Nevel stēēg tōhȫȫch.
Ik fohr uns letzte Slȫpen rop,
de Knechten lēgen mȫȫd dorop,
süm|seX04 snacken lies, as ēēn wull deit,
wėnn wedderX11 ėn Summer slopen geiht.
Doch hȫȫrX61 ik’t âll, ik fohr man sacht,
mi wēēr wat swoor dėn hēlen Dag,
mi kēēm dat Feld sō lerdig vör,
ōōk duur mi’t um de mȫden Peer …
Nȫȫss kēmen wi an’ Diek hentlang,
dō lēēg de Sēē dor spēgelblank.
Wo mėnnig Mool hârr ik ehr sēhn,
doch düch mi, niX06 sō wunnerschȫȫn,
sō sülverglatt, sō blau un blied,
sō as de Heḃen dēēp un wiet!
Ėn Seil dor blėnker as ėn Mȫȫv,
dē langsoom achter’n Queller sweev.
Sunst wēēr dat âll sō still un dōōt,
as slēēp de Ēēr mitsamts de Flōōt.
Sōgor de Knechts süm|ehrnX06 Snack verstumm,
as gung dat Swiegen leḃendig um.
An’t Ėnn, dō seggt ēēn: „Dor süh!
Nu sett hē Seil dor ėndli bi.
Dor buten is noch Ōōsten-Kȫhlen,
dē schâll sik bâld dėnn ruut wull wȫhlen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 110
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Süm|seX04 seġġt, dat is ėn grōte Koor. …/holländ. Fischerewer
Wo kann’t doch gohn, wo sunnerbor!
Ik rēēd hier jüst vunmėddag dool,
dō kēēm dat Bōōt an, wat süm|ehrX05 hool.
Wi mēnen je, datt dat Zigeuners|Toters wēērn,
tōletzt sünd’t doch je feine Herrn. (GrK1.1.115)
Sō munkel dat ōōk wull af un an,
doch dē süm|ehrX05 kėnn, ’kēēn lȫȫv doran?
Kottaf, ik sēhg dat Bōōt dor stüren
un dō dėn Fischer un de Dēērn.
Hē hârr je wull al ėn Tēken sēhn,
süm|seX04 lēgen beide op de Knēēn.
Ik lȫȫv, sē wēēn, hē lēēg un beed,
doch kunn’k niX09 ruuthȫren, wat hē sä,
mi düch, kēēn Düütsch. – Dō lään süm|seX04 an,
un ruut sprung dor ėn grōten Mann,
hēēl fein in’ Rock, vun Huut un Hoor,
jüst as de Fischer, ganz un gor,
süm|seX04 sään, sien Brōder, dat is wull sō.
Dē sprung in’t Flēgen op süm|ehrX05 tō
un hârr süm|ehrX05 foot in jēēdēēn Ârm
un wēēn, dat much ėn Stēēn erbârm’.
Dėnn gungen süm|seX04, as süm|seX04 gungen un stunnen
un wēērn in’t Bōōt un wēērn verswunnen.“
*
De Ōle mag wull wedderX11 drȫmen,
de anner sitt in RōhX32 tō tȫḃen.
Dē hett de Sook wull mēhrmools hȫȫrt
un wēēt al, wo se wiederfȫhrt.
*
„Wo ik tō Huus kēēm, wēēt’k niX09 mēhr,
mi düch, wi seilen över’t Mēēr.
Ik stunn un hârr ehr bi de Hand,
dō kēmen wi in ėn herrliM3 Land.
De Sēē, dē lēēg dor spēgelblank,
dat Gras, dat grȫȫn an’ Strand hentlang.
De Bȫȫm, dē wussen heḃenhōōch,
ōōk wēērn dor Blööd un Blȫȫm je nōōg,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 111
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dat wēēr sō frėmd un doch sō blied,
as ēēn wull op de Biller süht. (GrK1.1.116)
Dėnn froog ik ehr un kēēk ehr an:
Seggst du wull nu: ›Adē, Jehann?‹
Dō schüddel se de swatten Hoor,
doch wēēr se stumm un sunnerbor.
Se schuul de Ōgen mit de Hand
un stârr dor röver över’n Strand,
ik ōōk, hēēl vull vun Angst un Wēh,
un sēhg ėn Seil dor in’e Sēē
un dėnn ėn Placken, dėnn ėn Bōōt
un dėnn ėn Frėmmen, fein un grōōt,
in ’n Rock, mit gneterswatte Hoor
un as de Fischer ganz un gor.
Dē nēhm ehr foot, mi worr sō wēh,
dėnn sä se: ›Nu, Jehann, adē!‹ – –
An’t Ėnn kēēm ik dėnn tō Besinn’,
dō schien de Snēē no’t Finster rin.
Süm|seX04 sään, dat wēēr je wunnerbor,
datt ik noch leev un beter worr.– –
Dėnn nȫȫssen gung ik in de Welt
un krēēg mien Dēēl an GōōtX32 un Geld
un krēēg mien Dēēl an Hattlēēd un Freud
un as dat kēēm, sō drōōg ik’t beid.
Dėnn ümmerX54 wēēr mi sō tō Sinn,
as wēēr kēēn rechten Smack dorin,
dėnn ümmerX54 wēēr mi sō tō Mōōt,
as kēēm un gung dat as de Flōōt …“
*
Hē swiggt un nüült dėn Kopp in’e Hand,
hē drȫȫmt wull nochmool vun dėn Strand …
Sō flüggt de Sēēl dör Nacht un Smatten
un finnt ehr Steed mit RōhX31 un Schadden.
*
Afspann:
Hȫ, hȫ! – De annern wârrt noch luut!
Schleif-Scheren putzt wull ėn Dööntje ut! (GrK1.1.117)
Hē hett sōōn Oort tō ›Segeldrücken‹, …/einen draufzusetzen
datt alle lacht, as schullen süm|seX04 sticken.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 112
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dėnn wârrt dėn Dōōd dat gor tō dull,
hē böört de Hannen, vun Dagblööd vull
(Wull meist ėn Hâlfstieg Johr tō ōōlt!),
hē böört de Hannen un hett süm|ehrX05 fōōlt
un seggt: „Wo mööġt jüm|jiX01 sō vertellen!
Antwerpen brėnnt de Citadellen,
in Frankriek is dat Solt sō düür,
de hēle Süden steiht in Füür!
Dom Michel hett Dom Carl besiegt, …/span. Titel
dat duurt niX09 lang, sō hebbt wi Krieg!“
Sō streevt hē ruut mit grōte Schreed,
ōōk för de annern wârrt dat Tiet.
Doch Severinsche singt noch lang
ėn Pestilenz- un Kriegsgesang.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 113
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wat sik dat Volk vertellt
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
1. Ōōl’ Büsum
(GrK11117 - GrK1.1.117f - kiek ōōk GrK5.1.155)
Ōōl’ Büsen liggt in’t wille Haff,
de Flōōt, dē kēēm un wȫhl ėn Graff.
De Flōōt, dē kēēm un spȫȫl un spȫȫl,
bet se de Insel ünnerwȫhl.
Dor blēēv kēēn Stēēn, dor blēēv kēēn Pohl,
dat Woter schööl dat âll hėndool. (GrK1.1.118)
Dor wēēr kēēn Bēēst, dor wēēr kēēn Hund,
dē lieġt nu âll in’ dēpen Grund.
Un âllns, wat dor leev un lach,
dat deck de Sēē mit dēpe Nacht.
Mitünner in de holle Ebb,
dō süht ēēn vun’e Hüüs de Köpp.
Dėnn duukt de Tōōrn heruut ut’ Sand,
as wēēr’t ėn Finger vun ėn Hand.
Dėnn hȫȫrt ēēn sachs de Klocken kling’n,
dėnn hȫȫrt ēēn sachs dėn Kanter sing’n,
dėnn geiht dat liesen dör de Luft:
„Begrabt den Leib in seine Gruft.“
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
2. Herr Jehannis
(GrK11118 - GrK1.1.118f - kiek ōōk GrK5.1.156f)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 114
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Tō Lunden vör de Roothuusdöör
geiht Herr Jehannis hėn un her.
Hē geiht hėndool, hē geiht herop:
Kummt kēēn un mookt de Döör ėm op.
Hē geiht wull op, hē geiht wull dool:
Kummt kēēn, dē ėm herin wull hool.
Dō stiggt de Hitt ėm in dėn Kopp,
un iev’rig geiht hē dool un op.
„Un stoh ik dėnn vör Recht un Root
as ârmen Sünner op’e Stroot? (GrK1.1.119)
„Un heff ik fehlt vör Volk un Land,
verlang ik Recht no Rang un Stand!
Verlang ik Recht no Stand un Ēhr,
un wėnn’t bi Dōōd un Düvel wēēr!“
Vör Iever gnisch hē mit de Tähn
un pedd ėn Hōōfies’ in’e Stēēn.
Dō geiht de Döör, hē rin in WuutX36,
in’ Ōg’nblick stört hē wedderX11 ruut.
Un smitt sik in’e Hast in’ Wog’n
un lett dėn Kutscher vörwârts jog’n.
’keen kėnnt dėn Kutscher op’n Buck,
hē hett dėn Hōōt in de Ōgen tuckt.
Vēēr Hingsten swatt, ohn Prick un Prack;
wo flēēġt de Mohnhoor um’e Nack!
Wo flüggt dat Füür ut Ōgen un Stēēn!
Wo flüggt de Damp um Nöös un Bēēn!
Wōhėn? Wōhėn? Segg’t jo niX09 no!
De Maschlüüd stoht un sēhġt ėm no.
Dat geiht no Büsum över’n Diek,
dat geiht bi Büsum dör dėn Slick.
Dō wies de Kutscher mit de Sweep,
dō tēēk Jehannis no de Dēēp.
Dō jog’n süm|seX04 langs dėn wieden Strand,
nix blēēv dor as ėn Spōōr in’t Sand.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 115
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Nix blēēv dor as de Spōōr in’ Stēēn,
dē kann ēēn noch tō Lunden sēhn.
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
3. Hē wook
(GrK11120 - GrK1.1.120 - kiek ōōk GrK5.1.158)
Sē kēēm an’t Bett in’t Dōdenhėmd un hârr ėn Licht in’ Hand,
se wēēr noch witter as ehr Hėmd un as de witte Wand.
Sō kēēm se langsoom langs de Stuuv un foot an de Gardien,
se lücht un kēēk ėm in’t Gesicht un löhn sik överhėn.
Doch hârr se Mund un Ōgen tō, de Bossen stunn ehr still,
se rȫhr kēēn Lidd|Glied un sēhg doch ut as ēēn, dē snacken will.
Dat Gresen krōōp ėm langs dėn Rüch un Schuder dör de Huut,
hē mēēn, hē schrēēg in Dōdesangst, un broch kēēn Stimm heruut.
Hē mēēn, hē grēēp mit beide Hann’ un wehr sik vör dėn Dōōd,
un fȫhl manġ âll de Schreckensangst, hē rȫhr niX09 Hand noch Fōōt.
Doch as hē ėndli tō sik kēēm, dō gung se jüst ut’ Döör,
as Kried sō witt, in’t Dōdenhėmd, un lücht sik langsoom vör.
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
4. Dat stöhnt in’t Mōōr
(GrK11120 - GrK1.1.120f - kiek ōōk GrK5.1.159f)
Wat stöhnt dor oḃends ruut ut Mōōr?
Dat is de Wind in Rēēt un Rōhr.
Och nä, dat is kēēn Rēēt un Wind,
dor stöhnt ėn Fru, dor wēēnt ėn Kind!
Dat wimmert oḃends krank un swach|swack,
dat snuckert luut de hēle Nacht,
dat flücht sik vör de Morgensünn
as Nevel in de dēēpsten Grünn’. (GrK1.1.121)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 116
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Doch wėnn de Schēper mėddoogs slöppt,
sō hȫȫrt hē, wo dat liesen röppt,
sō dēēp, sō dump, sō swack un lēēg,
as gung dor nerrn ėn Krankenwēēg.
Dat is ėn Sēēl, dē hett kēēn RōhX32,
dē flücht sik as de Morgendau,
dat is ėn Sēēl, dē hett kēēn Freed,
dē singt un singt ėn Wēgenlēēd.
Un is dat Mōōr allēēn un kohl,
un jooġt de Blööd vun’t Holt hėndool,
dėnn flüggt se mit in Storm un Lârm,
ėn blēke Dēērn, ehr Kind in’ Ârm.
Op Duḃenheid, dor is ėn Mōōr,
dor stoht de Wicheln kohl un sōōr.
In Duḃenheid, dor is ėn Lunk,
doch schriggt dor nu niX32 Poġġ noch Unk.
Dat witte Wullgras steiht dor rund,
dor is ėn Döpel sünner Grund,
dat Woter siepert grȫȫn un troog
un kummt bi Broken ēērst tō Doog.
Dat is de Kuhl, dor smitt se’t rin,
dat is de Platz, dor mutt se hėn,
dor steiht un ritt se sik de Hoor
un is verswunn’ bet tōkom’n Johr.
De Wachtel röppt, de Hârvst, dē kummt,
de Kukuuk is al lang verstummt –
Nu hȫȫr, wo stöhn dat luut un swoor!
Bâld wârrt dat still bet tōkom’n Johr.
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
5. Dat grulige Huus
(GrK11122 - GrK1.1.122 - kiek ōōk GrK5.1.161)
Dat süht bi Doog sō fründli ut mit Döör un Finstern geel,
bi Nacht is dat ėn gruligM3 Huus, dėnn slârrt dat langs de Deel.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 117
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dat slârrt op Tüffeln Schritt vör Schritt, dat slârrt dor hėn un her,
doch wėnn de Dag an’ Morgen graut, sō hȫȫrt ēēn dat niX09 mēhr.
Dat’s jüst, as gung ėn ōle Fru un söch de hēle Nacht
un kunn niX09 finn’ un söch un söch bet an dėn hellen Dag.
Dat kummt an’ Oḃend ut de Stuuv un wannert langs de Deel
un fȫhlt herum bi jēēdēēn Döör, as wėnn de Slötel fehl.
Dat funsselt|tastet an de Kökendöör, dat klötert an dėn Rinġ,
dat kraut|tastet un grabbelt an de Breed un rȫhrt an Slott un Klink.
Dėnn slurrt dat wieder an de Wand un raschelt in dėn Ganġ,
dėnn pedd dat langs de Trepp tōhȫȫch un trufft|trampelt dėn Böhn hentlanġ.
Dor trufft dat langsoom hėn un her un wȫhlt in Törf un Kaff,
dėnn pedd dat wedderX11 no de Luuk un kummt de Trepp heraf.
De Sooldöör hett ėn iesen Keed, dor ritt dat över Stunn’:
Doch wėnn de Hohn an’ Morgen kreiht, is’t jēēdēēn Mool verswunn’.
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
6. De hillige Ēēk
(GrK11122 - GrK1.1.122f - kiek ōōk GrK5.1.162f)
Bi’ n Kârkhoff dool, tō Ėnn dat Dörp, dor steiht ėn Bōōm an’ Beek,
de Jungs, dē stieġt in âll de Bȫȫm, doch niX09 in disse Ēēk. (GrK1.1.123)
Dē steiht dor knurrig hēēl allēēn, ėn Stubben, ōōlt un krumm,
un streckt ėn Ast no’n Heḃen rop, as lang dor’n Ârm herum.
De Jungs, dē stieġt in âll de Bȫȫm, doch disse steiht in RuhX32,
dėnn oḃends drōhtX33 hē mit sien Ârm un mookt süm|ehrX05 still un schu.
Dėnn oḃends drōhtX33 hē in dėn Wind un mookt süm|ehrX05 schu un stumm,
dėnn geiht kēēn Fru, dėnn geiht kēēn Kind allēēn no’n Kârkhoff rum.
De Vogeln flēēġt in âll de Bȫȫm un singt süm|ehrX08 Lēēd hėndool:
Hier kummt kēēn Flünk, hier kummt kēēn Lünk, un Uul un Kreih niX09 mool.
Hōōch in’e Spitz, dor sitt ėn Nest, dat wârrt niX09 ēēn Mool kloor|fertig,
ėn swatten Klunkroov sitt dorbi un schriggt dat hēle Johr.
Hē schriggt sō holl bi Dag un Nacht, de Stimm is hēēsch un drang,
sō schriggt hē dor dat hēle Johr al Minschendėnken lang.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 118
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Se seggt, sō schriggt hē hunnert Johr, dėnn flüggt hē op no’t Nōōrn,
dėnn drifft de Bōōm ėn annern Tėlg, hōōch as de Kârkentōōrn.
Dėnn schâll ėn annern Vogel kom’n, mit Flünken hell un witt,
un sett sik dool un buut dat Nest: Dėnn kummt de gōdeX31 Tiet.
Dėnn hebbt de Vogeln dor süm|ehrnX06 Platz, de Jungs dėnn dor süm|ehrX06 Freud,
dėnn hebbt de Ōlen dor süm|ehrnX06 Trōōst un RōhX32 un Ōgenweid. –
De Roov, dē schriggt, de Bōōm, dē drōhtX33, de Blöder jooġt hėndool:
Mi dünkt, dat süht sō trurig ut, as blēēv hē ēwig kohl.
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
7. De Pukerstock
(GrK11124 - GrK1.1.124f - kiek ōōk GrK5.1.164ff)
Hē hârr ėn Handstock mit ėn Rēēm, ėn Wittdōōrn ut de Heck|dėn Tuun,
in jēēdēēn Dōōrn ėn Puker|Messingnagel sloon un nerrn ėn mischen Pēēk.
In’t Kockenhuus, dor wēēr sien Steed, bi Ēēk un ’t spoonsche Rōhr.
Dėnn mellt de Stock - dėnn mutt hē lōōs, wiet över Heid un Mōōr.
Dėnn wârrt hē blēēk un liekenblass, sien MōderX52 wēēnt un beedt,
doch watt se beedt un watt se wēēnt, hē hett kēēn blieḃen Steed.
Hē nimmt dėn Stock ut Klockenhuus, is witt un liekenblass,
hē nimmt sien Hōōt un seggt kēēn Wōōrt un wannert lōōs in Hast.
Un watt hē jüst sien Middag ēēt un ēēt sien Oḃendbrōōt
un watt hē slēēp ėn Dōdensloop: Dat röppt ėm ut dėn Dōōd.
Dėnn steiht hē op bi düüstre Nacht un grabbelt in’e Klock
un wannert fōōrt in Snēē un Storm, allēēn mit Hōōt un Stock.
Sien MōderX52 liggt in’t Bett un wēēnt, doch vör dat Morgenbēēr
is hē tōrüch, sō liekenbleek, as kēēm hē ut de Ēēr.
Dėnn itt hē niX09, dėnn drinkt hē niX09 un liggt as dōōt un slöppt
un ârbeidt still de Weken lanġ, bet ėm dat wedderX11 röppt.
Un wėnn dat röppt, sō mutt hē fōōrt un hett niX09 RōhX32 noch RauX32
un kummt ēērst jēēdēēn Mool tōrüch, jüst mit dat Morgengrau.
Wōhėn hē geiht? Hē seggt ’t niX09 no un seggt niX09, wat hē süht,
doch mârkt hē jēēdēēn Liekentog, al ēhr de Klocken lüüdt.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 119
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Süm|seX04 seġġt, sōdro de letzte Moon vör jichensēēn begünnt|zunimmt,
sō mutt hē lōōs op mielenwiet un sȫken, bet hē’t finnt, (GrK1.1.125)
un sēhn in’t Finster, sēhn ėn Liek in Dōdenhėmd un Sârġ,
dē nu noch mit sien Kinner lacht, vėllicht gesund un stârk.
Hē pickt an’t Finster: ēēn! twēē! drēē! kickt över de Luken weg:
Al mėnnig Hatt un Spinnrad stock, dē ėm dor kieken sēhg.
Al mėnnig Hatt versett’t ėn Slag, wėnn’t an de Luken klopp,
wull ēēn! twēē! drēē! un’t överhėnkēēk as ėn Dōdėnkopp.
Dėnn is hē weg! Doch seġġt süm|seX04 noch, ėm kummt de Tog tōmȫȫt,
un hē mutt över alle hėn, hōōch över Köpp un Hȫȫd,
hoch över Kopp un Schullern weg un boḃen över’t Sârġ,
dėnn mutt hē stohn un sēhn süm|ehrX05 no bet an de nēēgste Kârk.
Un hett kēēn RuhX32 un hett kēēn RōhX32, bet nȫȫss’ de Klocken lüüdt
un hē tō’n twēten Mool dėn Tog in Flōōr un Mantel süht. In’t Klockenhuus, dor stunn de Stock manġ Ēēk un’t spoonsche Rōhr,
un wėnn hē mell, sō muss hē fōōrt wiet över Heid un Mōōr.
Hē stēēk ėm in ėn dēpe Grȫȫv, hē smēēt ėm in ėn Beek,
hē kēēm tō Huus - dō wēēr hē doch in’t Klockenhuus in’ Eck.
Hē brōōk ėm twei, hē hau ėm klēēn|lütt in luter Gruus un Muus,
doch jümmerX54 wēēr hē wedderX11 dor in’ Eck in’t Klockenhuus.
Hē brėnn ėm op, doch wēēr hē dor, wegsmeten - hē wēēr dor,
lēēt he ėm in ėn Wēērtshuus stohn - dėnn broch de Wēērt ėm no. - Dō kēēm dėnn mool ėn Mann in’t Huus, wēēr jüst op Wiehnachtsoḃend,
dē kēēm un hool dėn Pukerstock - un is niX09 wedderX11 kom’n.
Klaus Groth
Quickborn I –Wat sik dat Volk vertellt
8. Hans Iver
(GrK11126 - GrK1.1.126f - kiek ōōk GrK5.1.167f)
De Koot liggt dool, de Krōōg liggt wööst:
De ârme Sēēl hett Gott erlȫȫst|utlȫȫst. —
Hans Iver rēēp dėn Morgen frȫh:
Stoh op, stoh op un melk de Kȫh!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 120
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dat Mäden flōōg vör Schreck tōsomen:
Ō jo, Hans Iver, ik will kom’n!
Se wēēr ėn ârmM3 verlotenM4a Blōōt,
se beed tōēērst tō’n lēḃen Gott.
Ehr Hėmd is deker|utsleten, dünn de Rock,
se binnt um’t lange Hoor ėn Dōōk.
Se schört um’t smâlle Lief ėn Egg|Webkante,
se nimmt de Dracht un is tōrecht.
Dat Mäden wēēr sō jung un mȫȫd,
ehr sangeln noch de wēken Fȫȫt.
Dat Gras is kōōlt vun Dook un Dau,
dat Feld liggt blēēk in’t Morgengrau.
Dō wēēt se gor niX09, wo ehr wârrt,
ehr kruppt de kōle Angst um’t Hârt|Hatt!
Is dat de Foss, dē jankt in’t Feld?
Is dat ėn Hund, dē huult un bellt? (GrK1.1.127)
Se hȫȫrt, as rēēp Hans Iver frȫh:
Stoh op, stoh op un melk de Kȫh!
Dō springt se schüchtern op dat Steg:
Herr Gott! Dor steiht ėn Wulf in’ Weg!
In’ Nevel steiht hē, huult un bellt,
dō klingt dat dör dat wiede Feld!
Dō schütt se as ėn Lamm tōsomen
un röppt: Hans Iver, jo, ik koom! As se vör Schrecken sik besunn,
dō wēēr de bȫse Wulf verswunn’.
Se kēēm tō Huus mit Dracht un Melk,
dō wēēr Hans Iver lēēg un welk.
Dėnn is hē storḃen, bi Nacht, allēēn,
de Werwulf worr niX09 wedderX11 sēhn.
Gott hett sien ârme Sēēl erlȫȫst|utlȫȫst:
Sien Koot un Krōōg lieġt wild un wȫȫst.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 121
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ut de ōle Krönk
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de ol Krönk
1. Groof Rudolf vun de Bȫkelnborg
(15. Mrz. 1145
(GrK11127 - GrK1.1.127f - kiek ōōk GrK5.1.169f)
„Koomt rop, Herr Groof vun Bȫkelnborg, de Buurn koomt mit Kōōrn!
Koomt rop, mien Groof, un freut dat Hatt un sēhġt mool mit vun’ Tōōrn!“
(GrK1.1.128)
„De Buurn wullen Herren weenX41, dat is se slecht bekom’n!
Nu treckt süm|seX04 her as Oss un Swien mit Hâlter|Halfter un mit Kloḃ’n|Joch.“
Fru Wâlborg sēēt in sieden Klēēd un Krüsen|Halskrause um de Back,
de Buurn kēm’n dör Schiet un Lēhm, âll mit ėn Kloḃ’n um’ Nack.
Süm|seX04 kēm’n tō Wogen ēēn bi ēēn mit grōte Säck vull Kōōrn,
de Groof mitsamts sien stolte Fru, dē kēken dool vun’ Tōōrn. Koomt raf, Herr Groof, sluut op’n de Pōōrt, koomt raf un nehmt de Schuld!
De Buur is kom’n in Keed un Kloḃ’n un hett betohlen wullt.
Dō lach hē in sien griesen Boort, dō lach se in de Tähn,
dō stunn’ süm|seX04 op in âll süm|ehrnX06 Stoot, de Ossen antōsēhn.
Dō dään süm|seX04 wiet de Pōōrten op’n för Wogen un för Peer,
dō kēmen süm|seX04 rin, ėn lange Rēēg; de letzte spârr de Döör.
Dē spârr de Pōōrt un rēēp sō luut: De Buur is doch kēēn Sloov!
Nu rȫhrt de Hann’ un sniedt de Bann’ un steekt dėn Bȫkelgroof!
Dō worrn süm|seX04 beid as Kried sō witt un as de kâlkte Wand,
dō sprung ut jēēdēēn Wētensack ėn Keerl, ėn Mess in’ Hand.
Un nu, Herr Groof, man raf in Droov: Wi bringt dėn Martinssold!
De Buur is kom’n in Keed un Kloḃ’n, un dē betohlt sien Schuld.
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de ol Krönk
2. Groof Gēērt in Ōlenwȫhren
(18. Sep. 1319
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 122
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
(GrK11128 - GrK1.1.128f - kiek ōōk GrK5.1.171f)
Dat wēēr Groof Gēērt, de Grōte, dē kēēm no Ōlenwȫhr’n,
dē wull de Buurn in’e Masch dat Opsitten lēhren. (GrK1.1.129)
Hē joog süm|ehrX05 ut de Hüsen, hē joog süm|ehrX05 ut de Schüün,
Dor nēhm hē GōōtX31 un Geld heruut, un Füür lä hē rin.
Dat wēēr ėn bannigM3 Lōpen wull op dat Wȫhrner MârktX66:
Süm|seX04 lēpen, nokelt as se wēērn, mit Fru un Kind tō Kârk.
Dō kēēm Groof Gēērt, de Grōte, mit Trummel un mit Fohn,
dō sett hē op uns Herr sien Huus dėn willen rōden Hohn.
„Nu smōōrt süm|seX04 as de Bückeln, nu broodt süm|seX04 as de Ool!“
Dō drippel as ėn Regenschuur dat smölten Blie hėndool.
Herr Groof, sō hebbt Erbârmen un hȫȫrt de bitt’re Nōōt!
Dat drippelt hitt dör Schild un Helm, dat Iesen wârrt uns rōōt.
Herr Groof, sō hebbt Erbârmen vör Hitt un Höllenquool!
Dat drippelt hitt dör Schild un Helm, op Fru un Kind hėndool.
Un hebbt süm|seX04 kēēn Erbârmen mit Jammer un mit Nōōt,
sō foot dat rōde Iesen an un sloot de Düvels dōōt! Dat wēēr ėn bannigM3 Lōpen vun Wȫhren bet no Lōh:
Groof Gēērt, dē lēēp mit âll sien Volk rein lütt no’t Holstēēn tō.
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de ol Krönk
3. De Holsten in’e Hamm
(5. Aug. 1404
(GrK11129 - GrK1.1.129f - kiek ōōk GrK5.1.173)
Wat treckt dėnn dör de Hamm dor, sō blank un sō rōōt?
Wull drēēhunnert Holsten-Herrn, dē hebbt frischen Mōōt.
De Dithmarscher Buurn, dē hârrn dat rōde Gold,
de Dithmarscher Buurn, dē worrn süm|ehrX05 tō stolt. (GrK1.1.130)
———
Wat liggt in de Hamm dor sō blēēk un sō rōōt?
Wull drēēhunnert Holsten, dē drieḃt in süm|ehrX06 Blōōt.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 123
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Dithmarscher Buurn, dē hebbt süm|ehrX05 dat lēhrt:
Süm|seX04 hârrn ōōk dat Iesen, tō Plōōg un tō Sweert.
———
Wat treckt dör de Hamm dor sō witt un sō blēēk?
Wull drēēhunnert Eddelfruuns hoolt de Lieken nu weg.
De Dithmarscher Buurn, dē stunn’ in’e Hamm:
Un wėnn de Herrn wedderkoomtX11, mag Gott süm|ehrX05 verdamm’!
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de ol Krönk
4. De Slacht bi Hemmingsteed
(17. Feb. 1500
(GrK11130 - GrK1.1.130ff - kiek ōōk GrK5.1.174ff)
De Kȫnig tō dėn Hertog snack: „Och, hattlēv’ Brōder mien,
wo krieġt wi dat frie’e Dithmarscher Land? Segg an, wo koomt wi rin?“
As dat Reinold vun Mailand hȫȫrX61, dē mit sien gelen Boort,
dō sä hē: „Wi schickt de Gârr ėn Bood, datt uns ėn Bistand wârrt.“ (GrK1.1.131)
Sōdro de Gârr dat Wōōrt man hȫȫrX61, rüst se sik mächtig sehr,
se rüst wull foffteihndusend Mann un trock dör de Heilōh her.
Un as de Gârr bi dėn Kȫnig kēēm: „Och Herr, mien lēve Herr,
wō liggt dėnn nu dat Dithmarscher Land, in’ Heḃen ōder op de Ēēr?“
„Dat’s niX09 mit Keden an’ Heḃen bunn’, op Ēērn is dat tō finn’!“
Dō sä de Junker Slenz mit Stolt: „Dėnn wüllt wi’t bâld wull winn’!“
Hē lēēt dėn Trummelsläger sloon, de Fohn’, dē lēēt hē flēg’n,
süm|seX04 trocken ut över Weg un Steg, bet süm|seX04 dat Ländken sēhg’n. „Nu wohr di, Buur, de Gârr, de kummt“, vun Meldörp joogt se her,
de Helm’ un Panzers schient as Gold, as Sülver schient de Peer.
Kȫnig Hans - un âll wat Odel - kummt mit grōten Lârm un Schâll,
de Wulf, dē luurt mit wücke Buurn bi Broken achter’n Wâll.
Vun Meldörp trock dat swatt hėndool, wull dörtigdusend Mann:
Vun Wȫhren iel ėn lütten Tropp, ėn Mäden gung vöran.
„Sō hölp uns, Herr, du hest dat Riek in’ Himmel un op Ēēr!“
Wulf Isebrand stört ut de Schanz, twēēhunnert achterher.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 124
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un op de Panzers full’n de Släg, un Rieders in dėn Sand,
un vun de Gēēst, dor kēm’n de Buurn, un de Flōōt kēēm över’t Land.
Un dool vun’ Heḃen full de Snēē, op Peer un Minsch de Släg,
blank worr dat Mōōr un witt de Gēēst, un blȫdig worrn de Steeg. (GrK1.1.132)
De Buurn, dē schrēgen: „Steekt de Peer un schōōnt de Riederknechts!“
Süm|seX04 sprung’n bârfōōt mit Kluverstöck un slōgen links un rechts.
Un rēten in’e Grȫḃen dool un störten süm|ehrX05 in’ Slamm,
bet Minsch un Vēēh sik dräng’n un drung’n âll langs dėn smâllen Damm.
„Nu wohr di, Gârr, de Buur, dē kummt!“ hē kummt mit Gott, dėn Herrn,
vun’ Heḃen fâllt de Snēē heraf, de Flōōt, dē stiggt vun nerrn.
Un wiet ut âll de Dörpen her kummt Hölp un frischen Mōōt:
„Nu schōōnt de Peer - dē riedt wi noch - un sloot de Rieders dōōt!“
In Slick un Slamm sack mėnnig Herr, dē sunst op Sied man lēēg,
in’t Swienmōōr liggt nu mėnnig ēēn, dē hârr ėn gollen Wēēg.
Kēēn Noom sō grōōt in’t Holstenland un niX09 in Dännemârk,
dor lieġt süm|seX04 nu ohn Krüüz un Stēēn, dor lieġt süm|seX04 ohn ėn Sârġ.
De Gârr, dē full mit Junker Slenz, sō grōōt un stolt hē wēēr,
de lange Reimer Wiemersteed, dē kēēm un stēēk ėm dör.
Mit naue Nōōt, in Angst un Sorg kēēm Kȫnig Hans dorvan;
in Meldörp lēēt hē Bēēr un Wien un Brodens in’e Pann.
Dat gēēv ėn Fest! No Nōōt un Dōōt, un Frieheit wēēr dat Ârv.
Dat mook de Düvels Isebrand un de Dusenddüvelswârf!
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de ol Krönk
5. Heinrich von Zütphen
(GrK11133 - GrK1.1.133ff - kiek ōōk GrK5.1.177ff)
De Wächter rēēp. Hēēl Meldörp slöppt, de Regen pâlscht in Ström’.
Vun’t Klōōster glinstert noch ėn Licht geel dör de Iepernbȫȫm.
An’t Finster treckt dor Schaddens lang, un Stimm’, un Schreed wârrt luut:
De Döör stört op - in blōten Kopp ėn Mann in Regen ruut.
Süm|seX04 hebbt ėm knevelt as ėn Oss, hē geiht op blōte Fȫȫt;
ėn Tropp vun Minschen folgt ėm no in Mantels, Röck un Hȫȫd.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 125
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Süm|seX04 treckt ėm langs dėn Klōōsterhoff un langs de düüst’re Stroot,
de Wächter steiht vör Schrecken still, as süm|seX04 vörövergoht.
Sien Hōōrnlücht gēēv ėn blēken Schien dėn Minschen in’t Gesicht;
de Wächter stunn un nüül dėn Kopp un stöhn: Herr Heinerich!
Dē gung sō still in’ Düüstern fōōrt un wēēr sō blēēk un natt;
stumm folg de hēle Minschentropp un stött ėm dör de Stadt.
Ėn Ketter finnt kēēn Gnood un Hölp! Süm|seX04 stȫȫt ėm ut dėn Ōōrt
un dėnn mit Lârm un mit Getȫȫs dėn Weg no Heid hėn fōōrt.
Süm|seX04 stȫȫt ėm langs de dēpen Weeg, süm|seX04 sloot ėm, wėnn hē fâllt:
De Nōōrmöller hȫȫrt mit Angst, wo’t ut dėn Mōōrweg schâllt.
Kēēn Hölp! Süm|seX04 jooġt ėm dör de Nacht, in’ Regen, datt dat strȫȫmt:
In Meldörp slöppt doch mėnnig Hatt, dat vun Herr Heinri drȫȫmt. (GrK1.1.134)
In Meldörp wookt doch mėnnig Sēēl un dankt ėm fromm un stumm
un dėnkt an sien gewâltigM3 Wōōrt vun’t Evangelium.
Un hē mutt bârfōōt dör dėn Frost, un wėnn hē fâllt un beedt,
sō flȫȫkt süm|seX04 ėm un schellt süm|seX04 ėm un stȫȫt ėm vun’e Steed.
In’t Swienmōōr is niX09 Weg noch Steg, dor geiht dat wild hėndör,
bi Hemmingsteed liggt hē as dōōt, süm|seX04 binnt ėm achter’t Peerd.
Bi Broken sleept süm|seX04 ėm vörbi, an Hōgenheid, no’t Nōōrn:
De Dag, dē graut, dō sēhġt süm|seX04 blēēk dėn Heider Kârkentōōrn.
Kēēn Gnood?! Herr Bōje hett doch reedt mit âll sien Macht un Kunst!
Kēēn Hölp! Sōgor ėn rieke Fru bōōd Geld un Gold umsunst!
Bi düüst’re Nacht, as Schelm un Dēēv, sō hēl’n de Bȫsen Root;
as Meldörp wook dėn annern Dag, dō wēēr dat âll tō loot! De Tropp hēēl still in’t Morgengrau tō Süden an’e Weid.
Dėnn brōōk hē op tō Ōōsten um, dwēēr över Lüttenheid.
Dē dor al wook, dē sēhg mit Schreck dėn Schinner op ėn Peerd,
ėn Mann, dē blött un kuum noch leev, fastknevelt achter’n Stēērt.
Ėn Tropp in natte Mantels stött ėm vörwârts, wėnn hē sunk:
Dor woog tōletzt ėn ōle Fru, broch ėm sien letzten Drunk.
Tō Nōōrn de Heid, dor wēēr ėn Platz, dor lēgen Stēēn un Schutt,
dor hârrn süm|seX04 hōōch ut Holt un Törf ėn Sünnerhupen buut.
Dor lēpen Minschen bâld tōhōōp un brochen Spȫȫn un Strōh:
Gor mėnnig mēēn ėn gōdeX31 Doot un dä sien Dēēl dortō. (GrK1.1.135)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 126
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ėn Gēēstbuur fohr vörbi no Masch, dē broch sien Bündel Heid.
Herr Heinri beed: Vergeev ėm Gott, hē wēēt niX09, wat hē deit!
Herr Heinri beed: Vergeev süm|ehrX05 Gott, süm|seX04 wēēt niX09, wat seX04 dōōt!
Dō schien op Heid un op de Gēēst dat helle Morgenrōōt.
De Klōōt|Schicht-Haufen, dē quâlm, de Regen strȫȫm, de Heḃen wēēr as Füür.
Herr Heinri beed in Damp un Quâlm: O Herr, vergib auch mir!
In Quâlm un Regen luur dat Volk: Gott wull niX09, datt dat brėnn.
Dō kēēm ėn Smitt, un mit ēēn Slag hârr âll de Quool ėn Ėnn.
In Meldörp wēēn Herr Bōje luut, bet Sachsen wēn’n süm|seX04 Tron’n,
doch Dokter Martin sä: „Das Wort sie sollen lassen stohn!“
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de ol Krönk
6. De letzte Fēhd
(20. Jun. 1559)
(GrK11135 - GrK1.1.135f - kiek ōōk GrK5.1.180f)
NiX09 ėn Wōōrt worr hȫȫrt, niX09 ėn Stimm, niX09 ėn Luut,
süm|seX04 stunn’ as de Schoop op’e Weid,
süm|seX04 stunn’ as de Rest vun ėn doolsloon Holt,
tō Fȫten de Trümmer vun Heid.
Sō wiet ēēn kēēk, de Besten ut’ Land,
dor wēērn süm|seX04 full’n as dat Rēēt:
Nu stunn noch de Rest un sack op’e Knēē süm|seX04 swȫȫrt nu ėn Herrn dėn Ēēd.
Dor klopp wull mėnnig Hatt in’e Bost,
un dat Blōōt, dat krōōp un stēēg,
doch de Ōgen gung’n mit Tron’n över’t Land,
un de Mund wēēr stumm un swēēg. (GrK1.1.136)
Dėnn wiet umher de Besten ut’ Land
in Freden un Striet vörut,
dē lēgen nu dōōt op dat Feld vun Heid
un stumm ünner Asch un Schutt.
NiX09 ėn Luut worr hȫȫrt as dat Haff un de Flōōt,
un de Prēēster lēēt süm|ehrX05 swȫr’n,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 127
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
op’e Knēē, dor lēēg dat Dithmarscher Volk
un de Achtunvēērtig Herrn.
Noch schient de Heḃen dor blau hėndool
un grȫȫn dat Holt un de Ēēr:
De Dithmarschen fâllt de Tron’ in’t Gras,
un de Frieheit sēhġt süm|seX04 niX09 mēhr!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 128
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Unruh Hans
De letzte Toterkȫnig|Zigeunerkönig|Sinti- un Rōmakȫnig
(GrK11136 - GrK1.1.136ff - kiek ōōk GrK5.1.182ff)
Kruup ünner, kruup ünner!
De Welt is di gramm.
M3
Ōōl Toterlēēd
In’t Lindner Mōōr, dor steiht ėn Hütt.
’kēēn is de Ōōl’, dē buten sitt
in blōten Kopp mit swatte Hoor,
as Törf sō bruun un sunnerbor?
Sō sitt hē op ėn grōten Bült|Haufen Rasensoden,
as wēēr’t ėn goten koppern Bild, (GrK1.1.137)
de Backen vun de Sünn vergüllt,
de witten Ōgen lōōpt ėm wild.
Wat mookt hē hier in’t Lindner Mōōr?
Dat’s âllns bruun un wild un sōōr,
dor wasst kēēn Bōōm in’ dēpen Sump,
dor schrieġt de Poggen holl un dump,
dor kickt an’ Morgen ut dėn Dook
kēēn Hütt as diss’, ut Sōden mookt.
De Mōōrlüüd hebbt al Fieroḃend
un wannert dör de Heid tōsomen.
De Schüffeln blinkert wiet hėndool,
dat hēle Mōōr is still un kohl.
De Ōle süht niX09 her niX09 hėn,
hē kickt man jümmerX54 in de Sünn.
Dē fârvt de Hȫȫchden gold un geel
un in’e wiede Fēērn ėn Möhl,
un treckt sik in ėn sülvern Strohl
bi Büsum still no’t Haff hėndool.
Wō kickt hē no un fōōlt de Hann’
un rȫhrt de Lippen dann un wann|dėnn un wėnn?
Un sä hē di ōōk luut un kloor,
wat hē dor brummt sō sunnerbor:
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 129
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Du mēēnst, hē hârr di wat vertellt
vun Bobel ut de Ünnerwelt.
———
Dō kēēm dor ēēn de Heid hentlanġ
mit mischen Ketels spēgelblank,
de Backen jüstsō mischengeel|messinggelb,
dat Hoor sō swatt as Sott un Kööl.
Dē gung al veel dėn krusen Weg,
dē bruuk kēēn Kluver|Springstock un kēēn Steg. (GrK1.1.138)
Dē kēēm de brune Heid hėndool,
as bruuk hē sülvst dėn Borrn niX09 mool.
De Hööv hett Flünk, dat Fohl hett Bēēn,
hest du ėn Minschen flēgen sēhn?
Un sett hē över’n Grȫȫv sō slank,
sō klirr’n de Ketels geel un blank,
dėnn glinstern ėm de Ōg’n un Tähn
as Eḃenholt un Elfenbēēn.
*
De Ōle sitt un süht ėm kom’n
un drückt de mogern Hann’ tōsom’n,
un as hē sō no’n Heḃen süht,
sō wârrt hē fründli still un blied.
Man noch ėn Sprung un wücke Schritt,
sō steiht de Junge vör de Hütt.
Ut Lumpen kickt de fiene Huut
vun’ Hâls un brēde Schullern ruut,
un wille Kraft un Övermōōt,
dē krüüst de Lippen smâll un rōōt.
Doch steiht hē vör sien Ōlen blȫȫd|bescheiden
un sinnig op sien nookten Fȫȫt,
dē eḃen noch dör de Heilōh ging’n|gung’n,
as kunn kēēn iesen Keed süm|ehrX05 dwing’n.
Hē leggt de Ârms verkrüüz tōhōōp
un bȫȫġt dėn willen krusen Kopp,
dē ėm de Ōle sacht berȫhrt
un lang in frėmme Sprook beswȫȫrt.
Dėnn hârrn süm|seX04 sik bi beide Hann’
un sēhg’n sik — o wodennig! an. —
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 130
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
*
Unruh Hans Krüschan, seggt de Ōōl’,
sō büst du dor? Ik dach dat wull! (GrK1.1.139)
Du hârrst mi seggt, dör Busch un Brōōk,
du hârrst mi seggt, dör Füür un Rōōk,
dör Nōōt un Dōōd, dör Beek un Bach,
sō wēērst du hier tō’n längsten Dag.
Un sitt man dool! Muttst doch niX09 stohn!
Noch is de Sünn niX09 ünnergohn.
Wo wunnerli! Wat wēēr’t ėn Sprook!
Ėn Düütsch, as wēēr’t in Bobel mookt!
Un dormit krōōp hē in de Hütt,
un hool ėn Kasten, wücke Pütt,
ėn Ketel, Füürtüüg, Heid un Strōh,
un bâld, sō brėnn dat lichterlōh.
Unruh Hans Krüschan! Kiek dorhėn!
In’t Woter duukt de gollen Sünn.
Ik heff ehr beedt vun Heḃen tō Ēēr,
datt sē di seker tō mi fȫhr
dör Mutt un Mōōr, dör Pōhl un Pohl,
un di vergoll mit gollen Strohl,
un dat de Gadschi|Nichtsinti & -roma di niX09 bunn’,
wō sē dėn Weg niX09 tō di funn.
Sühst du de Spitz dor achter’n Dōōrn?
Dat is de Heider Klockentōōrn!
Ik sēhg ėm knapp|›nie‹ in’t Oḃendrōōt,
sō kookt un brėnnt mi al dat Blōōt.
Dor heff ik seten in ėn Lock,
dor wēēr ik keedt an Pohl un Block,
dor wēēr ik fastsmeedt an ėn Pohl,
dor kēēm niX09 Sünn noch Moon hėndool.
Du wēērst noch niet in’t hierste Leḃen,
ik hârr di kuum dien Noom ēērst geḃen:
›Unruh Hans Krüschan‹. Vör de Hütt,
hier op’e Steed, wō ik nu sitt, (GrK1.1.140)
dor sēēt dien MōderX52 op’e Bank,
ėn Rumnitscheie|Toterdēērn blink un blank:
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 131
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dō kēēm de Kassak|Kosack - hȫ! Ik wuss,
hē brėnn vör Lust, hē lach vör Lust:
Sō stoht de Tiger in’e WōōtX36!
Hē slōōg tōēērst, man ik drōōp gōōtX31!
Hier is dat Biel, dor is de Murt|Mutt|Morast,
wō nu de Knoken fuult un smurrt|vermodern.
Süm|seX04 hebbt mi hoolt un mi verhȫȫrt,
ik heff man seggt, ik hârr mi wehrt,
un kēēm dor ’n Kassak noch sō grōōt
un foot ehr an - ik slōōg ėm dōōt.
Un as ik lōōskēēm, heff ik söcht!
Kassaks un Rumnitscheie weg!
*
De Ōle sēēt un swēēg ėn Stōōt
un hēēl de mogern Hann’ in’ Schōōt
un schüdd dėn Kopp, un wat hē mook,
un mummel wedderX11 ’n frėmme Sprook.
An’t Ėnn dėnn kēēk hē in’e Sünn
un stunn, as muss hē sik besinn’.
Dėnn slōōt hē sachs dėn Kasten op
un grabbel manġ de Plünnen rum.
Hē bunn ėn rōōdM3 ōōlM3 Dōōk um’ Kopp,
ėn bunten Gurt um’t Lief herum
un richt sik hōōch un fürig op
un swunk ėn bunten Stock herum.
De Sünn, dē kēēk noch eḃen rop,
dat hēle Mōōr wēēr still un stumm. (GrK1.1.141)
Wo wunnerli worr’t âlltōhōōp,
as hē nu sung, as hē nu brumm!
Treckst du hėn no’t Westen,
treckst du no de Sēē?
Du büst Heḃ’n sien Kȫnig,
ik Obarorēē|Großer König.
Zepter vun Iskander|Alexander der Große
gung vun Hand tō Hand:
Trocken in dėn Nevel
ruut ut’ Morgenland.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 132
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Reckt ėn Bârg no’n Heḃen,
boḃen blitzt de Snēē,
schickt hē âll sien Woter
no de grōte Sēē.
Trocken as de Wulken
hōōch ut Asio,
swatte Granegina|Tollapfel?
trock uns achterno.
Woter wasst in’t Lōpen,
Wulken füllt de Sēē:
Wō’s dien Volk, Obaro|Großer,
segg, Obarorēē?
As de Stēērn an Heḃen
weern wi antōsēhn,
as de Sünn an Oḃend
stoh ik hier allēēn.
Schickst du, Heḃenskȫnig,
mi dien letzten Strohl,
Legg ik - hȫȫr! Iskander!
Nu dien Zepter dool. (GrK1.1.142)
Sühst du süm|ehrX05 in’t Westen?
Grōte Heḃensrēē?
Sünd süm|seX04 achter’t Woter,
achter de grōte Sēē?
Bün sō mȫȫd vun’t Tȫḃen,
kann niX09 achterno,
loot mien Söhn süm|ehrX05 sȫken
in Amēriko.
Fȫhr du ėm un alle,
wies du ėm de Bohn,
bring du ėm in Puurpuur
no’n Takt-i-Suleimon|Thron Salomos|Stadt Osch in Turkestan.
Reckt de Bârg no’n Heḃen,
boḃen blitzt de Snēē,
boḃen loot ėm glinstern
as du, Heḃensrēē!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 133
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
As de düüstern Wulken
um dien gollen Krōōn
stoh sien Volk versammelt
um sien blanken Thrōōn!
Hȫȫr mi, Heḃenskȫnig,
hȫȫr mi op’e Knēē,
ēēn Mool noch beswȫȫr ik
Di as Obarorēē!
*
De Sünn verstēēk dėn letzten Strohl,
süm|seX04 smēten sik in’t Rēētgras dool,
de Nevel lä sik dick op’t Mōōr,
de Poggen quârken dump in’t Rōhr,
dat Füür, dat flacker geel un swach|swack,
alleḃen, dämmrig kēēm de Nacht,
de Stēērn, dē trocken still un blass,
süm|seX04 lēgen still in’t kōle Gras. -(GrK1.1.143)
———
De Hütt is lang al’n Dutten Bült,
de Rüüschen wasst dor grōōt un wild,
de Mōōrkuhl is ėn swatten Sump,
dor fleut de Unken holl un dump,
in’t Lackrēēp brȫȫdt de wille Oont:
Dor hett vör Tied’n ėn Kȫnig wohnt.
Klaus Groth
Quickborn I
Oḃendgang
(GrK11143 - GrK1.1.143 - kiek ōōk GrK5.1.190)
De grȫne Wisch, de smâlle Weg ’kēēn much dor wull niX09 gohn?
No’n Goorn, dor fȫhrt ėn nüüdli’ Steg,
dat Huus kickt över de Rōsen weg ’kēēn much dor wull niX09 wohn’?
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 134
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dor spēgelt sik de Oḃendsünn,
dē winkt mi ut’e Fēērn!
Un, och, twēē Ōgen sünd dor binn’,
dor spēgelt sik mien Hatt je in ’kēēn gung dor dėnn niX09 gēērn?
Klaus Groth
Quickborn I
De Fischerkoot
(GrK11143 - GrK1.1.143f - kiek ōōk GrK5.1.191)
Verloten is de Fischerkoot,
tobroken is de Döör,
de grauen Bülgen|Waggen koomt un goht,
se kummt niX09 mēhr dorvör.
Se kummt niX09 mēhr, sō frisch un schȫȫn,
as kēēm se jüst ut’ Haff,
se kummt niX09 mēhr, sō blied tō sēhn,
as kēēm de Moon heraf. (GrK1.1.144)
Verloten kickt de Welt mi an,
un düüster geiht dat Mēēr,
de bliede Moon is ünnergohn
un kummt niX09 mēhr hervör.
Klaus Groth
Quickborn I
De Schipperfru
(GrK11144 - GrK1.1.144 - kiek ōōk GrK5.1.192)
Sloop, Kindjen, sȫȫt,
ik wēēg di mit de Fȫȫt.
Buten geiht dat wille Haff,
dor wēēgt dien VoderX53 wull op un af:
Sloop, Kindjen, sȫȫt.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 135
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Sloop, Kind, un drȫȫm
vun Vogeln un gollen Bȫȫm!
Ik hȫȫr de Sēē de hēle Nacht,
ik sitt un lėng dėn hēlen Dag:
Sloop du, Kind, un drȫȫm.
Sloop, du Ėngelsgesicht,
hē kummt förwiss tōrüch.
Un kēēm hē niX09, dat wēēr tō swoor,
sō sēēt un lėng ik ümmerdor:
Sloop, du Ėngelsgesicht!
Klaus Groth
Quickborn I
De Kinner lârmt
(GrK11144 - GrK1.1.144f - kiek ōōk GrK5.1.193f)
Lurig treckt de Oḃendluch|Oḃendluft
över’t Feld sō g’lind.
Wėnn’k mi nu wat wünschen much,
wēēr’k noch ēēnmool Kind.
Liesen weiht ehr Lust un Lârm
wiet hėndool no’t Mōōr, (GrK1.1.145)
as Musik, sō wēēk un wârm,
âll as wēēr’t ėn Chōōr.
Kummt mi niX09 mien Leḃen vör
as ėn sworen Drōōm?
Wook ik sō mool op as Göör
oḃends ünner’n Bōōm!
Âll mien Freud is sünner Klang,
un mien Hatt is ârm.
Hȫȫr’k in’t Schummern as Gesang
sō de Kinner lârm’,
sackt mi rein de Spoden dool
ut de swore Hand.
Grooḃt mi dē dėn Weg wull mool
rin no’t Kinnerland?
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 136
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
Aflōhnt
(GrK11145 - GrK1.1.145 - kiek ōōk GrK5.1.195)
De Söhn, dē hârr ehr bannig lēēf, se wēēr sō wēēk un fēē|scheu.
De Ōle scholl|schimp in’t Huus herum: Wat sē sik inbill’n dä!
Se nēhm ehr Bünnel ünner’n Ârm, vun Tron’ de Ōgen blank,
se sä dėn Ōlen sacht adjüüs, se sä dėn Söhn: Heff Dank!
Se gung bet um de Eck an’ Tuun|Hecke un sett sik op dėn Stēēn.
de Ōle scholl|schimp in’t Huus herum, de Söhn, dē stunn un wēēn.
Klaus Groth
Quickborn I
De junge Weetfru
(GrK11145 - GrK1.1.145f - kiek ōōk GrK5.1.196)
Wėnn oḃends rōōt de Wulken treckt,
sō dėnk ik, och!, an di!
Sō trock vörbi dat hēle Hēēr,
un du wēērst mit dorbi. (GrK1.1.146)
Wėnn ut de Bȫȫm de Blöder fâllt,
sō dėnk ik gliek an di:
Sō full sō mėnnig brove Jung,
un du wēērst mit dorbi.
Dėnn sett ik mi sō trurig hėn
un dėnk sō veel an di.
Ik eet allēēn mien Oḃendbrōōt un du büst niX09 dorbi.
Klaus Groth
Quickborn I
Sünndagsrōh
X32
(GrK11146 - GrK1.1.146 - kiek ōōk GrK5.1.197)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 137
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De RōhX32, dē treckt dör Huus un Stâll, dat hēle Feld is still,
de Schadden liggt in Döör un Deel, de Sünn’schien op’n Knüll.
Dor is ėn Platz för Freed un Glück, tō Siet de junge Fru!
Se sitt un höllt ėn Kind in’ Schōōt, se speelt, se lacht in RōhX32.
Kēēn Wulk is in de blaue Luft, kēēn Fōōl in dit Gesicht.
Kēēn Luut, as över’t stille Feld de Klocken fie’erlich|fie’erli!
Famielnbiller
Klaus Groth
Quickborn I - Familjenbiller
1. Dat Gewidder
(GrK11146 - GrK1.1.146ff - kiek ōōk GrK5.1.198ff)
[Persōōns: Ōpa (vertellt vun sien Voder, Nover Springer, Enkel Heinri]
„Gau tō, Jung! Steek de Fork hier in de Ēēr!
Man düchtig dēēp! Süh sō! - Un dor de anner!
Un hier dėn Knüppel dör de Tinn’! - De Hârken
- Dat’s recht - man sō schrēēg över an dėn Törfklōōt|Haufen!“
GrōōtvoderX53 wies un ârbeid mit de Hann’,
as hē dat seggt, un hârr dat hild un ielig. (GrK1.1.147)
Doch wēērn de Bēēn sō gau niX09 as de Mund,
dē wēērn al stump un stief, de Woden dünn,
de Knēden|Knēēn krumm un bev’rig mit süm|ehrX06 Spang’n.
Hē stunn un rȫhr de Schōh niX09 vun’e Steed
un hēēl de Ârms vunēēn, as wėnn hē tōlang,
un seggt: „Ik will ėn Dutten Hau dorop lėgg’n!“
Doch kēēm de Jung ėm flink un rasch tōvör.
„Süh sō! Dat’s recht. - Dat wârrt je’n gruligM3 WedderX15!“
Un dorbi trock hē an sien brēden Hōōt
un schōōv ėm in’e Nack un krau dėn Grieskopp
un richt dėn ōlen krummen Rüch tōhȫȫch „Du lēve Gott! Dat wârrt je düüst’re Nacht!
Ik dach dat al. Wo wēēr dat swuul un brüttig,
un wo de Flēgen stēken dör de Strümp!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 138
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Jan Hinners schull dat Fȫhr man lerdig loten.
Hē kummt niX09 vun’e Büüt|Stück Moorland, sō brickt dat lōōs.
Bi Meldörp un in’t Westen is’t noch hell -“
Hē dreih dėn Rump un rȫhr sik niX09 vun’ Placken „Doch liggt dat op’e Gēēst je gneterswatt,
de Wulken hangt hėndool bet op’e Hȫȫchden.
In Hasteed|Nōōrhasteed is de Tōōrn man kuum tō sēhn.
Süh an, dē Wulk! Dat is ėn Buddelstēērt!
Wō dē hėndoollangt, bringt se ōōk nix GōdesX31.
Dor geiht’t al lōōs! Süh, wo dat stufft un dreiht,
as wėnn de Hoddbor’n no dėn Heḃen sweeḃt!
Dat’s luter Dack un Rēēt - du lēve Gott,
dor is wull ’n hâlve Schüün tō stuḃen gohn!
Un wo dat suust! Ōha! Dat sünd al Hogel!
Wo dē dor danzt! Kruup ünner, sō, man tō!
Ōōl’ Nover Springer löppt ōōk al in Droov. (GrK1.1.148)
Wat mookt hē Bēēn! Süh an! Hē kann niX09 röver –
dor kummt hē ruut - hē hett ėn Stevel vull!
Wi wârrt tō ōōlt, dat geiht niX09 mēhr, Herr Nachbar,
kruup Hē man ünner, hier’s noch Platz för ēēn.
Ik dėnk, dat WedderX15 joogt wull bâld vöröver.
De Hogeln sünd tō hatt för ōle Knoken.
Dē rasselt mi as Ârfen op’n Hōōt!“
Un dorbi fâllt hē vörwârts op’e Hann’
un krabbelt langsoom rinner in’e Hütt
un sett sik bi de annern in’e Rēēg,
de Bēēn vörut un mit dėn Rüch an’ Törfklōōt.
Hē fōōl de mogern Fingern op de Knēēn
un kēēk, as wėnn hē beden dä, umhȫȫch.
Wat wēēr’t ėn ōōltM3 Gesicht, un blied un würdig,
mit dēpe Fōlen un mit blaue Ōgen!
De Jung, ėn Bėngel vun ėn Hâlfstieg Johr,
mit eḃen sō blaue Ōgen as de Ōle
un fiene blanke Huut, goldgeel verbrėnnt,
kēēk no ėm op - dō lei ėn hellen Blitz
un lücht de beiden blēēkli in’t Gesicht.
Dat sēhg mool ēgen ut! De Ōōl’ sō ruhig,
de stumme dēpe Ēērnst in alle Fōlen,
un in dat blanke appelgele Antlitz,
as mit ėn Stōōt, de flēgen Kinnerangst.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 139
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un liekers, kēēk ēēn de beiden recht in’t Ōōg,
sō kunn ēēn sēhn, dat wēēr desülve Snitt.
Un as de Tieden noch dėn Ōōl’ niX09 rookt hârrn,
dē Schritt för Schritt ėn Fōōl un Runzel drückt
un mit de swore Last de Knoken bȫȫġt,
dō wēēr dat ōōl’ Gesicht wull jüst datsülve,
sō glatt un blank, mit gele Lucken rum:
Grōōtvoder wēēr dat mit sien Kindeskind.
De Hogeln danzen lustig vör de Hütt
un slōg’n de nookten Poggen, datt süm|seX04 hüppen,
un spelen in’e Fēērn as witten Schuum (GrK1.1.149)
in’t grȫne Gras un op de blanken Grȫḃen.
Doch kēēk ēēn dör dėn Regen rop no’t Holt,
sō wēēr’t, as hârr ēēn ’n Ploten över’n Kopp.
As kēēk ēēn dör ėn Seev ut fiene Peerhoor,
wat ēēn wull deit, wėnn MōderX52 backen will
un ēēn dat Sichttüüg gau vun Noversch lēhnt;
dėnn wârrt dat âllns grau un strekig düüster.
Sō wēēr dat ōōk, wėnn ēēn de Gēēst betracht.
Dor hung ėn Dunst doröver as ėn Flōōr,
un âll de rōden Melkkȫh worrn dor grau,
dē kurig|kauernd tōstunn’ mit dėn Kopp no Ēēr
un mit dėn krummen Puckel gēgen Wind.
Wo suus dat över’n Kopp in’t drȫge Hau
un lēēp in strieken Strōōm un grōte Druppens
de Spielen lang un blubber an’e Ēēr!
Sōgor de Stimm worr wunnerli un düüster
as ut ėn Iemkorf|Ieḃenkorf, wėnn de Ōle snack.
Dat wēēr meist sō, as lēēg ēēn in’e Dei
un hȫȫrX61, wo MōderX52 sachten ›Wiwi‹ sung,
wat jümmerX54 sachter, jümmerX54 wârmer worr:
Ēēn hȫȫrX61 dat knapp, ēēn fȫhl dat Hatt al slopen,
man dä de Ōgen drȫmig op un tō.
Dō swunk se hėn un her, de Böhn beweeg sik,
man seilen af - un âllns wēēr vörbi.
Ōōl’ Nover Springer nüül ōōk rein in Dutten
un trock de Plinken|Augenlider slooprig op un dool.
Doch kēēm dor ’n Slag, sō hool hē hēēl dēēp Oten
un rēēt de Luken|Augenlider open as ėn Schüündöör
un sä: Du großer Gott, dat is je gresig!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 140
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
GrōōtvoderX53 snack, as reed hē mit sik sülm.
De Jung, dē hȫȫrX61 ėm hâlf un hâlf dat Dunnern
in Angst. Doch rēēp dor ’n Kukuuk op’e Hütt,
sō hârr hē ōōk wull Lust hėndörtōgriepen (GrK1.1.150)
un gau de Lacherduuv an’t Bēēn tō foten.
„Wo dröhnt dat langs de Hȫȫchden“, seggt de Ōōl’,
„un murrt un knurrt vun Westen gēgenan,
as worrn sik Haff un Heḃen wat vertellen
un wull’n mool hȫren, wokeen dėn dēēpsten Bass hârr.
Ik hōōl dat mit de Luft, de Sēē is grulig.
Sō wėnn ēēn op’n Diek bi Büsum steiht
un dėnn de Waggen|Bülgen âll hėmdsmauen koomt,
de ēēn de anner wütig op’e Hacken,
un as ėn Slang, sō wiet de Ōgen reckt,
griesgrȫȫn dėn hēlen langen Diek hentlanġ,
mitmool dor gresig an dėn Stēēnwâll dunnert!
De ēēn is noch niX09 weg, sō kummt de anner,
in grōte Pâltens|Fetzen flüggt de witte Schuum,
un hōōch doröver fleut de Regenpiepers,
de Mȫḃen lacht, de Kievitt schriggt un schellt|schimpt:
Dat is ėn Lârm, ēēn kann niX09 sēhn|›hębn‹ noch hȫren,
de ēgen Stimm verdunst as ünner ’n Deek.
Ik wēēt niX09, wo süm|seX04 ’t uthōōlt in de Hüüs
dicht achter’n Diek, wō Schuum flüggt an’e Finstern.
Ēēn kann sik sachs an âllns wėnn’ un wȫhn’! De ōōl’ Jan Schipper veelmools mi vertell,
ēēn hȫȫrX61 in’t Bett de Scheepswach dör dėn Schöstēēn,
as fohr’n süm|seX04 drieḃens boḃen överhėn.“
De Lüttje sēēt un drȫȫm un hȫȫrX61 ėm tō
un sēhg ėm an mit grōte open Ōgen.
Dat wēēr ėm meist, as hȫȫrX61 hē sülm dat Haff,
wėnn Ōpa|›Obbe‹ mummel un de Regen pâlsch
un Nover Springer jümmerX54 dēper snurk,
bet wedderX11 ’n Blitz dat Drȫm’ un Slopen stȫȫr,
de hēle Gēgend witt un blēēk belücht
un dėnn verswunn; de Ōgen wēērn as blind.
Dat Dunnern kēēm un Nover Springer japp,
un Ōpa|›Obbe‹ fung sien ōōltM3 Vertellen an. (GrK1.1.151)
„An lēēfsten bün ik buten un op’t Feld;
bi’n WedderX15|hier: Unwetter is mi’t in’e Stuuv tō ėng.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 141
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Lüüd hebbt jümmerX54 Angst, wėnn süm|seX04 allēēn sünd.
Un sünd süm|seX04 binn’, sō sünd süm|seX04 mâll un krötig|zickig.
Ik bün niX09 bang, doch kann ik ōōk niX09 hėbben,
wėnn bi ’n Gewidder lacht un schrachelt wârrt.
Mi dünkt, uns’ Herrgott hett dat Riek allēēn,
un wėnn hē snackt, sō schull’n wi annern swiegen.
Hē snackt je doch niX09 alle Doog mit uns,
un wėnn hē’t dōōn schull, wi verstoht ėm niX09:
Sō mutt hē wull mitünner ’n Machtwōōrt spreken.
„Dat is mi as de Orgel in’e Kârk.
Ik wēēt dat noch, wat hârr ik bannig Lust
un froog mien VoderX53 fok’n, bet hē an’t Ėnn
mi mool an’ Sünndag no de hōgen Stȫhl broch.
Dō sēhg ik dėnn dėn grauen Organist,
wo hē dor mit de Fingern pick un tēēk|tickte und zeigte,
un dormit dröhn dat, datt de Sēēl ēēn bever.
Wi koomt wull ōōk mool no de hōgen Stȫhl
un sēhġt dėn Organist, dē dor nu speelt.
„Mien VoderX53 lēēd|litt, duldete niX09 mool, wėnn’t lei|blitzte un wedderX11,
datt wi enanner wiesen, wō dat wēēr.
Hē sä: ›Dat’s veel tō grōōt för Minschenfingern;
wat reckst du mit’n Ârm? Schâll hē ėm afsloon?‹
Sōgor wėnn wi sik|unsX07 oḃends dėn Wogen wiesen
un wo hē jēēdēēn Nacht um’ Kârkhoff fohr,
sō sä hē: ›Loot dat no, nückt mit’n Kopp:
De Heḃen is tō hōōch för unse Ârms‹.
Ik wēēt niX09 recht, de Minschen sünd nu anners.
De Furcht is weg, un dorför hebbt süm|seX04 Angst.
Wi gung’n niX09 gēērn in’ Düüstern över’n Kârkhoff,
doch bi’t Gewidder jümmerX54 driest tō Feld.
Uns’ Herrgott kann uns finn’, wō wi ōōk sünd.
Süm|seX04 stoht niX09 ünner’n Bōōm, seX04 mēēnt, dat drippt süm|ehrX05,
man haut de Bȫȫm doch dool för lumpenM4a|lumpiges Geld:
Dėnn dėnkt seX04 niX09, uns’ Herrgott kunn süm|ehrX05 drepen, (GrK1.1.152)
un hett doch wassen loten, wat süm|seX04 umsmiet.
Un âll de Hölter swinnt ēēn vör de Ōgen.
Ik kann’t noch dėnken ut mien jungen Johrn,
dō wēēr de hēle Gēēst noch vull vun Ēken.
Dat dore Lock, hier dwēēr hėndör no Schruḃen|Schrum,
is ēērst vör wücke Winters openkom’n.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 142
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wi sēhgen dō vun’t Mōōr ut nix as Bȫȫm.
Ik wēēr dat anner Vörjohr rein verbiestert,
as ik dat nookte, kohle Dörp dor sēhn kunn.
In Högen|Hägen, op mien sēlig’ VodersX53 Steed,
dor reck de dichte Wōōld an’ Appelhoff.
Wi gung’n man dör de Köök, an’ Sōōt vörbi,
an’t Ieḃ’nschuur bi de Stickerbein|Stickelbein no’t Backhuus,
dor hung ėn grōten Ellhōōrn|Holunder merrn doröver.
Dor wēēr uns’ Speelplatz vör de swatte Döör
in’t grȫne Gras, dor lēēp de Beek vörbi,
un över’t Stegelsch wēēr ēēn gliek in’t Holt.
Wat gēēv dat dor in’t Vörjohr âll tō kieken
mit âll de Blȫȫm un âll de grȫnen Krüder,
de Ranken un dat Mōōs un Poggenstȫhl!
Dat rüük sō grȫȫn, dat russel|›raschel‹ in de Blöder,
un wi vertellen sik|unsX07 allerlei Geschichten
vun Giftblȫȫm un de Slangenkȫnigsche
mit Minschenstimm un mit ėn gollen Krōōn.
De lä se wull ėn Melkdēērn op’n Ploten,
wėnn se ehr gōōtX31 wēēr. Over wēēr se dull,
sō foot se sik dėn Stēērt in’t Muul un rull sik
un trüddel as ėn Rad ehr achterno.
Sō moken wi sik|unsX07 sülm an’t Ėnn noch grulig
- du lēve Gott, wat hebbt sōōn Jungs för Kneep! un mēn’n, se kēēm, un hēl’n de Ârms umhȫȫch
un pedden dėnn hōōchbēēntig dör dat Slangkruut|Farn
un sēhgen nix as Sünndrang|Blindschl. ōder Snoken|Ringeln..“ (GrK1.1.153)
„De Wulken wârrt al dünner“, seggt de Ōōl’
un kickt heruut un löhnt sik wiet vöröver:
„Bi Schruḃen|Schrum schient de Sünn al op’e Heilōh,
doch giff’t bi Odderood|›Ollerah‹|Odderade noch düchtig Hogel.
Dor goht de witten Strohlen liek hėndool,
ōōk grünzt|rollt|grollt de Dunner dor noch jümmerX54 fōōrt. Dat lȫȫst|›swänzt‹ sik op in’t Nōōrn, dor wârrt dat strekig.
De Buddelstēērt is wat no’t Ōōsten gohn
un hangt bi Hasteed|Nōōrhasteed as ėn Widdelbōōm.
De Schippers seġġt, dē treckt sik hėn no’t Woter,
hē drifft wull âllnogrood de Eider rop.
Wo wârrt hē witt! - Dor stiggt al’n Lurk tōhȫȫch!
Ik lȫȫv, wi hebbt dat dullste Schuur wull hatt.“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 143
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un dormit kruppt hē vörwârts op’e Hann’
un stickt dėn ōlen Grieskopp, as hē snackt,
un no un no de Schullern ut de Hütt
un stöhnt un treckt de stieḃen ōlen Bēēn
dėnn achterno un âllnogrood tōhȫȫch
un kickt sik rum un steiht in’ wârmen Regen.
De Lurken singt ėm lustig över’n Kopp,
de Dunner murrt noch sachten in de Fēērn.
Ōōl’ Springer liggt un slöppt, de Nöös in’ Bossen,
de Jung is hâlf in’ Drōōm un hâlf in’t Woken,
as Nover soogt un Ōpa|›Obbe‹ buten klöönt
un as dat kȫhlig in dėn Inganġ treckt.
Hē wuss niX09 recht, wēēr hē in’t Holt bi Högen|Hägen
un sēhg dėn Beek, dėn Grasplatz un de Döör,
un rüük dat dor no Blȫȫm un Poggenstȫhl
un Slangkrut? Ōder lēēg hē achter’n Diek
un wēēr in’t Bett un hȫȫrX61 de Büllgen|Waggen pâlschen
un över’n Kopp de Scheepswach dör dėn Schöstēēn
un sēhg de Segeln|Seils in’e graue Fēērn
un wiet, wiet weg dat Land mit âll de Wunner:
Dėnn vör ėm stunn dor, as ėn Bild in’ Rohm,
ėn Mann mit graue Hoor, dėn Hōōt in’ Hand, (GrK1.1.154)
un wücke Druppens lēpen langs de Backen.
Hē wuss niX09, watt hē wēēn un wat dat wēēr:
De kēēk mit blaue Ōgen rop no’n Heḃen;
un um ėm rum un gēg’n dat grȫne Holt
in wieden Bogen stunn dor still un schȫȫn
in alle Fârḃen, dē ēēn dėnken kann,
ėn Ēhrenpōōrt vun ēēn Hȫȫchd no de anner.
De Ōle tēēk dor mit dėn Hōōt herum
un sä: „Koom ruut, mien Jung, dat is vöröver!
Wi wüllt tō Huus. Dat’s Fierdag för vundoog:
Uns’ Herrgott rōhtX32; tō morgen gifft dat Ârbeit.“
Klaus Groth
Quickborn I - Familjenbiller
2. De Sünndagmorgen
(GrK11154 - GrK1.1.154ff - kiek ōōk GrK5.1.207ff)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 144
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
[Persōōns: Ōpa, Swiegerdochter, Noversch, Söhn Krüschan, Nover Hansōhm, Enkel Heinri]
„Wat is dor sünndagmorgens âll tō dōōn!
Ēēn mag sik kēhr’n un kanten, as ēēn will,
noch jümmerX54 is dor ’n Eck, wō ēēn niX09 weenX42 is.“
Sō seggt ėn rasche Fru mit rōde Backen
un snackt mit Noversch in’e Strotendöör.
In’t Snacken uult se gau ėn Spinnwėbb dool
un wischt de Trâllen an de Huusdöörfinstern.
„De Jung, mien Heinri, kunn mi wull al hölpen,
doch speelt un sitt dē lēver bi sien Ōpa|›Obbe‹.
De sloopt tōsomen un goht tōsomen tō Feld,
dat’s Woter op sien Möhl, de Ōōl’ vertreckt ėm.
Dē seggt, sōōn Jung, dē mutt ėn Spoden hėbben,
de Bessen un de Uul is för de Fruunslüüd.
Ik dō’t ōōk lēver sülm, as datt’k ėm quääl.
Hē’s doch je’n Kind un kann sō bannig fiecheln.
Nu sitt hē al bi Ōpa|›Obbe‹ in’e Stuuv.
Ik wēēt niX09, wat süm|seX04 mookt, süm|seX04 sünd je still“,
un dorbi wies se no de Stuḃendöör,
süm|seX04 leest je wull.“ De Döör stunn in’e Knirr; (GrK1.1.155)
se lang tōrüch un trock ehr ’n beten open,
un Noversch kēēk vun achtern dör dėn Reet.
Dor sēēt de Ōōl’, de Bēēn verkrüüz an’ Oḃen,
de Nachtmütz kēēk man eḃen ut dėn Löhnstōhl,
un hēēl dat Bōōk, datt jüst de Sünn dorop schien.
Sien Enkel stunn, mit beide Ârms op’t Löhnelsch,
un kēēk mit rin un kēēk ėm över de Schuller.
De Ōōl’ wēēr hēēl verdēēpt un rȫhr de Lippen
un joog de Flēgen dėnn un wėnn vun’t Bōōk.
Nieschierig folg de Jung dat mit de Ōgen
un mook dėn Hâls sō lang, as wull hē’t eten.
De Sünn’schien full ėm op sien blanke Back
un speel as Gold ėm in de gelen Hoor.
Sō steiht in’t Holt ėn Mârtjen bi ėn Stubben:
Op beide fâllt de Sünn, un beide drȫȫmt,
vun Lust un Glück de ēēn, vun’ Dōōd de anner.
Dat wēēr ōōk eḃen sō ruhig as in’t Holt.
Ēēn hȫȫrX61 dėn Koter sogen ünner’n Oḃen,
de Steilitsch wett sien Snovel an’e Wier’n
un knapp|knapperte de Kōōrns un streu dat Sluuv|Spelzen herum,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 145
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
stēēk dėnn dėn bunten Kopp heruut ut’ Buur
un kēēk sik um sō listig as ėn Hohn,
dėnn doolwârts, trock sien Fingerhōōt herop
un drunk un lēēt ėm fâll’n un gluup ėm no.
Sō stunn un gluup Fru Noversch dör dėn Reet,
no de Siet un no dē, un no de beiden,
un no de Ecken as ėn Kunterlȫȫr,
un no dėn Fōōtborrn mit dėn witten Sand,
wō Heinri noch man kuum ėn Spōōr in pedd hârr,
un dėnn no’t Finster, no dėn blanken Disch.
De MōderX52 stunn un lees ehr an’t Gesicht,
as spēgel sik wiss âll ehr Freud dorin, (GrK1.1.156)
ehrn hēlen Stoot, de Stuuv mitsamts ehrn Heinri.
Se mârk ōōk gliek, wat Noversch frogen wull:
Huusfru:
„Mien Mann is al tō Feld un süht no’t Land,
ik luur al lang, hē hett noch gor niX09 drunken.“
Dėnn ünner’n Spēgel damp de Kaffeketel
un blau’ un witte Tassen stunn’ tōrecht.
Süm|seX04 snacken noch, dō worr dat buten luut:
Ėn raschen fasten Schritt un dėnn noch ēēn,
ėn hatte Stimm un Snacken kēēm dor nēger.
Ēēn hȫȫrX61 ėn Hund sik freuen un Gebell,
un dorop tred’n twēē Mannslüüd in’e Döör,
de ēēn op Steveln un mit Hōōt un Stock,
ėn brēden Mann mit dēpe Pockennârḃen,
de anner kēēm in Tüffeln mit ėn Piep.
„Gō’nX31 Morgen, Hansōhm! Krüschan, büst du dor!
Koom bâld mool wedderX11, Noversch! Goht man rin!
De Kaffe wohrt|tȫȫvt al lang, du büst wull mȫȫd!“
Un dormit hēēl se wiet de Dönsdöör open.
Grōōtvoder trock de Brill wat in’e Hȫȫchd
un gēēv dėn Jung dat Bōōk un sä gō’nX31 Morgen,
gēēv Hansōhm ōōk de Hand un ōōk sien Söhn
un froog no dit un jēnes, wat dor vörfull.
Dō damp de wârme Kaffe in’e Tassen,
dat quickt ėn Mȫden no ėn swore Tuur.
De Huusfru schėnk, un Hansōhm lēēt sik krogen|nȫdigen,
ōōk Ōpa|›Obbe‹ rück tō’n twēten Mool an’ Disch.
Un as süm|seX04 drunken, sēēt de Jung un blöder,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 146
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
wat nȫȫssen kēēm un wo de Sook wull bilēēp.
Sien VoderX53 hârr ėm dėnn un wėnn in’t Ōōg,
doch sä hē nix un lēēt ėm still betem’n.
Hansōhm:
„De Kaffe deit ēēn gōōtX31, dat wârrt al kōōlt!
De Winter is ėn Mann mit iesern Fingern! (GrK1.1.157)
GrōōtvoderX53 früsst al“, fangt dō Hansōhm an,
„mi dünkt, wi schull’n man no Brunsilgen|Brasilien gohn.
Süm|seX04 seġġt, dor eet süm|seX04 Wiehnacht riepe Stickbein
as wi Johanni, dat wēēr doch wat för Ōpa|›Obbe‹,
sōōn nette Wârms as hier bi unse Hauoorn.
Dor’s nu je licht vun Hamborg hėntōrecken,
de Jungs, dē singt: ›Brunsilgen is niX09 wiet‹.“
Söhn:
„De Gloser reist nu ōōk“, seggt dō de Söhn,
„mit Fru un Kind vunmorgens weg no Hamborg.“
Hansōhm:
„Jo, jo“, seggt Hans, „mi dünkt, ik hârr noch Lust,
wēēr blōōts man niX09 de grōte Pōhl dortwischen.
süm|seX04 schrieḃt je vun Amēriko, dat’s prächtig,
de Ossen lōōpt dor wild, ēēn kann süm|ehrX05 fang’n,
ēēn löppt ėn Dutz dor foken in’e Schüün,
un Hosen sünd sō tamm, ēēn kann dē griepen.
Un dėnn de Vogeln, dat mutt prächtig weenX41!
Ik mag sō gēērn ėn wille broodte Duuv.“
Un dorbi wisch hē smerig sik um’ Mund
un kēēk rein lustig ut sien lütten Ōgen.
De annern smuustern, dėnn süm|seX04 kėnn’ ėm wull
un datt hē gēērn ėn gōdenX31 Broden ēēt,
süm|seX04 nȫm’n ėm wull Hans Moonschien för sien Backen.
Söhn:
Dō seggt de Brēde: „Hansōhm, Spoos bisiet,
wull Ōpa|›Obbe‹ mit, ik wuss niX09, wat ik dä.
Ik lȫȫv, ēēn kann wat wârrn gündsiet dat Woter.
Dėnn wat ēēn hȫȫrt, dat meiste is doch gōōtX31,
dat is dor frie’er, niX09 sō ėnġ un ängstli,
dor is noch Ruum. ’kēēn will, dē finnt sien Brōōt.“
Hansōhm:
„Jo, Platz is nōōg“, fâllt Moonschien ėm in’t Wōōrt,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 147
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
an’ Morgen leggst du ’n LedderX16 an dien Huus, (GrK1.1.158)
wėnn du ēēn hest - ėn Huus - un nimmst dien Kieker,
un seggst di dėnn gō’nX31 Morgen mit dien Nover.“
Söhn:
„Snack du man lōōs! Wat wohr is, blifft ōōk wohr!
Dat’s hier sō ėnġ, hier drängt sik ēēn an’t anner
un snappt dat Brōōt sik würkli|rēdig vör dėn Mund weg.
Dor’s kēēn Geschäft, vun alle sünd tō veel,
un ēēn sitt gliek dėn annern op’e Hacken.
Nehm man de Kōōplüüd! Jēēdēēn Huus ėn Schild!
Süm|seX04 hannelt rein mit âllns, sōgor mit Blȫȫm!
Un wėnn ēēn’t recht bekickt, mit Minschenkinner.
Un jümmerX54 kummt wat Nies un noch wat Nies,
vun Swevelsticken an bet no de Stür’n.
Ēēn wēēt niX09, wat ēēn hett un wat dat wēērt is.
Süm|seX04 kunn’ je noch mool opfinn’, Gold tō moken
un Kōōrn tō budenX68 op dėn Böhn in’t Huus.
Den Dünger hoolt süm|seX04 ut Amēriko
un oornt dėn schȫȫnsten Wēten op de Heilōh.
Un jēēdēēn Placken Ēēr un jēēdēēn Kruut
un jēēdēēn Knoken sȫȫkt süm|seX04 un betohlt süm|seX04 ik wēēt niX09, wō dat ruut schâll mit de Tiet.
Dat gährt un wȫhlt vun ünnen bet no’n boḃen,
dat’s âll as ēēn Getȫȫs, as in ėn Iemkorf|Ieḃenkorf.
Dat’s jüst niX09 hässli, un süm|seX04 nährt sik âll,
ik wēēt niX09 mool, wo’t mȫȫgli - ēēn vun’ annern,
dē âll nix hebbt un liekers âllns mitmookt.
Un informēērter|›operklärter‹ wârrt süm|seX04, dat is wiss,
un afpolēērt bi âll dat ēwig’ Drieḃen.
Ōōk is dat recht ėn driftigM3 munterM3 Leḃen,
vun morgens frȫh bet oḃends loot tōgang:
Doch wârrt mi’t âll tō lârmdig|lärmend un tō luut.
Ēēn wârrt tōmōōt, as fohr ēēn op’t Karussel:
Wėnn ēēn ōōk still sitt, dreiht ēēn doch herum,
un ėndli löppt de Borrn ēēn ünner’n Fȫten|ünner de Fȫȫt.
Mi sünd de Lüüd tō happig|gierig un tō hastig.
Mit stille Ârbeit kummt kēēn Minsch mēhr dör,
de lüttste Nodelhandel is nu beter. (GrK1.1.159)
Wi wârrt an’t Ėnn noch Juden mitenanner;
dē ârbeid’n will, is würkli|rēdig blōōts Maschien.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 148
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
„Un doch is mi an glücklichsten tōmōōt,
wėnn’k Dag för Dag sō recht mien Leden|Glieder bruuk,
de hēle Week in’t Wârken un allēēn,
un as de Möhlenpeer in’t sülve Spōōr
un ümmerX54 gliek|›Eenerlei‹ as vörjohrs bi dėn Törf.
Dėnn goht de Bēēn un Ârms süm|ehrnX06 ēgen Ganġ
un de Gedanken still un sacht süm|ehrnX06 annern.
Dē striedt sik niX09, dat Hatt is sō gesund,
un dat Geweten rȫhrt sik niX09 in’ Bossen.
Ēēn wēēt, wat Recht un Plicht is, ohn tō gruveln,
un wat ēēn schâll un mutt, al wėnn ēēn opsteiht.
Un oḃends is ēēn recht vun Hatten mȫȫd,
dat Eten smeckt, de Stunn’, dē gliedt dorhėn,
un mit de Sünn, sō sachten op un dool,
stiggt ēēn de Kraft un Lust un sackt tō RōhX32,
un mit de hēle Welt is ēēn in Freden.
Ik nȫȫm mi dat de Sēēl- un ÂrbeitsrōhX32.
„Dit Reken un Bereken un Belur’n
un Snack’n un Schachern is mi recht tōweddernX13!
Ik lȫȫv, dat’s in’e niede Welt niX09 nȫdig.
Dor kofft ēēn sik sien lütten Placken Land
un buut ėm an un süht sien Soken wassen
un dėnkt: Dat is de Lōhn för sure Ârbeit.
Dėnn hett ēēn hier ōōk Segen op sien Feld,
sō wēēt ēēn kuum, woveel de Stoot noch aftreckt!
Mit âll de Stür’n wârrt’t je ümmerX54 ârger.
Un âll de feinen Herrn mit Brill un Stock
un Wetenschop un Hōōchdüütsch un wat anners ik hȫȫr je veel in’t Wēērtshuus, wat süm|seX04 snackt,
dat meiste is doch luter Klönerie;
un liekers kickt ēēn jümmerX54 ēērst no’n Rock
un wârrt dėn Keerl mitünner gor niX09 wies nä, as ik segg, dat is niX09 uttōhōl’n! (GrK1.1.160)
Hansōhm:
„Jo, dėnn mööt wi je würkli|rēdig op’e Bēēn“,
mēēnt dō de Dick’ un mookt ėn brēden Mund
un smȫȫkt, datt ėm de Damp sien Kopp verstickt,
„du för de Frieheit un ik för de Duḃen,
un Heinri kann je Blȫȫm un Nester sȫken.“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 149
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Lüttje stunn al wedderX11 achter Ōpa|›Obbe‹
un kēēk sien VoderX53 stief no Mund un Ōgen.
Hē worr wat rōōt un lach, as Hans ėm anreed.
Ōpa:
„Dėnn reist man“, seggt de Ōōl’, „ik reis niX09 mit!
Ēēn wesselt niX09 sien Heimot as sien Rock,
ik kann niX09 leḃen ohn mien VoderlandX53.
Wokēēn dorhėn geiht, nä, dē hett kēēn mēhr.
Wo duurt mi niX09 de ârmen stackels Minschen,
dē Nōōt un Hunger un de Odel wegdrifft!
Ik wēēt noch, as de Överelvschen|von jenseits der Elbe kēmen
un dē ut Holstēēn ut Liefēgenschop|Leibeigenschaft,
dē wēērn je rein verdümmert as dat Vēēh
un sō verschüchtert as de Schoop op’t MârktX66.
Dē schu’n sik vör süm|ehrnX06 liefli’ VodersnoomX53
un krōpen hier as Spitzbōḃ’n manġ uns rum:
Wėnn dē dorhėn goht, jo, dat gēēv ik tō,
dē hebbt niX09 Huus noch Kluus un VoderlandX53.
Doch hier op unsen lütten frie’en Placken
kann dat, sō Gott will, niX09 sō grulig wârrn.
Hier hebbt uns’ Ōlen för de Frieheit blödd,
un dorvun is de Masch noch jümmerX54 vull,
in jēēdēēn Oder löppt ėn Drüpp dorvun,
sō siet un ōōk sō hōōch, süm|seX04 hebbt ėm âll,
un dē an meisten, dē dat gor niX09 mârkt.
Dat is de Frieheit, dē dor in uns stickt
as Slag|Menschenschlag un Oort vun VoderX53 un vun MōderX52.
Dē mookt de Slechsten groff un överdodig|unbeherrscht (GrK1.1.161)
un unse Besten grood un slicht un recht.
Dat anner is man âllns Snackerie,
vun boḃen kummt de Knechtschop niX09 hėndool;
wėnn wi man wüllt, de Försten köönt niX09 veel.
Dat is mi jüst as mit de Reliōōn:
Dē lett ēēn sik niX09 geḃen un niX09 nehm’,
dē hett ēēn jüst an meisten, wėnn dat knippt.
„Wo mēēnt jüm|jiX01, dat is ruhigX32 achter’t Weltmēēr?
Dor drängt dat ōōk un drifft un rifft sik af.
Wō Försten fehlt, dor drückt Verstand un Geld.
De Herrschop is niX09 ut de Welt tō bann’,
sō wēnig as de Furcht vör Gott dėn Herrn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 150
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
„In Gottes Namen reist - ik goh niX09 mit!
Ėn ōlen Stubben lett sik niX09 verplanten.
Ik will hier tȫḃen, bet mien Stündlein kummt.“
De Ōle schüdd dėn Kopp un fōōl de Hann’
un wies un kēēk mit drȫmig’|›blöde‹ Ōgen no Döör:
„Dor stunn mien sēlig’ Fru mit rōde Backen
as Melk un Blōōt sō frisch - wat wēēr’t ėn Dēērn! Sünnoḃend vör Pingsten - och vör vele Johrn!
Ik hârr dat Huus vun Martin Pēters kofft.
Wi kēm’n vun Högen|Hägen rop, dat tō besēhn,
un gung’n dor langs dėn Fōōtstieg bi dėn Pōhl.
De letzte Festdag schull uns Hochtiet wârrn:
Dō stunn se hier tō’n ēērsten Mool in Döör.
Se sēhg sik um vun boḃen bet no nerrn
un sä: ›Dat’s âlso uns’ nu! Geev man Gott,
datt wi hier blieḃt bet an uns sēligM3 Ėnn!‹
„As se tō RōhX32 gung, stunn se hier as Liek,
un langs dėn Fōōtstieg gung ik achterno.
Un söḃen Kinner heff ik dor ōōk langbrocht.
Ik sēhg de Dregers noch un jēēdēēn Sârġ, (GrK1.1.162)
as gung’n süm|seX04 âll tōgliek - ėn lange Rēēg vun grōōt un lütt - mien Krüschan is man nobleḃ’n
- dē’s jüst sō ōōlt as disse Esch vör’t Finster de grōte hier - dē plant ik, as hē kēēm.
De lütt’ is jünger, ōōk de Sülverpöppel|-pappel.
De Ēēk is för mien Öllst, dē wull niX09 wassen.
Man blōōts de ōōl’ Kastanje wēēr hier al.
De Eschen hool ik sülm ut Nōōrderwōōld.
Wo wasst süm|seX04 âll, as wēērn süm|seX04 ēwig junġ!
Wi Minschen koomt un goht as Blȫȫm un Gras.
„Dor hebbt mien Kinner speelt, dē ēēn no’t anner.
Dor sēten wi an’ Oḃend op de Grasbank
un sēhgen tō, un unse Novers kēmen,
de jüngern mit tō spelen, de ōl’n tō snacken,
bet âllns still wēēr un de Wächter rēēp.
Dor worrn wi mitenanner still un grau.
Sō mėnnig ēēn, dē dor as Jung herumdoov,
sēēt mit de Johren ruhigX32 bi uns Ōlen.
Un mėnnig Johr, wėnn’t wedderX11 Summer worr,
sō fehl dor ’n witten Kopp in unse Rēēg,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 151
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
bet mi’t tōletzt doch gor tō foken kēēm.
Ik kunn mi manġ de annern niX09 mēhr finn’,
un jümmerX54 frėmmer worrn mi de Gesichter.
Ōōk wârrt mi dat an’ Oḃend gor tō kōōlt,
ik hōōl mi nu wat frȫher in’e Stuuv
un kiek dör’t Finster no mien ōlen Bȫȫm.
„Nä, nä, mien ōlen Frünn’, ik goh niX09 weg,
jüm|jiX01 sünd mi bleḃen, as de annern gung’n,
de letzten op dėn Platz vun âll de annern;
watt ik süm|ehrX05 anner Vörjohr wull noch grȫȫn sēhg?“
De Ōle stütt de Hann’ op beide Löhnelsch’
un böör dėn Rüch ėn beten ut dėn Stōhl
un kēēk mit drȫmig’|›blöde‹ Ōgen ruut ut’ Finster.
Dō foot de Lütt’ ėm sachten an sien Ârm,
un Krüschan nēhm sien Tass vun’ Mund un puust ehr,
(GrK1.1.163)
as wēēr de Kaffe hitt, un sett ehr hėn.
Hē kēēm tōhȫȫch un grēēp dėn Ōōl’ sien Hand
un lä de anner op dėn Jung sien Kopp.
Hē hârr sik wull wat Kaffe in’t Gesicht puust,
dor stunn’ wück’ Druppens in’e Pockennârḃen.
Doch sä hē nix un sēhg dėn Ōlen an,
de Ōle ėm un dėnn sien Enkelsöhn.
Sō stunn’ süm|seX04 dor, as wēēr’t ėn Klēverdrēē|Kleeblatt,
desülve Oort un Snitt, desülve Slag,
un doch sō unliek as vun Hârvst tō’n Frȫhjohr,
de stille witte Winter twischen beide.
Ōōk Hansōhm kēēm nu sachten in’e Hȫȫchd
un stell sien Piep tō Sieden an’ Stōhl,
as stocken Damp un Witz ėm in’ Mund.
Dō hȫȫrX61 de Ōōl’ sien Swiegerdochter wēn’n.
Hē drück de beiden liesen an’e Siet
un sä: „Loot unsX07b tō Kârk un loot’sX07b man beden,
datt wi hier blieḃt bet an uns sēligM3 Ėnn!“
Klaus Groth
Quickborn I - Familjenbiller
3. Heinri
ō: sprich [o ] wie ›soul‹; ē: sprich [e ] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
u
www.meldörpböker.de
i
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 152
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
(GrK11163 - GrK1.1.163ff - kiek ōōk GrK5.1.218ff)
[Persōōns: Heinri un Pasterdochter Maria, dē hē vör’n Bull bârgen kann]
De Hansōhm wohnt ōōk würkli|rēdig wunnerschȫȫn!
De Wisch an’ Goorn un an de Wisch dat Holt
un rechts un links de Möller un de Prēēster:
Dē hett wiss nōōg vun Ēēr un ōōk vun’ Himmel
- dē dört niX09 wannern no Amēriko -,
vun vörn de wârme Sünn, no’n achtern Schadden,
un rund umrum de grȫne Ōgenweid…
Hē’s ōōk al ruut un lett de Ōgen lōpen,
de Sünn un Wullgefâll’n op beide Backen.
Hē kickt mool över’n Diek un no de Swoons
un hȫȫrt vör Döör dat Woter un de Röder|Rööd:
Dat’s nett vun fēērns, ōōk wėnn ēēn öller wârrt
un hett al graue Hoor, as Hansōhm kregen hett. (GrK1.1.164)
Dat wârrt ēēn nȫdig as dat däägli’ Brōōt,
ēēn smeckt doch nix, wėnn dat ēēn dooglang fehlt,
un de Gewōhnheit mookt dat jümmerX54 sȫter.
Un Hansōhm, dē niX09 Kind noch Küken hett,
- uns Heinri is ēērst dor, sō lang hē grōōt is steiht nu meist sō, as frȫher Ōpa|›Obbe‹ dä,
un kickt no Bȫȫm un Büsch, as wēērn’t sien Kinner.
Uns Heinri sluntert lēver langs dėn Hoff
un kickt no Riesen|Reiser un Levkōjenplanten
un wo de dicken Köpp vun Bōhn’ un Ârfen
in lange Rēg’n de swatten Betten|Beete klȫȫḃt.
Dat is ėn ēgen Bėngel, still un schu.
Ēēn schull wull mēn’n, dē kunn ėn Ēēk utrieten:
Dat deit hē ōōk, sōōn lütte as ėn Finger,
wėnn hē ēēn finnt, wō Minsch un Vēēh herumpedd,
un driggt ehr sinnig, as ėn Vogelnest,
mit beide Hann’ un plant ehr still in’ Goorn.
Vunmorgens geiht hē lingelangs dėn Hoff
un stellt sik an dat Heck, dat no de Wisch geiht.
Hē löhnt sik mit de Ellbog’n op de Pōōrt
un kickt gedüllig no de Kȫh in’t Grosen.
Wo rüükt dat sȫȫt un krüd’rig no Kanēēlblȫȫm|blauer Flieder!
Un stormt dor grȫȫn un saftig ruut ut Gras!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 153
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un langs de stille Wisch mit stille Kȫh,
dor druust un drȫȫmt de Möhlenbeek hentlanġ
un blinkert as ėn Spēgel mit ėn Goldrohm
vun Botterblȫȫm, sō sacht un doch sō ielig,
as gēēv dat nerrn in’ Schadden wunner Wichtigs,
wō hē sik manġ de Ellernbüsch|Erlen verstickt!
Wat knârrt un klirrt dor rechter Hand in’ Tuun,
dē as ėn grȫne Müür de Wisch hentlangtreckt?
Un boḃen sitt hē vull vun witte Blȫȫm.
Dē is sō dicht, dē lett kēēn Muus hėndör, (GrK1.1.165)
un hōōch, dor kann kēēn Mann noch röverkieken.
Wēēr dat de lütte Pōōrt no Prēēsters Goorn?
Wo hastig wėnn uns’ Heinri dat Gesicht,
as hârr ėm vun de Ieḃ’n, dē dor herumsingt,
ēēn gor tō nööswies um de Ōhren summt.
Hē richt sik op un treed ėn Schritt tōrüch
un stunn in de Kanēēlbüsch manġ de Blöder.
Dėnn kēēk hē langs dėn Stieg an Pasters Tuun
un gluup, as schull dor Wunner wat herutkom’n.
Dor wēēr ōōk wat! Tōēērst ėn sachte Stimm,
dē bi sik sülm ėn Melodie hėnmummel,
un dėnn ėn Klēēd, sō witt, un ōōk ėn Strōhhōōt!
Un dėnnsō sweev dor ’n Ėngel langs dat Gras
in hellen Sünn’schien un in dicken Schadden
un lach un leev as Rōōs in Morgendau,
un hârr ėn Hâls, as wēēr’t ėn witte Tulk!
Se nēhm dėn Hōōt hēēl sinnig över’n Ârm
un strēēk dat Hoor sik vun’e Stēērn tōrüch.
Dō sluntern ehr de dicken brunen Flechten
de Schullern dool, as wēēr’t ėn Last tō dregen!
Sō kummt se sachten langs dėn Stieg tōhȫȫch
un bückt sik dėnn un wėnn, ėn Blōōm tō plücken,
un steiht mool still un kickt mool rund herum.
Wėnn sē dat wuss, datt wi hier stoht tō kieken,
wo sē sik bi ehr Klēēd an Bossen puult
un mit de Blȫȫm sik putzt, wo worr se rōōt wârrn!
Doch süh! Wat is dor lōōs? Du lēve Gott!
De Bull, de Bull! - Un Heinri schriggt vertwiefelt.
Hē springt, as wēēr dor ’n Stegelsch, över’t Heck.
Hē ritt in ’n Greep ėn Slēētbōōm ut de Pōōrt.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 154
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Hē is al op dėn Stieg un drōhtX33 un prohlt,
un schriggt un flüggt, as goll’t sien ēgen Leḃen,
un âll, as wēēr in Roosch hē, op dėn Bull. (GrK1.1.166)
Maria kēēm noch mit dėn Schreck dorvun.
Dat hung man an ėn Hoor, sō hârr hē tōstött.
Dō fȫhl hē langs dėn Rüch ėn Slag un noch ēēn
un wedderX11 ēēn, as wėnn ēēn Ârfen döscht,
un bölk, un giftig dreih hē sik herum
mit rōde Ōgen un mit lange Tung,
dėn Kopp wat schrēēg no Ēēr un kratsch de Bülten|Büschel,
as wull hē sėggen: ’kēēn dört dat mit mi wogen?
Doch as hē dėnn de Stimm hȫȫrX61, fast un seker,
dē kummandēēr, un sēhg dėn Stock tōhȫȫch,
ėn Mann un Ōgen, dē niX09 vun ėm wieken,
dō wėnn hē sik mit Brummen langsoom af
un gnurr sik langs dat dichte Gras dorvun.
As Heinri sik herumdreih no dat Mäden,
dō wēēr se ohn ėn Wōōrt un ohn ėn Luut
un liekenblass beswȫȫgt in Ohmacht full’n
un lēēg nu dor, dėn Hōōt noch över’n Ârm.
Nu kēēm de Rēēg an ėm mit Angst un Schrecken,
dē eḃen vör dėn Oss niX09 beev noch schudder.
Hē smēēt sik op de Knēden vör ehr dool
un hēēl ehrn Kopp tōhȫȫch un nēhm ehr Hann’,
un rēēp ehr schüchtern, doch sō bang un pienli|schmerzvoll,
dat muss ėn Dōden wecken ut dėn Sloop.
Doch as se nu de Ōgen grōōt heropslōōg
un swack un still umhersēhg as in’ Drōōm
un dēēp de Oten kēēm un in de Backen
ėn beten Rōōt, dat schien man eḃen dör,
dō nēhm hē ehr vör Freud in beide Ârms
un böör ehr as ėn Kind, as hârr hē’t funn’,
as wēēr’t sien ēgen, vör sik in’e Luft
un drōōg ehr luut in Lachen un in Wēn’n
un Snacken, hōōch- un plattdüütsch manġenanner,
dėn Stieg hentlanġ un dör de Prēēsterpōōrt
un sett ehr dor in’ Schadden op de Bank. (GrK1.1.167)
Ēērst schoom se sik, worr rōōt un wedderX11 blēēk
un sēēt un wreng|rang ehr Hann’ un kēēk umher:
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 155
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Mitmool dėnn slōōg se ėm de Ârms um’ Hâls
un kēēk ėm an mit grōte brune Ōgen,
verstēēk dėn Kopp an ėm un sä: „Mien Heinri!“
Klaus Groth
Quickborn I - Familjenbiller
4. De Welt
(GrK11167 - GrK1.1.167ff - kiek ōōk GrK5.1.223ff)
[Persōōns: Dor vertellt ēēn vun’ Krieg.]
Wēētst du, wat Krieg hēēt? — Loot di dat vertellen!
Du hest wull hȫȫrt vun Spoonjers un süm|ehrX06 Mōōrden,
wo dē sik umbringt mit ėn Putt vull Brie
un sülvsten miteet un tōsomen krepēērt
vör WōōtX36 un Gift, mit Flȫken un mit Beden?
Dat’s Snack för Tietverdriev, dat is kēēn Krieg,
wi hebbt je sēhn, dat’s wat för Pēter Lügg:
Sō klöönt uns doch kēēn Löcker in dėn Kopp!
Jüm|jiX01 schull’n noch sėggen, dē freet sik as de Lȫḃen,
de ēēn dėn annern op bet an de Stēērten!
Wi Minschen sünd kēēn Iesbor’n un kēēn Slang’n,
dat Blōōt, dat kruppt, un alle hebbt ėn Hatt:
Ėn Druppen Gâll, un lēēp se würkli|rēdig över,
verklȫȫrt dat niX09 tō Black|Tinte un Kunkelmei|gelber Farbstoff aus Curcuma.
Un ōōk de Russen mööt süm|ehrnX06 Pelz ēērst kōpen
un koomt niX09 as de Sēēhunn’ op de Welt.
Jüm|jiX01 mēēnt, dat geiht mitünner as bi Feldmüüs:
Dėnn kriggt dat Volk ėn Schuur un mutt sik umbringen
un stört in’t Woter, wėnn’t kēēn Katten gifft.
Nä, nä, dat’s niX09 sō licht! Dat Leḃ’n is sȫȫt,
de Dōōd is bitter, steiht al in’e Bibel,
un Minschenslachten wârrt mien Doog kēēn Handwârk.
Wō liggt dat Land mit luter Schinnerhannes’|Mörder? (GrK1.1.168)
Nä, nä! Wi hebbt uns trocken as de Schoop
vör’t Slachtermess. — Wat Recht is, mutt hėndör.
Nọ, dėnn man lōōs! — Ėn Esel bliev tō Huus!
*
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 156
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Doch as de ēērste Bōōssel op uns tōkēēm
langs de Schussēē as op ėn Kegelbohn
- tōēērst ėn Blitz - se kummt - se kummt - dor wippt se twēē-, drēēmool - as ėn Hoddboor, dē dor opflüggt -,
dō sprung’n wi âll koppheister in’e Grȫȫv.
Man nȫȫssen wârrt ēēn’t wėnnt, as hȫȫr’t dortō.
Ēēn süht ehr kom’n un wohrt dėn Kopp tōsiet
un kickt ehr ruhigX32 no, för ’keen se mookt wēēr.
Dē stört, dē liggt; wi annern blieḃt dor no.
An slimmsten is dat Jammern un Geschrigg
vun Minsch un Vēēh, un dėnn de Wȫȫr dortwischen,
as drēēv ēēn ’n Koppel Ossen rop no Hamborg.
Wi hârrn sō ēēn, ėn lütten griesen Keerl,
verdrȫȫgt un mit sōōn fludderigen Boort
un krök’li in’t Gesicht as ėngelschM3 LedderX16,
al ’n ōlen Hund mit luter lōse Tähn.
Doch hârr de Keerl ėn Stimm, dat wēēr wat Gresigs!
Dat kēēm dor ruut, as kēēm dat ut ėn Tünn,
gliekgültig, as de Keerl de Bückeln utröppt:
„Karrēē!“ Wi dräng’n tōhōpen in dėn Weg
vun Wâll tō Wâll, de Schullern anenanner,
de Bajonetten vörwârts as ėn Hekel:
„Nu stoht un loot süm|ehrX05 kom’n!“ - Du lēve Gott!
Dor kēm’n süm|seX04 an! - Ik wârr dat niX09 vergeten!
Dit fürchterlige Rummeln vun de Peer!
Dorgēgen wēēr dat Schēten nix as Knappern. (GrK1.1.169)
Un över âllns ruut de ōle Griese,
as wēēr’t de Stormklock: Jungs, stoht fast, stoht fast!
Ėn Lârm, as full de hēle Welt tōhōōp,
un liekers lēēp dat liesen langs de Rēēg:
„Man still, man still!“ as wēēr dat in’e Kârk.
Dō kēm’n süm|seX04 langs dėn Weg, as kēēm de Flōōt,
un Peer un Minsch un Köpp un Ârms un Sovels,
as wülter sik ėn Bülg|Wach dėn Strand herop.
Dat mutt noch mit, dor kann kēēn Druppen wieken! Dat’s âll ēēn Klumpen vull vun Schuum un WōōtX36,
de rosen Peer un dor de Minschen boḃen,
as flüggt ėn Koppel Kreiden|Krähen vör ėn Storm.
De ârmen Lüüd! - Wat hölpt? – Süm|seX04 mussen raf.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 157
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wi stunn’ as Pohlen. - „Füür!“ - Dor full’n süm|seX04 hėn,
as puust ėn Wind dat Hackelsch vun ėn Deel.
*
Dē stört, dē liggt. Wi annern blieḃt dor no
un goht dor stramm hėndör, dör Dick un Dünn
un Küll un Hitt. De Hitten is dat Slimmste,
wėnn ēēn vör Döst nix anners dėnken kann.
Dėnn geiht ēēn würkli|rēdig drȫm’n mit woken Ōgen
un süht un hȫȫrt un dėnkt man jümmerX54 ›Woter!‹,
as lēēp dor ’n Beek, as hȫȫrX61 ēēn ’n Wotermöhl,
as hēēl ėn Kind ėn School hėn - rein sō kōōlt!
Du langst mit beide Ârms - un wēētst, du drȫȫmst un snübbelst|strauchelst dümmli op dien ēgen Fȫȫt.
Du dėnkst, dat geiht niX09 an, dat fȫhrt no’t Dullhuus,
du muttst dor gēgenan, du muttst di wehr’n,
du muttst wat snacken mit dien Kamerood:
Man wunnerli! Dor will kēēn Stimm heruut!
Du seggst ›Dat’s bannig hitt‹, un wat du seggst.
Doch hȫȫrst du’t sülm niX09, rein as in ’n Dusel|›inne Dæs‹, Schwindel.
Dat sitt di fast in’ Hâls, dat is as LedderX16,
sō stief un drȫȫg, dat rummelt as ėn Stevel.
Un rein in Angsten fohrst du ut dėn Drōōm - (GrK1.1.170)
„Wat fehlt di? Jung! Segg an! Wo sühst du ut!“ „Nix! nix!“ … Ėm lōōpt de Ōgen in’ Kopp,
hē süht sik hastig um un grippt no Luft
un springt, as wēēr in Roosch hē, gēgen Wâll
un stört tōrüch …
Dē liggt - un wi mööt wieder.
*
Doch kēēm dor ’n Sōōt, sō sprung’n wi schier dorin.
Versupen ōder drinken - dat is ēēns dat Woter in’e Tröög, de Köpp in’t Woter,
as suuġt de Mierēēms an ėn Siropsdruppen,
sō veel dor Platz hebbt, steekt dėn Stēērt tōhȫȫch,
un rippt un rȫhrt sik niX09, as wēērn süm|seX04 anpeekt,
un güttst du ōōk ėn Ammer boḃen rop.
Dat’s ēnerlei - wat Recht is, mutt hėndör!
Man lōōs! man lōōs! - Ėn Esel blifft tō Huus!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 158
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I - Familjenbiller
5. Voderhuus
X53
(GrK11170 - GrK1.1.170ff - kiek ōōk GrK5.1.227ff)
[Persōōns: Heinri in’ Krieg, Lėngen no Huus un lēge Drȫȫm loter]
Dor steiht ėn Posten ēēnsoom op’e Heilōh
un wannert still in’ Moonschien op un dool.
Dē is dor mit uns’ Herrgott un sien Flint
un sien Gedanken mōdersel’nX52 allēēn.
De Heilōh liggt sō ruhigX32 un sō bruun
un wiet, sō wiet de besten Ōgen reckt,
as lēēp se in’e wiede, wiede Fēērn
mit Dau|›Duff‹ un Dook|Nevel un Heḃen âll in ēēns,
bet an’e graue Kimming, ėm tō Fȫten,
sō flack un wellig as dat stille Haff.
Dor steiht hē as ėn Schüürpohl gēgen Heḃen, (GrK1.1.171)
- de Moonschien blėnkert op sien Bajonett un lett de Ōgen wannern langs de Heid,
vun Knüll tō Knüll dėn gelen Schien hentlanġ
un wiet doröver hėn in Nacht un Schadden
un wieder noch, wō de Gedanken treckt:
Bet an ėn Huus - de Prēēster an’e Siet,
de Beek un Woterröder an de anner.
Hē wannert mit dėn Beek de Wisch hėndool
bet an dat Heck un Pōōrt un in dat Holt —
un nüült|lässt hängen dėn Kopp un steiht un seggt: ›Maria!‹
Dėnn geiht hē wedderX11 langsoom op un dool.
Wat schâll ēēn dōōn? Gedanken hebbt süm|ehrnX06 Ganġ,
un op de Heilōh stȫȫt süm|seX04 nârms je an.
Dor flēēġt süm|seX04 as ėn Holtduuv langs de Masch:
Tō Huus, tō Huus! Süh an! Wat hett se’t ielig
un is al bi de Hȫȫchden ut’ Gesicht.
Wull över’t Mōōr, dor flōōg se sō tō Tieden,
wėnn hē un Ōpa|›Obbe‹ ârbeid’n bi dėn Törf.
Wull dör de Oḃendluft, hōōch över’n Eschbōōm,
wėnn süm|seX04 in’ Schummern sēten vör de Döör.
Dō wēēr dat schȫȫn! Dō wēēr dat âll sō ruhigX32,
un morgens weck süm|ehrX05 niX09 de Lârmkanōōn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 159
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dėnn wanner hē no Hansōhm un de Möhl
un hėn un her vun’t Huus as nu dat Dėnken.
Nu hett hē leḃen lēhrt un stârḃen sēhn
un wēēt, de Welt is bunt un kott dat Leḃen.
De Minschen koomt un goht dor as de Heidblȫȫm,
dē wârrt je tweipett, plückt un ōōk tweireten
un blȫht doch nârmswō, wėnn süm|seX04 wârrt verplant,
un wēēr’t ōōk in dėn wârmsten Prēēstergoorn.
Hē böört dėn Kopp un wannert wedderX11 lōōs.
Wat kummt dor langs de Heid in Hōōt un Stock?
Wēēr’t vun de anner Siet, sō gnood ėm Gott!
Hē steiht un kickt sik um, dėnn kummt hē nēger.
De hett de Brēēd … - doch geiht hē stief un mȫȫd. (GrK1.1.172)
Wat söcht dē hier bi Nachten in’e Wildnis?
„Wer da?“ – „Mien Heinri! Gott, du lēve Gott!“
Un kost dat ōōk ėn Kugel un dat Leḃen de Flint is weg, süm|seX04 foot sik um dėn Hâls dėn Ōlen is de Hōōt vun Koppen full’n:
Dō schient de Moon ėm op sien Pockennârḃen
un op de Hoor mit Grau un Sülver manġ,
un in de blauen Ōgen stoht de Tron’n.
Gottloff! du büst mi bleḃen! Nu is’t gōōtX31!
Doch Heinri kann man eḃen sėggen un snuckern:
„Wi hangt tōsomen bet an uns sēligM3 Ėnn.“
Klaus Groth
Quickborn I - Familjenbiller
6. Ut Lėnken wârrt ėn Keed
(GrK11172 - GrK1.1.172ff - kiek ōōk GrK5.1.230ff)
[Persōōns: Voder un Paster-Nover snackt över’n Tuun vun Heinri un Maria un de Enkelsöhns]
Sōōn Püsseln un Goornēr’n un Ârfenplanten,
dat gifft ėn rechte Sēēl- un ÂrbeitsrōhX32.
De Platz an’ Tuun|Hecke hentlanġ is doch de beste,
dē hett de frie’e wârme Morgensünn.
Ėn beten rop, dor gifft dat Huus al Schadden
un ōōk de Eschen boḃen överhėn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 160
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wo is de wussen! Dat is rein ėn Keerl,
ėn brēden Slēēf, un schier, un wat för ’n Hȫȫchde!
De Tuun wârrt ōōk tō brēēt, dē mutt mool knippt wârrn,
dē’s ōōk tō hōōch för Grēten mit ehr Tüüg.
Wat hett dat Unkruut wedderX11 Deeg un Tier|Gedeihen & Üppigkeit!
Brėnnnetteln? Tȫȫv, dat Dēērt! Ik will di kriegen!
Un âll dat anner Tüügs mit lange Wuddeln,
al âll de Köpp heruut - un Quitz un Queken|beides: Quecke!
Sōōn Judenschōōl! - Wo hett dat Lust tō wassen!
Dat’s recht ėn Irrgoorn …! Kiekt süm|seX04 dor niX09 ruut (GrK1.1.173)
mit blanke Köpp, as hȫr’nX61 süm|seX04 mit dormanġ?
Wull’n ōōk mool tōsēhn, watt de Sünn noch schien?
Un Hȫhnerswârk|Vogelmiere, man lōōs, man ēēn tō Tiet!
Ėn ârm’ Kastanje rein dormanġ versneert!
De schüll jüm|juX02 doch niX09 …
„Guden Morgen, Nachbar!“
De Ōle richt sik langsoom in’e Hȫȫchd
un wisch dėn Swēēt vun Nöös un Pockennârḃen „Gō’nX31 Morg’n, Herr Paster! Dat’s ėn Vörjohrsdag!
Sō mutt dat weenX41, dat is al richtig|rēdig wârm!“
Herr Paster lä de Ellbog’n op dėn Tuun
un kēēk no alle Kanten in dėn Goorn.
De Tulpen|Tulken kēm’n al op un Ōōsterblȫȫm|›Primeln‹, Gelbe
Narzisse?,
de Stickbeinbüsch, dē hârrn al grȫne Blööd.
Doch hēl’n de Ieḃ’n sik an de Peperblȫȫm|Seidelbast,
un sachten kēēm de ēērste Bottervogel|Schmetterling,
sō liesen as ėn Blatt un blank as Gold,
vun’t Huus heröver in’e helle Sünn,
as kēēm hē vun dėn Eschenbōōm hėndool.
Doch sēēt hē kuum, sō kēēm ėn annern Flēērling
dör’t Huus hėndör in vulle Fohrt un Hitten.
De Pârlen stunn’ ėm hell um Mund un Vörkopp,
un um de Schullern slunkern gele Hoor.
Dē kēēk ut blaue Ōgen wild umrum,
de Mütz in Hand, hē söch wull no dėn annern.
„Wat hett Ehrn Heinri dor ėn Jung, sō smuck
as Melk un Blōōt“, sō sä Herr Paster liesen:
„Dē’s jüst sō ōōlt as mien Maria ehrn.
Tō Pingsten kummt se mool mitsamts ehrn Dokter.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 161
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dat wârrt ėn Leḃen för de beiden Jungs!
Mien Dochter wârrt sik ōōk vun Hatten freu’n,
dē höllt noch jümmerX54 veel vun Sē ehrn Heinri.“
„Jo, jo!“ sä dō de Ōōl’, „hē is’t ōōk wēērt ik will niX09 vun ėm snacken - hē is gōōtX31. (GrK1.1.174)
Hē hârr wull hȫger kom’n kunnt, wėnn hē wull.
Hē dä för mi, wat wēnig’ Kinner dō’t.
Gott lohnt ėm dat!
Herr Paster, kom’nX10 Se rin
un nehm’nX10 Se ’n Piep un ’n kōlen Drunk man an!
Lōōp rin Jung! Segg Beschēēd, Herr Paster kummt!“
Klaus Groth
Quickborn I
Dat Dörp in’ Snēē
(GrK11174 - GrK1.1.174 - kiek ōōk GrK5.1.233)
Still as ünner ’n wârme Deek
liggt dat Dörp in witten Snēē,
manġ de Ellern slöppt de Beek,
ünner’t Ies de blanke Sēē.
Wicheln stoht in witte Hoor,
spēgelt slooprig âll de Köpp.
Âll is ruhigX32, kōōlt un kloor
as de Dōōd, dē ēwig slöppt.
Witt, sō wiet de Ōgen reckt,
niX09 ėn Leḃen, niX09 ėn Luut.
Blau no’n blauen Heḃen treckt
sachs de Rōōk no’n Snēē heruut.
Ik much slopen, as de Bōōm,
sünner Wēh un sünner Lust.
Doch dor treckt mi as in’ Drōōm
still de Rōōk tō Huus.
Klaus Groth
ō: sprich [o ] wie ›soul‹; ē: sprich [e ] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
u
www.meldörpböker.de
i
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 162
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Quickborn I
Goldbârg
(GrK11174 - GrK1.1.174f - kiek ōōk GrK5.1.234)
Och över de Heid, de brune Heid,
dor bün ik wannert mėnnigmool! (GrK1.1.175)
De Schoop, dē gung’n dor op de Weid,
de Schēper kēēk vun’ Goldbârg|Hünengrab dool.
De Vogeln sungen, de Blȫȫm, dē blȫh’n,
un över âllns schien de Sünn.
Wo wēēr de brune Heid sō schȫȫn
un smuck de Weg doröver hėn!
Och över de Heid, de brune Heid,
dor bün ik wannert mėnnigmool!
De Storm, dē hârr de Blȫȫm verweiht,
un ēēnsoom lēēg se, kōōlt un kohl.
Un doch, se wēēr mi noch sō schȫȫn
un smuck de Weg doröver hėn.
Hē fȫhr mi, wō mien Blȫȫm mi blȫh’n
un wō mi schien in’t Hatt mien Sünn.
De brune Heid, de schȫne Heid wō is se bleḃen mit ehr Blȫȫm?
Dor wō dat grȫne Kōōrn nu weiht,
dor liggt se ’groḃen mit mien Drȫȫm.
De Plōōg, dē gung doröver hėn,
Nu groost dor Vēēh op fette Weid. Mi over liggt se noch in’ Sinn,
de brune Heid, de schȫne Heid!
Klaus Groth
Quickborn I
Mien Platz vör Döör
(GrK11175 - GrK1.1.175f - kiek ōōk GrK5.1.235f)
De Weg an unsen Tuun hentlanġ,
dor wēēr dat wunnerschȫȫn!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 163
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dor wēēr an Morg’n mien ēērsten Ganġ
in’t Gras bet an’e Knēēn.
Dor speel ik bet tō Schummern hėn,
dor gēēv dat Stēēn un Sand. (GrK1.1.176)
An’ Oḃend hool mi Ōpa|›Obbe‹ rin
un hârr mi bi de Hand.
Dėnn wünsch ik mi, ik wēēr sō grōōt,
datt ik dor röversēh|-sēhg,
un Ōpa|›Obbe‹ mēēn un schüdd dėn Hōōt,
dat kēēm noch veels tō frȫh.
Dat kēēm sō wiet, ik heff ehr sēhn,
de Welt dor butenvör:
Ik wull, se wēēr man hâlf sō schȫȫn
as dō mien Platz vör Döör.
Klaus Groth
Quickborn I
Ünner’n Kastanje
(GrK11176 - GrK1.1.176f - kiek ōōk GrK5.1.237)
Vör Döör wēēr ėn Kastanjenbōōm, sō grōōt,
ik sēhg nix Grötters, dünkt mi, in mien Leḃen.
Hē överdeck dėn Hoffplatz un dėn Sōōt
un, stunn ēēn ünner ėm, dėn hēlen Heḃen.
In’t Vörjohr hârr hē Blȫȫm, mi dünkt, sō veel:
De hēle Welt kunn ēēn dormit bedecken;
Kastanjen in dėn Hârvst, wōmit ēēn speel,
in’ Summer Schadden, sik in uttōstrecken.
Dor stunn ėn Huus dorachter, och sō schȫȫn,
sō sünd süm|seX04 op de Welt niX09 mēhr tō dropen|drepen de Ruten blank, de Finstern witt un grȫȫn,
de grōte Huusdöör jümmerX54 hell un open.
Dor stunn ėn Mann - hē steiht dor as de Bȫȫm
in mien Gedanken, blied|freundlich un in dėn Schadden.
Hē steiht, un op sien Rock, dor fâllt de Blȫȫm,
un över’t Feld hėn kickt hē dör de Latten.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 164
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ik hȫȫr ėn Vogel dör de Finstern singen,
ėn smucken Fruunskopp wiest sik an de Ruten ... (GrK1.1.177)
Mi over kloppt dat Hatt, as kunn dat springen mi is, as sēēt ik ünner’n Bōōm dor buten.
Klaus Groth
Quickborn I
Oḃendfreden
(GrK11177 - GrK1.1.177 - kiek ōōk GrK5.1.238f)
De Welt is rein sō sachten,
as lēēg se dēēp in’ Drōōm,
ēēn hȫȫrt niX09 wēn’n noch lachen,
se’s liesen as ėn Bōōm.
Se snackt man manġ de Blöder,
as snack ėn Kind in’ Sloop,
dat sünd de Wēgenlēder
för Kȫh un stille Schoop.
Nu liggt dat Dörp in’ Dunkeln,
un Nevel hangt dorvör,
ēēn hȫȫrt man eḃen munkeln,
as kēēm’t vun Minschen her.
Ēēn hȫȫrt dat Vēēh in’t Grosen,
un âllens is in Freed,
sōgor ėn schüchtern Hosen,
dē slēēp mi vör de Fȫȫt.
Dat’s wull de Himmelsfreden,
ohn Lârm un Striet un Spott,
dat is ėn Tiet tō’n Beden Hȫȫr mi, du lēve|›frame‹ Gott!
Klaus Groth
Quickborn I
De Möhl
(GrK11177 - GrK1.1.177f - kiek ōōk GrK5.1.240f)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 165
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Dag geiht tō RōhX32,
op’t Gras liggt de Dau, (GrK1.1.178)
de Wulken an’ Heḃen wârrt rōōt.
Dat’s âllens sō still,
ik wēēt niX09, wo’k will,
ik lȫȫv, mi is trurig tō Mōōt.
De Poġġ quârkt in’t Rōhr,
de Foss bruut in’t Mōōr,
un wiet in’e Fēērn schâllt Gesanġ.
Mien Hatt stiggt tōhööch,
ik wēēt niX09, wo’k sēhg,
de Tron’n lōōpt de Backen hentlanġ.
Dor achter de Weid,
wiet över de Heid,
dor schemert an’ Heḃen ėn Möhl:
Dat is mi, as wēēr
ik dor vör de Döör
un sēēt op’n Möhl’nbârg un speel.
Dėnn kēēk dor ēēn ruut,
dėn kėnn ik sō gōōtX31,
dėn sēēt ik sō veel op’n Schōōt.
De Stēēn lēēp un klung,
de Mann sēēt un sung,
an’ Heḃen de Wulken wēērn rōōt.
Dō wēēr ik noch klēēn|lütt,
nu bün ik allēēn,
’kēēn|›Wull‹ wēēt, watt de Ōōl’ dor noch steiht?
De Luft|›Luch‹ is sō lurig, dat Lēēd is sō trurig:
Gottloff, datt de Möhl doch noch geiht!
Klaus Groth
Quickborn I
Se lėngt
(GrK11178 - GrK1.1.178ff - kiek ōōk GrK5.1.242f)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 166
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Sēē is vull vun Woter,
dat Hatt is luter Blōōt, (GrK1.1.179)
un kummt de Moon an’ Heḃen,
sō stiggt un fâllt de Flōōt.
Un sēhg ik ėm vun wieden,
sō stiggt mi âll dat Blōōt:
Sō stiggt de Sēē un fâllt se,
un kummt un ebbt de Flōōt.
*
An’ Heḃen treckt de Wulken,
tō Fȫten rullt de Sēē,
de Welt is grōōt un ēēnsoom,
mien Hatt sō lütt un wēh.
Watt hell de Sünn dor boḃen?
Un achter grȫȫn dat Land?
Ik sēhg man grau un düüster
dėn Nevel op dėn Strand.
*
De Sünn, de sackt in’t Woter,
de Hoddboor kummt ut’ Rēēt.
De Sēē is noch in’t Wōgen,
se singt ehr Oḃendlēēd.
Mi sünd de Ōgen slooprig
Un âll de Leden|Glieder mȫȫd,
mien Hatt is noch in’t Wōgen
un wēēnt ėn Oḃendlēēd.
Wat dor ut’ Woter kluckert,
dat is de wille Swoon:
Wat hett hē noch tō ropen
över de glatte Bohn?
Ut Dook|›Duff‹ un Nevel blėnkert
vun wieden noch ėn Kohn:
’kēēn|›Wull‹ wēēt? Dor kiekt ōōk Ōgen
tōrüch mit düüst’re Tron’n. - (GrK1.1.180)
Wo much ik swimm’ un seilen
sō ruhigX32 as de Swoon
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 167
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
ōder mit de Wulken
un mit dėn stillen Moon!
Ik much wull as de Hoddboor
tō Huus sō still un klēēn|lütt:
Nu stoh ik hier an’t Woter
un hȫȫr de Bülgen|›Waggen‹ tēhn|trecken.
Klaus Groth
Quickborn I
Hattlēēd
(GrK11180 - GrK1.1.180f - kiek ōōk GrK5.1.244f)
Wat wēēnst du di de Ōgen blank?
Segg an: Wat deit di wēh?
Is VoderX53 krank, is MōderX52 krank?
Is Brōder ut tō Sēē?
„Och nä! Mit VoderX53 hett’ kēēn Nōōt,
un MōderX52 spinnt dat Flass.
Doch wēēr’t ėm beter, wēēr hē dōōt
un ünner’t grȫne Gras.
Jo, beter lēēg hē kōōlt un still
al ünner’n Liekenstēēn.
De Wind is luut, de Sēē is wild,
- un ik mutt wēn’n un wēn’n.“
Un gung de Sēē ōōk noch sō kruus
un noch sō ârg tō Kēhr:
Al mėnnig Schipper kēēm tō Huus,
dē lang vergeten wēēr.
Sō wēēn di niX09 de Ōgen blank
un wisch di man de Tron’n.
Ėn jungeM33 Blōōt, ėn niede Plank,
dē wârrt niX09 ünnergohn. (GrK1.1.181)
„Un lēēg hē in’e dēpe Sēē,
dat wēēr ėm wull tō günn’,
dor hȫȫrX61 hē nix vun Angst un Wēh
un Schimp un Schann un Sünn. –
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 168
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dor kēm’n Suldoten, blink un blank,
dē wēērn sō smuck tō sēhn,
dor gung’n Suldoten flink un frank,
dō fung ik an tō wēn’n.
Un wēēn mi noch de Ōgen ut
un bün sō hattsbedrȫȫvt.
Hē wēēr sō junġ, hē wēēr sō gōōtX31,
ik hârr ėm âllens lȫȫvt.
Hē wēēr sō junġ, hē wēēr sō slank,
hē sä, hē kēēm sō bâld,
nu hȫȫr ik al de Weken lanġ,
wo Lōōf un Blöder fâllt.
Un kummt hē nu un nümmermēhr,
wō schâll ik ēēnmool hėn!
Sō sack ik as dat Lōōf no Ēēr
vör Schimp un Schann un Sünn.“
Klaus Groth
Quickborn I
Wo Swienegel un Matten Hoos in’e Wett lēpen
(GrK11181 - GrK1.1.181ff - kiek ōōk GrK5.1.246ff un ōōk ShrW64001)
Swienegel hârr de slechte Mōōd:
Drunk hē tō veel, sō prohl hē grōōt.
Un kēēm’t mool, datt de Döst ėm quääl,
sō drunk hē jēēdēēn Mool tō veel.
Un Döst - dat wēēr sien swacke Siet dē quääl ėm meist tō jēēdēēn Tiet.
Bi’n Möhlendiek, tō Ėnn de Wischen,
hârr Poġġ ėn Wēērtshuus manġ de Rüüschen. (GrK1.1.182)
Dor bru de Foss sien bayerschM3 Bēēr,
dor wēēr dat nett, wėnn’t Summer wēēr.
Ōōk kunn ēēn dor dat Woter sēhn un Poġġ sien Fru, dē sung sō schȫȫn!
Hans Nachtigol wohn wat tō Siet.
Dat’s doch ōōk nix för Börgerslüüd
as Stickelswien un Matten Hoos.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 169
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dē hȫȫrt dat gēērn, wėnn Kukuuk bloost,
un rüükt dat gēērn, wėnn Wittkohl rüükt,
un wültert|wälzt gēērn in wēken Slick.
De Hoos wēēr bang - hē lüch de Pōōt:
Swienegel sēēt dor brēēt un grōōt
un sä: „Wat dünkt di, Nover Matten?
Wi sitt hier fuchtig un in’ Schadden,
wi swiert|zechen mool um! Wi drinkt mool dör!
Uns’ Krōōgwēērt kriggt je Schüll’ngs dorför.
De Sünndag is de slechtste Dag,
de Schōōsters hōōlt Kantüffeljagd,
Swienegels ut de Püll|Büschel tō rapsen|rupfen.
Bün bang je gor niX09 vör de Tapsen,
doch mookt süm|seX04 Fru un Kinner bang;
Ik goh un spikelēēr|sinniere sō lang.
Wüllt wi mool gliek blau’n Moondag moken?
Di knickt süm|seX04 doch je sunst de Knoken.
De hēle Landwehr is mit Lüsten|ist scharf drauf,
ik heff man hȫȫrt, dē krieġt je Büssen.
Segg an! Wat schüllt wi mool berieten?
Hest’ Lust, mool in’e Wett tō smieten?
Schüllt wi mool wrangeln|ringen? Wullt mool hoken|hakeln?
Hest’ Mōōt, ėn Borentog|großen Streich tō moken?
Ik hârr noch Lust, dėn Bull tō nârr’n: (GrK1.1.183)
Wat schull de Bėngel grimmig wârrn!“
Doch Matten sä un slick de Hann’:
Dat wârrt wull Tiet mool antōspann’!
Wėnn Nover mitwill, mook hē tō,
hē’s man wat langsoom in’e Schōh.“
„Sōōn Stėnkerbüdel! Schrökelbēēn|Gehbehinderter!
Hett dē wull’n Mullworp lōpen sēhn?!“ …
Kottaf, Swienegel mookt ėn Wett,
wokēēn de besten Schinken hett:
Dreemool de Wischen op un dool,
bi’n Poggenstōhl, dor wēēr dat Mool|Ziel.
un kēēm de Hoos tōēērst tō Stell,
trock foffteihn Nodeln ėm ut’ Fell.
Dē wull hē an sien Lēēfste schicken,
dor kunn se Slachttiet Wust mit pricken.
Dėn nēēgsten Sünndag wull’n süm|seX04 renn’, ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 170
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un dormit hârr de Striet ėn Ėnn.
In Freed un Ēēndracht, as dat hȫȫrX61,
broch Matten Nover bet no Döör.
Dē lä sik as ėn Kluun tōrecht,
un Matten hüpp op Tȫȫntjen weg.
Suppt ēēn sik oḃends mool recht duun,
sō quäält ēēn annern Doogs de Luun,
un wēēr ēēn klȫker as ėn Foss,
sō steiht ēēn morgens as ėn Oss:
De Kopp sō dick, de Mōōt sō slecht,
un âll de Herrlichkeit is weg!
Dat’s leidig|bedauerlich: Güstern gung’t as smeert vundoog de hēle Welt verkēhrt. (GrK1.1.184)
Swienegel dach: Wat wēērst du dumm,
de Matten löppt di drēēmool um!
Hē fȫhl al langs de hēle Huut,
as trock dē ėm de Stickeln ut.
Hē knüll sik wedderX11 still tōhōpen,
sien Fru muss ėm tō Kaffe rōpen
un muss ėm frogen, wat ėm fehl,
un lüch|hob ėm dėnn sien swore Sēēl
un sä: „Dor loot du Fruunslüüd sorgen!
Nix mēhr as dat, sō büst du borgen!“
De Sünndag kēēm - wo lach de Welt!
De Sünn schien op’t Kantüffelfeld,
de Schōōsterjungs, dē kēm’n mit Hacken,
mit Schōōtfell vör, in vullen Snacken,
opkrėmpte Ârms - un âll noch nüchtern!
Uns Stickelswien verkrōōp sik schüchtern,
krōōp langs de Rēgen över’n Wâll
no’t Holt rin, no de Wischen dool,
un sēhg dor Matten al an’ Groḃen
in’t Gras sik ȫḃ’n in’t Spring’n un Droḃen.
Wo wēēr hē glatt, wo wēēr hē kėmmt!
Un âll de Lėnken|Gelenke smeert un stämmt,
as hârr Jan Cloossen|berühmter Einrenker ėm ēērst reḃen.
Swienegel! - Lōōp! - Dat gellt dat Leḃen!
De Hoos, dē lēēp, as wēēr’t ėn Swulk|Swülk,
as wēēr’t ėn Schadden vun ėn Wulk,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 171
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
hē lēēp de lange Wisch hėndool
un wēēr in’t Flēgen bet an’t Mool.
Süh dor! In’t Dack|Rēēt an’ Möhlenpōhl|-teich,
wat sitt dor op’n Poggenstōhl?
- De Hoos, de dach, hē wēēr wull duun Swienegel ruhigX32 in ėn Kluun! - (GrK1.1.185)
„Wat? büst al ankom’n?“ seggt de Hoos.
„Jo“, seggt Swieneg’lsch, „dat’s je’n Spoos!“
De Hoos, dē sēhg man eḃen hėn,
- Hē hēēl ehr för Herr Stickelswien: dō joog hē as ėn Blitz dorvan|dorvun
un kēēm bi’t Holt bi’n Dōōrpohl an.
Süh dor! Dor huckt al an dėn Pohl
Fru Stickelswiensche ehrn Gemohl!
De Hoos, dē wiest ėm gau dėn Rüch
un joogt hėndool, as wėnn hē flüggt.
Un wedderX11 sitt dor, jēēdēēn Mool,
op’n Poggenstōhl - an’ Heckenpohl
- un wėnn hē as ėn Kugel suus Swienegel! ruhigX32 as tō Huus!
Sō lēēp hē drēēmool op un af,
as flōōg ėn Piel mit vulle Kraft:
Tōletzt in Angst un Swēēt un Nōōt,
un as hē ankēēm - wēēr hē dōōt.
Klaus Groth
Quickborn I
Hans Schander
Nach Burns Tam o’Shanter
(GrK11185 - GrK1.1.185ff - kiek ōōk GrK5.1.251ff)
Wėnn MârktX66 un Bōden lerdig wârrt,
de Gēēstlüüd langs dėn Landweg|nach Osten fohrt,
as’t sünnoḃends jümmerX54 wârrt tō loot,
sō schull’n wi ōōk wull op de Stroot.
Doch wi sitt drunkfast bi dėn Krōōs|Humpen,
mookt ēēn Knōōp no dėn annern lōōs. (GrK1.1.186)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 172
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wat tellt wi op de dēpen Weeg,
de Pütt un Pȫhl un Grȫḃ’n un Steeg|Pfützen, Tümpel, Gräben, Stege
vun’ Rugen Bârg|in Wesseln bet Wesselburen?
Uns’ Ōōlsche sitt je wârm tō luren,
dėn Kopp in’t Dōōk, de Ârms in’ Ploten|Schürze:
Se will de Hitt’ niX09 afkȫhl’n loten!
Dat funn Hans Schander ōōk sō wohr
op’t Heider PeermârktX66 vörigM3 Johr.
Hans Schander! Wēērst du doch sō klōōk
un hȫȫrst du, wat dien Telsche sprōōk!
Se sä di doch, du wēērst ėn Suuput,
ėn Rappmuul|Rappel- wēērst du, wēērst ėn Ruugsnuut|Grob-.
Du hârrst vun Juni bet tō Mai
dien Nöös an jēēdēēn Sünnomb|Sünnoḃend twei.
Bi elkēēn Achtendēēl|Achteltonne no Möhl
drunkst du un Möller Wind tō veel.
Du brochst kēēn Peerd no Krüschan Smitt,
besopen brochst du’t wedderX11 mit:
Gungst kuum tō Kârk mit nüchtern’ Kopp
un kēēmst tō Huus mit ’n Bliehōōt op.
Se wohrschu di: För âll dien Sünn’
worrn süm|seX04 di mool in’ Landgroḃ’n|nach Warwerort finn’.
Di worrn bi Nachten noch de Hexen
bi’n Rugen Bârg mool afprofexen|abstrafen.
Dat kēēm nochmool - du schusst man sēhn, du brōōkst tōletzt noch Hâls un Bēēn.
Süm|seX04 worrn di nochmool morgens twischen
de Poggen ut dėn Nōōtpōhl|Löschteich fischen!
Wo ârg de bȫsen Mannslüüd sünd!
Sō mėnnig Root geiht in dėn Wind! (GrK1.1.187)
De beste Fru ehr besteM33 Wōōrt
spȫȫlt de verdreihte|verdammte Brannwien fōōrt! Doch unsen Hans niX09 tō vergeten:
Hē hârr sik PeermârktX66 rein verseten.
Dat wēēr in’ Heid doch gor tō nüüdli!
Hē smȫȫk un drunk sik sō gemüütli:
Dėn Bōōrtsdag fiert ēēn, wėnn ēēn mag,
doch PeermârktX66 is niX09 jēēdēēn Dag.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 173
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un bi ėm tō sēēt Pēter Rōder,
dėn hârr hē lēver as sien Brōder,
sōōn Pēter Lustig, lütt un rund,
dē hârr vör Kneep|vor Streichen niX09 wassen kunnt,
dē sēēt un ›mau‹ jüst as ėn Koter,
de Bēērwitz lēēp as schietigM3 Woter.
Vör Lachen kunn de Wēērt niX09 stohn,
worr rōder as ėn Kuunschen Hohn|Puter,
un Spoos un Höög noch jümmerX54 grötter
un Bēēr un Brannwien jümmerX54 sȫter.
Ēēn Quâlm un Lârm de hēle Stuuv,
un de Wēērtsche kreih as ’n Lacherduuv|Kuckuck.
De Wind much buten hul’n un brumm’,
wat scheer sik Hans ėn Hoor dorum!
Blēēv ėm man Krōōs un Buddel stohn,
sō kunn för ėm de Welt vergohn. De Spoos is as op’t Feld de Mohn,
dē fâllt je twei, footst du ėm an.
Hē’s as de Snēē in’t Woter smeten:
Ėn Stōōt man witt un dėnn vergeten.
Hē’s as dat Nōōrdflüüs|Polarlicht in’e Hȫȫchd:
Kickst du man hėn, sō is’t al weg.
Hē’s as de bunte Regenboog,
dėn in ėn Ruff|im Nu de Storm verjoog. (GrK1.1.188)
Kēēn Minsch kann över ’n Stunn befehl’n.
Ēēn kann de Klock wull rüchwârts stell’n,
doch geiht de Tiet ehrn schēḃen|eigensinnigen Ganġ un Hans mutt fōōrt in|öv’r kott ōd’r lanġ.
Dat wârrt tō loot, hē mutt tō Peerd,
un wēēr Frenz Buhmann ōōk de Wēērt,
Hē mutt tō Peerd un wēēr dat WedderX15
sō grulig - as sien TelschemedderX14.
De Windkeerl bloos, as schull hē stârḃ’n,
de Regen klatsch mit Höllenlârm:
Dėnn lei dor ’n Blitz an’ hēlen Heḃen,
dėnn mook de Dunner de Ēēr tō beḃen.
Dat kunn je’n Kind in’ Düüstern sēhn,
de Düvel wēēr vunnacht tō Bēēn.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 174
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Hans trüddel|schwankte wietbēēnt|spreizbeinig op sien Ruun|Wallach,
gēēv ėm de Spor’n un rēēd dorvun,
Lēēt Dreck un Lēhm rund um sik speih’n
un Wind un Wulken hul’n un lei’n|leuchten;
grēēp dėnn un wėnn mool no de Mütz,
brumm dėnn un wėnn ėn Bummelwitz;
Un wėnn de Ruun mool troger lēēp,
sō knâll hē sietwârts mit de Sweep.
Hē wēēr je ’n Keerl! Hē hârr je Knoken!
Wat schull sōōn beten WedderX15 moken!
De Hȫhnerglōḃen is för Küken!
De Foss, de dōōt is, lett sien Nücken!
Hē hȫȫrX61 niX09 op sōōn Wieverklön’,
hē hârr’t sien Doog niX09 spȫkeln sēhn!
Hē rēēd je veel dėn Heider Weg,
wėnn ēēn kēēn Hand vör Ōgen sēhg!
In’ Nacht, sō swatt as Kaffedick, (GrK1.1.189)
in Dreck, sō toog as Schōōsterpick.
Un Ruun, dat wēēr ėn Peerd tō lōpen!
Ōōk kunn ēēn sachs ėn Minschen rōpen.
Jo - dat is wohr - vunnacht wēēr’t dull!
Pickswatte Luft - bi Mützen vull
kunn man ehr ’n acht Doog mit sik dregen,
dor hârr de Sünn kēēn Lock rinkregen.
Un liekers - rüchwârts mutt ēēn kieken,
ēēn kunn je wat op’e Hacken slieken.
Dėnn wēēr ōōk âllens swatt un grau,
hē kėnn dėn Weg hier niep un nau:
Bi Wesseln is dat niX09 sō seker,
froog Böhmke man, dėn Appelhöker!
Dor liggt de Nöötganġ linker Hand,
dor kēēm Jan Hinners vun’ Verstand.
De Wesslers ut de ōle Welt
tellt dor in’t Gras süm|ehrX06 fâlscheM33 Geld:
„Krōōn ōder Münt!“ - schriggt dor de ēēn,
„Snied af, snied af!“ - „Tō klēēn|lütt, tō klēēn|lütt!“
De Landvermeter mit de Keed
röppt Nacht för Nacht: „Hier is de Schēēd!“
Hē hett Dithmarschen dō vermeten,
as Land un Frieheit worrn toreten,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 175
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un elkēēn Johr vun Ōōrt tō Ōōrt
geiht hē ėn lütten Hohntritt|sehr kl. Wegstrecke fōōrt.
Dėnn in’e Sandkuhl dicht dorvör
verschütt Ties Hans mit Woog un Peer:
Un in dėn Busch hier ’n beten rop
hung Dōdek sik an ’n Sackstau op.
Un hier in’t Siel, wō’t Woter sickelt|tröpfelnd fließt,
funn’ süm|seX04 dat Kind, in Strōh inwickelt. (GrK1.1.190)
De Storm huul as dat Westerhaff,
mit Ammers kēēm de Regen raf.
Blind worrn de Ōgen, wėnn dat lei,
de Dunner rēēt de Ōhr’n dėnn twei.
För ’n ›Bullerwedder‹X15, as ēēn seggt,
›mit Stackholt‹ wēēr dat noch tō slecht.
Wull’t Hunnen hogeln un Katten snie’n|schneien,
kunn de Schandool niX09 grötter sien|weenX41.
Un as de Lârm recht höllenârg,
sēhg Hans in’ Blitz dėn Rugen Bârg un vun dėn Tippel|Spitze bet tō’n Grund
Vig’lien un Danzen koterbunt.
Ėn Klēvervēēr|4-bl. Kleeblatt is wunnerschȫȫn
för elkēēn Oort vun Ōg’nverschrȫȫn|-verschrȫden!
As Bosco mool no Schanz spazēēr,
kēēm jüst ėn Rēēg vun Melkdēērns her.
Hē dreih sien Rinġ - un mit ėn Mool
men’n süm|seX04, dor wēēr ėn Woterpōhl|Pfütze.
Dō schörten süm|seX04 de Röck tōhȫȫch,
man ēēn sēhg âllens flack un drȫȫg.
Dē hârr sik ēērst in’ Ōgenblick
bi’t Dōōr ėn Klēvervēēr afplückt.
Ėn fâlschen Schüll’nġ kann ōōk wull dēn’n.
Hans wuss tō’n Glück, hē hârr noch ēēn. Wat löppt sō kōōlt sien Rüch hentlanġ? Dat is kēēn Swēēt: Dor’s Woter manġ!
De Bēēn un Kinnlood bevert ėm:
Schull hē vėllicht dat Fēver hėbben?
Ruun fȫhl de Spor’n, Hans grēēp de Mohn:
Ėn Blitz, ėn Bȫm’n|Aufbäumen - de Krack blēēv stohn. (GrK1.1.191)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 176
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Herr Jē nochmool! Wat worr hē wies!
Ėm worrn de Hoor as Bessenries’n,
dē lüchen|hoben ėm de Mütz vun’ Kopp
un stunn’ as Bösten pielliek|pfeilgerade op!
Dat wēēr kēēn Danz, as Schulz|Tanzmeister in Heide uns lēhr,
Ecssaise|Écossaise, Française vun Hamborg her,
kēēn Cotillon un ėngelsch Jigg|gigue:
„Kopf ins Gerad, Füß auswärzig!“
Nä, Söḃentritt|Tanz un Schülper Boor|Tanzmelodie, Erkl. GrK1.1.191!,
un Eschepēē|Échappez ėn anner Poor,
un Jägern, Twēētritt-in’e-Wett
un âll nööslang|ēhrumlütt ėn Menuett,
un Russendanz, de Bēēn in’ Hucken,
as Grashüppers un Hasselpoggen|Laubfrösche!
Boḃ’n op’n Bârg sēēt Pēter Ōhrt,
hē strēēk Vig’lien|de Geig un sä kēēn Wōōrt,
un bi ėm fiedel Ackermann|Geigenvirtuose,
un Dōdek sett dat Waldhōōrn an Un as hē tuut, kēēm’t, Ōōsten her|von Osten her,
as Kannbârg|Fuhrmann in Heide mit sien twintig Peer:
Hȫhop! Ēēn hȫȫrX61 de Knoken klötern|klappern,
hȫhop! Ēēn hȫȫrX61 dėn Oten rötern|rasseln. (GrK1.1.192)
Vun’ Krattbusch|Gestrüpp b. d. Schanze no Ostrōh|Ostrohe hėndool,
dör’t Mōōr bet no dėn Gâlgenpohl,
vun’ Keller röver no Spanngrund|Örtlichkeiten
gung’t heisterkopp|koppheister un koterbunt.
Süm|seX04 kēmen sōgor vun Hemmingsteed
un ut dėn Sand bi Weddingsteed.
Bi Dusenddüwel un Grimmsliet|alte Schlachtfelder
lieġt vele Dänen in’e Schiet,
veel schȫne Bēēn, ōōk oodlig’ Knoken,
dē Foffteihnhunnert de Fohrt mitmoken:
Dē flōgen âll dor ut dėn Murt|Mutt,
as wėnn ėn Swârm ut’n Iemkorf|Ieḃenkorf snurrt.
De Junkers mit de langen Leden|Gliedmaßen,
dē dor vun dō in’t Swienmōōr sēten,
dē stēken, as Kantüffelpüll|-büschel,
dėn Kopp ruut ut de Düttelknüll|Binsenbüscheln ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 177
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Mōōs wuss süm|ehrX05 op de kohle Pann|Glatze,
un geelgrȫȫnM3 Woter dripp|tropfte dorvan|dorvun.
Dat gung, as wėnn hē bloost jüst hârr:
„De Buur, dē kummt, nu wohr di, Gârr!“
Hōōch op dat Rad sēēt ōōl’ Cloos Dau|geköpft im Spanngrund:
Hē wēēr vun’t Fohr’n|vom Rädern noch bannig flau.
Hē hârr sik eḃen de Bēēn utflecht
un sett sik jüst dėn Kopp tōrecht.
Hē wēēr sien Tiet ėn ârgen Sünner,
hē drüüssel|erdrosselte drēē unschüllig’ Kinner;
mit söḃen Hatten, as ėm swoon,
kunn hē bi Doog unsichtbor gohn.
Hans Lakmann|geköpft im Spanngrund löhn sik an dėn Pohl,
ėm full’n noch veel de Fingern dool, (GrK1.1.193)
hē schrōōv süm|ehrX05 fast an beide Hann’
un trock sik dėnn sien Scheenbēēn an.
Dō richt de anner sik tōhȫȫch
un reck de Lėnken|Gelenke sik tōrecht
un rȫhr de Kinnback|Wange sünner Lippen
un slōōg sik op sien nookten Ribben:
De Reed muss bannig Indruck moken,
süm|seX04 klappern Bifâll mit de Knoken,
âll Hack un Mack|üble Gesellschaft un Gâlgenpack,
un vörwârts gung dat huckepack.
Steiht ēēn bi Wesseln op dėn Wâll,
sō kickt ēēn langs de Heid hėndool,
de Gâlgen vandi|beim Gespann: rechts no Ostrōh|Ostrohe,
de Ruge Bârg dicht vör di tō|tōdi = beim Gespann: links:
Dor hēēl uns’ Hans, as wėnn hē drȫȫm,
as nu de Hupen nēger kēēm.
Jo, wēērn dat Heider Melkdēērns weenX42,
mit rōde Lippen um de Tähn:
Doch ōle Schachteln, sünner Strümp
un Schōh un Flēēsch, in’t Dōdenhėmd -!
Bi Doog un vör sien ēgen Döör kēēm nu sōōn Tog vun Wesseln her;
Man lēpen rinner, hartensfroh,
Wēēr man ēērst Döör un Klinken tō.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 178
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Hârr Hans kēēn Mogen as ėn Peerd,
Dat Binners hârr sik buten kehrt.-Ēēn kėnnt dėn Düvel an sien Fōōt
un Bonaparte an sien Hōōt.
Sō muss ēēn, kēēk ēēn blōōts mool hėn,
Vullsteedsche an ehr Prüschen|Tabak-Schnupfen kėnn’.
Se sēēt un hēēl as Nösentrōōst|Schnupftabakdose,
ėn Pōvis stoots ėn Tōbaksdōōs. (GrK1.1.194)
As Lieschen Allerlei|Spitzname noch leev,
dō kunn se bellen as ėn Teev:
Dat kunn ēēn nu noch an’e Tähn
un an de Kinnbacksknoken|Backenknochen sēhn.
Se fȫhr ōōk hier dat grōte Wōōrt.
Se smēēt ehr Bēēn no Pēter Ōhrt:
Dō full de hēle Keerl in Stücken,
as wēēr’t ėn Hupen Swevelsticken.
Dat Danzen hēēl ėn lütt’ Stōōt op,
un Pēter söch sik worrX11 tōhōōp,
un Lieschen wink de Frėmm’ tōhȫȫch,
slōōg Vullsteedsche ehrn Pōvis weg,
stött ›ōl’ Madam‹ vun’ Poggenstōhl
un ›swatten Coorl‹ in’ Rüüschenpull|Binsenbüschel:
Dėnn wink se Dōdek mit de Hand,
un dormit stōḃ’n süm|seX04 dör dėn Sand.
Nu krēg’n Musik un Danz ēērst Oort,
as wėnn de Lȫher|Loher Bürger Rōland fohrt|Beschreibung dort.
Süm|seX04 krell’n sik as ėn Slachterwief,
süm|seX04 dreih’n sik as ėn Püttjerschiev …
As dėn dor’n Keerl wēēr Hans tō Mōōt:
De ōle Fritz sleep ėm in’t Slott,
hē funn ėm op’e Stroot besopen
un lēēt ėm in sien Stuuv utslopen - (GrK1.1.195)
wat dē tōnȫȫs för Ōgen mook!
NiX09 vull’ns sō gōōtX31 stunn Hans sien Sook.
Hē dach an âll sien schändliM2 Flȫken, hē wull sik nu tō betern sȫken, ėn Swēētdrüpp hung an jēēdēēn Hoor,
un wėnn ik’t recht wēēt, beed hē gor.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 179
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ik wēēt niX09 âllens, man ōōk nōōg as hē de Ōgen opwârts slōōg,
kēēm wedderX11 ’n Blitz un dėnn ėn Krachen,
dėnn düch ėm meist, as hȫȫrX61 hē’t lachen:
Dėnn fȫhl hē ’n Fummeln in’t Gesicht,
um Ârms un Hann’ un langs dėn Rüch dat wēēr, as stunn hē achter ’n Peerd
un fȫhl dat Fuchteln mit dėn Stēērt. …
As hē de Ōgen openkrēēg,
wēēr hē al över’n Wildpohl|zwischen Heide ud Wesselburen weg.
Hē joog tō Huus —
Dat wēēr doch leidig|bedauerlich,
sien Ruun sien hâlḃen Stēērt wēēr heidi.
Klaus Groth
Quickborn I
De Fischtog no Fiel
(GrK11195 - GrK1.1.195ff - kiek ōōk GrK5.1.262ff)
Dat hēēt sik Lief un Sēēl opfrischen,
an’ Sünndag mool no Fiel tō fischen.
Dor geiht dat lustig Tog um Tog,
dėnn mool ’n Heek un dėnn mool ’n Poġġ.
Ēēn sitt de Week sik würkli|rēdig krumm,
ēēn sitt de Week sik teemli|rēdig dumm, (GrK1.1.196)
dat wēēr je schändli, wēēr je sündli,
tehr ēēn sik sünndoogs niX09 mool gründli|zehren oder teeren???
un mook sik mool de Lėnken ȫlig
un Ünnerlief un Sēēl mool kȫhlig.
Dat hett ėn Schōōster würkli|rēdig nȫdig,
dat höllt ėm Hatt un Bossen smȫdig,
kēēn Sōdasēēp foot sō op Pick
as sünndoogs mool no’n Fieler Diek|See.
De Luft is schȫȫn, dat WedderX15 mōje|angenehm,
de Sünn is noch niX09 ut de Kōje,
de Heiders lieġt noch dēēp tō snurken,
in’ Schummern trillt de ēērsten Lurken.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 180
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Umswier’n un Sing’n vun Tuuts’|Prückels, Kröten un Poggen
is vun Sünnoḃ’nd noch niX09 in’t Stocken!
Dat rüükt ōōk ut de Bȫȫm sō frisch,
ēēn wârrt sō nüchtern as ėn Fisch.
Dat Gras, dat rüükt sō grȫȫn vun ünner’n,
dat kunn ėn Fōhrmannsknecht vermünnern|munter machen.
De Schoosters sünd al lang in’t Wōgen|in Bewegung
un wascht dėn Sloop ut beide Ōgen.
De Kaffe dampt - dat Finster open, de Rundstück’n gliedt ōōk dool in’t Slopen.
Ėn Slepen|Ladung Pannkōōk nehmt süm|seX04 mit;
Hannoveroner hett ėn Nett,
Speckschōōster mit dat Angesicht,
dē nimmt dat op sien brēden Rüch.
De Blickensläger|Klempner kummt tō angeln,
un Kannegießer|Zinngießer „tut nich mangeln“|fehlt auch nicht.
Ōōk fehlt kēēn Brannwien, Melk un Bēēr,
un vörwârts treckt dat wille Hēēr, (GrK1.1.197)
ėn ›ōle Gârr‹ vun Stümp un Stummeln,
de Schōōtfell’n bâllert stoots de Trummeln.
Jan Reuter mit sien holten Stevel
is Achterleutnant sünner Sävel|Sovel,
doch mit ėn Schächt un Angelrōōt
un ’n Kluver|Springstock vun ėn dörtig Fōōt
un mit ėn Korf för Boors un Heek
un Provijant för’n hēle Week
un an’e Siet ėn leddernX16 Tasch
un vör de Bost ėn blickern Flasch|Buddel
un in dėn Mund ėn Nösenbȫter|Pfeife
- Dat smeckt, je kötter, umsō sȫter! -,
sō treckt hē lōōs ›mit frohem Mut‹,
dat echte Bēēn stickt achterut.
Du hest wull ēhr|kürzlich ėn Pudel sēhn?
Hē sleept ėn Keed-Ėnn manġ de Bēēn,
no âll de Ecken kickt hē lüstern
un löppt vör Freuden rein in Biestern
un pruuscht no jēēdēēn Katt un Koter
un lett an jēēdēēn Bōōm sien Woter.
An jēēdēēn Eckstēēn mutt hē snüffeln,
in jēēdēēn Misten|Misthaufen söcht hē Trüffeln,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 181
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un jēēdēēn Muuslock kleit hē dēper
un rüükt bi jēēdēēn Hund no’n Peper,
doch ēhr hē’t wies wârrt, liggt hē mȫȫd
un knurrig wedderX11 an sien Keed.
De Schōōsters sünd utloten|ausgelassen frȫhli!
De Schōōsters sünd unmoten|buten de Moten sēlig!
Sünd flink un flȫdig|leichtfüßig as de Wind,
sōlang de Fȫȫt niX09 blosig sünd.
Wat dreiht de Kopp niX09 as ėn Stēērtstück
un geiht de Snack niX09 as ėn Danzstück. (GrK1.1.198)
Wo sleit de Tung niX09 slank in’ Snack
sloot Bēēn un Schōōtfell rasch in Takt!
De Pöġġ|Poggen, dē wēēt niX09, wat dor lōōs is,
de Schōōsters wēēt niX09, wat ėn Grōōv|Grube is
un Grüpp|Rinne un Groḃen, Grȫȫv|Graben un Graff|Wehrgraben
un goht op âllens liek op af.
Un platsch! - De Blickensläger drinkt,
dat hēēt in’t Stohn, un sackt un sinkt,
de Kannengēter|Zinngießer wull ėn Satz nehm’n,
jüst as de anner in’ Moratz kēēm.
Wō is Jan Reuter mit dėn Schächt?
Speckschōōster!! Krieg dat Nett tōrecht!
Jan Reuter!! Gau dėn Kluverstoken|Springstock!
Jan Reuter löppt, ėm knackt de Knoken,
dat holten - och, dat Mōōr is möör|mürbe! -,
dat unecht’ Bēēn geiht dēēp hėndör! Dor sitt hē fast mit âll sien Rēēdschop|Gerätschaft!
Gottloff, de Blickensläger steiht op
ut Nōōt un Dōōd un Mutt un Schiet natüürli! - op de günner|anderen Siet.
Sunst hârrn de Schōōsters al de Strümp lōōs
un wull’n dor rin op Dârm un Lümp|Eingeweide lōōs, |mit Todesverachtung
un hârrn ėm ruutkreg’n, dat’s nu ēēnmool
doch wiss, un schull’n süm|seX04 ėm an’t Bēēn holen
no’t Ȫver; wō de Reed noch rundgung:
Watt’t Woter wull bet an dėn Grund gung?
De Pöġġ, dē wēērn al sō tōfreden,
fung’n mähli|allmählich wedderX11 an tō reden.
De Hoddboor stunn un kēēk vun feern,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 182
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
as wull hē swimm’ un fischen lēhren.
De Blickensläger funn dat fuchtig|feucht,
de bârbēēnt’ Schōōsters funn’ dat luchdi|luftig=kühl (GrK1.1.199)
un stunn’ bedėnkli|nodėnkern âll an’t Ȫver
un dachen âll: Wo kummt ēēn röver?
De Hieren no de Heek un Boors,
de Dore mit sien natten Moors,
de Hieren lung’rig no ėn Fischtog,
de Dore hung’rig achter’t Dischdōōk,
bi Kind un Kük’n un Kaffekann
un’t drȫge Sünndagstüüg worrX11 an.
Dat Woter hett sien ēgen Tücken,
un Mōōr un Grȫḃen hebbt süm|ehrX06 Nücken|Launen:
Da’s jüst, as winters|im Winter Goorn|Garn tō winn’|winden, spinnen:
Wo’s mȫȫgli! Gor kēēn Ėnn tō finn’!
Un niX09 ėn Stegelsch, niX09 ėn Steg|[stäch]!
Wo koomt de Fielers hier tōrecht?
Dē lōōpt je no de Heid in’ Düüstern
un wēērn dor noch mit Botter güstern!
Speckschōōster seggt: Wi mööt dat wogen!
Jan Reuter! Geev dėn Kluverstoken!
Hē treckt vun’t LedderX16; spiggt in Hann’
un foot dėn Stock un sett ėm an
un nimmt ėn Fohrt un deit ėn Tog un sweevt wietbēēntig|spreizbeinig in’e Luch|Luft!
Hōōl liek de Tung, hōōl stief de Ōhr’n!
Steil steiht de Kluver as ėn Tōōrn,
jüst pielliek as ėn Stünnerbâlken|Ständer:
Speckschōōster hangt as an ėn Gâlgen
un tâllfȫȫt|spaddelt, as ėn ophung’n Koter,
un kickt unglückli dool no’t Woter.
De Schōōsters schrieġt: Nu hōōl di boḃen!
Kanngēter: „Och, er fällt in Graben!“
Dat dä hē ōōk. - Speckschōōster swunk,
de Kluver glēēd tō Siet un sunk - (GrK1.1.200)
Dat Woterpedden geiht in’ Winter,
Jehanni is dat doch wat dünner! Ēēn, twēē, drēē Schritt, de Schōh lōōpt över!
De Büx is vull! - Hē kummt niX09 röver!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 183
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Kopp is weg! – Man’t gung noch gōōtX31:
Hē kruppt op Güntsiet wedderX11 ruut!
Dat wēērn dėnn twēē! Wo nu de annern?
De fangt verdrēētli an tō wannern.
De Ossen dachen: Wat’s dor lōōs?
De Schōōsters sünd wull niX09 bi Trōōst!
Un kēm’n nieschirig langs de Wischen,
as wull’n süm|seX04 mit no Fiel tō fischen,
dėn Stēērt tōhööch, dėn Kopp vörut:
Süm|seX04 nēhmen sik meist vernünftig ut.
De Schōōsters stunn’ un sunn’ an’t Ȫver
un dachen âll: Wo koomt wi röver?
Sō nēēg bi Fiel - ēēn hȫȫrX61 süm|ehrX05 kârn’n|buttern as Ossen vör de Grȫȫv tō hârr’n|harren,
as Ossen an dėn Bârg tō nölen|zaudern, un hȫr’n güntsiet de Kaffemöhlen
un sēhn dėn Diek mit âll de Fisch in
un sēhn de Hüüs mit deckte Dischen:
Jüst blōōts ėn Twēērnsdroht vör ėn Pannkōōk|lächerliches Hindernis?
Dat mookt de Schōōsters würkli|rēdig unklōōk,
dat mookt je ’n Moltmöhlsossen|Gȫpelossen hittli! /Malzmühlochse
Dat mookt ėn Schōōster dörweg nüdd’li|verrückt!
Süm|seX04 stoht as quesig’|drehkranke Schoop vör ’n Heck:
Ėn poor sünd dör, Gott wēēt wosück|wie, (GrK1.1.201)
de annern lōōpt dėn Kopp in’ Tuun|in die Hecke
un ēēn-manġ’n-anner|durcheinander as ėn Kluun|Knäuel.
Dėnn hier wēēr Root un Anslag düür
as bi de Kȫh mit lōpenM4a Füür|Rausch-, MilzbrandWBSH2.0267.
Schüllt wi hėndör op Leḃ’n un Dōōd, Fründ?
„Dėnk an dien Kinner, dē niX09 grōōt sünd!“
Swimm’ ōder sinken? „Dat’s je grässli!“
Doch wēēr’t niX09 dēēp nōōg, dat wēēr hässli!
Ēēn kunn dat blōōts vun boḃen niX09 sēhn;
an Hėmduttrecken dach niX09 ēēn.
Wėnn sō de Kopp vun’t Dėnken swoor is,
ėn Drüpp Verstand an jēēdēēn Hoor is:
Ēēn kunn wull as an’ Sōōtswang wanken, |Brunnenschwungbaum
koppheisterschēten vör Gedanken!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 184
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Sō hett ēēn as ėn Stēēn an’ Slagbōōm|Schlagbaum,
sō hett ēēn as de Tung in’ Waggbōōm|Zunge in der Waage,
jüst as ėn Passbōōm in de Möhl
|Fangbaum zum Abbremsen
sien Mogen ünnen an sien Sēēl.
Un wėnn de Kopp tō swinn’li stiggt:
De Mogen höllt dat Gliekgewicht.
Un strȫȫm dat Dėnken würkli|rēdig ârmdick:
De Mogen is ėn sekern Parmdik|Parpendikel|Perpendikel, Uhrpendel.
Dē lett de Sēlenklock niX09 utneih’n
un dėn Gedankenstrōōm niX09 ruutspeih’n|ruutspiegen.
Dē is, löppt de Vernunft mool däänsch|bricht sie mal aus,
Stangtōōm un Hâlter för dėn Mėnsch. |Zaum (Stangen statt Ringe) |Halfter
De twēē op Güntsiet wuschen Hėmder
as frȫher eddel’ Kȫnigskinner.
Un schien’ süm|seX04 ōōk wull niX09 sō hell
as Elfenbēēn vun Huut un Fell: —
De Blickensläger wēēr doch zoort,
man blōōts de Hann’ full’n ut de Oort, (GrK1.1.202)
as drōōg hē Handschen bet an’ Ellbog’n,
ōōk hârr de Kopp ėn swattli’ Kehlkrog’n.
Speckschōōster over mook sik leidig
as ėn Senoter vun Taheiti.
Doch — as süm|seX04 wēērn, sō dään süm|seX04 blėnkern
un sēten mit de Bēēn tō slėnkern.
Dō sä de Klempner: Hârr’k ėn Handdōōk!
De Schōōster: Ōder ōōk ėn Pannkōōk!
Pannkōōk!! erscholl es durch die Weite,
„Pechvögel! kommt an meine Seite!“
Sō Kannegießer rēēp tō locken,
Un süh! Dat Birsen kēēm in’t Stocken,
Un süh! De Mogen kēēm in’t Zucken|tucksen:
De Schōōsters kēmen âll in’t Hucken
as Snieders op dėn Törkschen Divan,
un bōd’n süm|ehrX06 hung’rige Lief wat an,
in’t grȫne Gras an’t smucke Ȫver,
rund um dėn plietschen Kannenstȫver.
Dē twēē Güntsieders krēg’n süm|ehrX06 Dēēl
hėnöver an dėn Kluverstööl.
*
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 185
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Minsch wârrt bannig quäält op Ēērn,
mutt bannig swēten, sik tō nähr’n,
mutt klei’n un sei’n un ei’nX45 un meih’n,
ēhr hē wat kriggt, sik mool tō freu’n.
Un hett hē’t ėndli rund in’ Pannkōōk,
sō seggt de Moog meist niX09 mool: ›Dank ōōk!‹
Un is de Hunger rein sō hitt,
ēēn kunn wull rinfâll’n in’e Grütt:
De Hoor um’t Hatt rum wüllt ēēn sėng’n,
de Funkens ut de Kusen spring’n.
Un Ârms un Mund un Tung un Backen
hebbt’ hild, man wedderX11 wegtōpacken, (GrK1.1.203)
man dörtōbringen an’ Sünndagmorgen,
wat Weken kost an Swēēt un Sorgen.
Ēēn kunnt niX09 ansēhn, ohn tō schruveln, |ohne zu schaudern
ēēn kunnt niX09 ansēhn, ohn tō gruveln:
Wo ōōk dat Gröttste rasch vergeiht,
wat Mȫhg un Tiet beschicken|›erschaffen‹ deit.
Wo langsoom treckt de Plōōg de Spōōr!
Wo langsoom leggt sik Fōōr an Fōōr!
De Jung sitt op de Peer un slöppt niX09,
de Knecht geiht achteran un röppt: hü!
Un geiht un geiht un höllt dėn Plōōgstēērt.
Un an’e Wâll, dor liggt de Krōōgwēērt
un süht süm|ehrX05 no, hē smȫȫkt un smȫȫkt
un süht, wo swoor de Pogen treckt,
|Mähren
ēēn vör de anner; Schritt för Schritt,
sien Knecht, sien Jung, sien Ōgen mit: |Jung = Lehrjunge
Hē hȫȫrt meist niX09 de Rööd dor janken,
un achteran treckt sien Gedanken,
bet güntsiet günnert an de Vörwėnn. |drüben an der Pflugwende
Dor süht hē ruhig sik de Peer wėnn’,
un mähli rüchwârts kummt de Tog,
sien Peer; sien Jung, sien Knecht, sien Plōōg,
âll lieklanġut as an ėn Snōōr:
Sō leggt sik langsoom Fōōr an Fōōr.
Wat för’n Geduldsack is sōōn Buur!
Wo hett hē’t suur! Wo hett hē’t suur!
Dėnn nu dat Seiden|Seien antōsēhn!
Un dėnn för’t Opkom’ niX09 tō bed’n!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 186
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un dėnn in’ Winter in dėn Snēē
nix dōōn tō kön’n as ›Drēē-Blatt-drēē‹! |Drēēkoort (GrK1.1.204)
Un Vörjohrs wedderX11 lōōsstudēr’n
mit Smȫken un’t Gras-wassen-hȫren:
Nä! nä! Dē Weg is lang tō fohr’n
bet tōkomen Hârvst de Wētenoorn!
Un dėnn noch reisen tō verkōpen
un Geld tō tell’n bi hēle Hupen!
Wat kost dat Mȫhg an Kopp un Rüch,
ēhr mool de Möller Wēten kriggt!
Dėnn wedderX11 stȫḃen, mohlen, sichten,
utwegen, kōpen un anrichten,
bet ēēn dat ėndli smōōrt un broden
tō’n Korf ruutkriggt as fetten Floden!
*
Fett wēērn süm|seX04 weenX42, as broodte Ribben!
Kanngēter slick sik noch de Lippen.
Bruun wēērn süm|seX04 weenX42 un krosch|kross an’ Rand!
De Klempner hârr nọ’n|noch’n Stück in Hand,
— hē krēēg niX09 veelmools vun dit Slag, —
dat wēēr dat letzte vun de Dracht.
As ik al seggt heff: Ēēn kunn schruveln!
Un âll nu sēten ōōk tō gruveln
in’t grȫne Gras an’t bunte Ȫver,
rund um dėn plietschen Kannenstȫver,
un dachen an Vergänglichkeit
un dėn gewâlt’gen Zahn der Zeit
un hârrn wull snackt un överleggt,
wat ik heff hōōchdüütsch eḃen seggt.
Süm|seX04 sēten rund umrum dėn Teller
un de Gedanken worrn wat heller.
Speckschōōster over op Güntsiet,
dėn worr tōēērst de Bregen wiet.
De vulle Mogen kēēm in’t Wârken,
dat kōle Bad dä ōōk ėm stârken, (GrK1.1.205)
Hē sä un stunn mitmool gor op:
Lüüd! Blinn’dȫker hebbt wi vör dėn Kopp!
Wi sünd je dümmer as ėn Rött!
Ik goh no Fiel un hool ėn Brett!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 187
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Speckschōōster wėnn af dat Gesicht,
Speckschōōster dreih dėn brēden Rüch,
hē wėnn dėn Puckel dick un fett
un gung no Fiel un hool ėn Brett.
De annern sēten noch tō tȫḃ’n,
as hē krummpucklig wedderkēēmX11,
kēk’n froogwies as no’n Wunnertier,
datt süm|ehrX05 dat nu niX09 infull’n wier|wēēr.
Süm|seX04 gung’n dėnn röver ēēn bi ēēn,
tōletzt Jan Reuter mit dat Bēēn,
un swēgen still un gung’n no Fiel
un kēmen bet an dat holten Siel.
Dor lēēg de Diek in’t grȫne Rēēt,
dor lēēg hē smuck in’t Sünndagsklēēd,
dor lēēg hē hell in’t grȫne Gras
un blėnker as ėn Spēgelglas,
sō frisch un kloor, sō still un blau,
as Oḃendlucht|-luft as Morgendau. —
Sitt still, du ârme Poġġ in’t Rōhr!
Sitt still un sing dien Sünndagschōōr!
Vundoog is âllns man RōhX32 un Freed,
de Hoddboor steiht un drȫȫmt in’t Rēēt.
Hē hett sien rōōtsten Steveln an,
hē hett sien blanksten FeddernX17 an,
op ēēn Bēēn steiht hē un wull hȫȫrt,
wo’t rund um’t Woter singt un rȫhrt
un wo de Kruutschen lustig boodt
un wo de Heek in’t Blaue stoht (GrK1.1.206)
un wo de Oont gedüllig brȫȫdt,
un op de Spitzmuus bi sien Fȫȫt.
Vundoog is âllns man Freed un Rōh,
de Lurken singt in’t Himmelsblau,
de Müggen speelt as Sülverstuff,
de Swülken segelt dör de Luft
un sweeḃt un seilt an’t Ȫver lanġ
un dippt in’ Diek sō spēgelblank.
Dor koomt süm|seX04 her, ėn hēle Rēēg!
Dor jooġt süm|seX04 hėn un snackt vergnȫȫgt,
bet no de lüttje Fischerhütt,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 188
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
wō Nest an Nest an’ Bâlken sitt,
wō hōōch de anner Hoddboor steiht
un blau de Rōōk no’n Heḃen geiht.
— Hârr ēēn dėn Kukuk dat verdacht,
dat hē de annern rēēp un lach?
Un âll de Plōōgstēērt’n achteran:
Kukuuk! Koom Kievitt! Kiek mool an! —
Uns Fischervolk worr still, blōōts sēhg,
worr rein verstummt un still un swēēg.
Süm|seX04 setten sik an’t Ȫver hėn,
hell in de schȫne Sünndagssünn,
un kēm’n in’t Snacken un Vertell’n
vun’t Wannerleḃen as Gesell’n
un wat süm|seX04 sēhn un wat süm|seX04 doon
un wo süm|seX04 wiet un wieder gohn
— mit Ranzen op un Stock in Hand —
in’t grōte düütsche VoderlandX53.
Dat ōle Hatt kēēm rein in Swunġ,
de ōle Bursch worr wedderX11 junġ,
vergēēt hier in de frische Luft
sien lütt’ bedrȫȫvte Ârbeitsstuuv. (GrK1.1.207)
Jo, wēēr de Sünn niX09 dēper sackt,
süm|seX04 hârrn wull bet Sünnoḃend snackt
un Noht un Droht un Blick un Pick |Droht = Faden
vergeten an dėn Fieler Diek.
Dō sä Kanngießer: „Lieben Leut,
Mich schwant, es wär wohl Zeit für heut!“
Dat trock! Dėnn âll süm|ehrX05 düch intwischen,
dat worr nogrood mool Tiet tō fischen. —
Wėnn ōle Pogen recht verdaut hebbt,
|Mähren
wėnn satte Kȫhbēēst edderkautX12 hebbt, |Kühe
sō is dat nüüdli antōsēhn,
wo süm|seX04 alleḃen koomt tō Bēēn.
Ēērst stöhnt ēēn Ėnn un richt de Stēērt op,
dėnn kummt dat Achterėnn vun’t Dēērt op,
dėnn stöhnt dat anner Ėnn un streckt sik,
dėnn steiht dat hēle Bēēst un reckt sik.
De Pogen sünd tōmeist doch spattlohm
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 189
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un köönt tōēērst niX09 recht tō Padd kom’n
un humpelt rum un pedd ėn Twēētritt:
Sō wėnn ėn Klempner dat Liefwēh ritt
un krümmt sik as ėn Worm in’t Sandlock,
dėnn leider!, ēēt hē tō veel Pannkōōk!
Dē knippt ėm as ėn bȫȫsM3 Geweten,
dē sett ėm as Kolik in’t Swēten,
dē kruupt as smölten Blie in’t Lief lanġ,
dē kniept ėm as ėn iesern Knieptang,
dē drückt ėm an de kotten Ribben.
Jan Reuter, hest du noch ėn Drippen?
Sō krieg de blickern Flasch vun’ Knōōp
un schroop dėn letzten Rest tōhōōp,
dėnn schâll dat sik wull bâld verdēlen,
wi annern mööt patuu niX09 nölen! (GrK1.1.208)
De Schōōsters sēhġt niX09 veel no’n Heḃen,
Stēērnkieken deit niX09 nōōt tō’n Leḃen.
Wi hebbt kēēn Wȫȫst as Duḃenheid,
un dat is Holmer Ossenweid,
un kēēn Kamēēl as Zegenbück
un mookt kēēn Reis as hier no’n Diek.
Wi bruukt kēēn Klock as unsen Moog,
un de geiht seker Dag um Doog.
’kēēn hett wat mit de Sünn tō dōōn?
Dē schient, un mag se ünnergohn.
Doch wēēr’t vundoog ėn anner’ Sook,
de Schōōsters dachen: Wat’s de Klock?
Süm|seX04 söchen no de Sünn in’t Nōōrn
un kēken no dėn Heider Tōōrn,
un söchen rund umher de Sünn
un kunn’ ehr rund herum niX09 finn’.
Dō sä dor ēēn: ›Ik lȫȫv, dor sitt hē!
Wi krieġt an’ Ėnn noch ėn Gewidder!‹
Jo, wēērn dat blinne Möllers weenX42,
dē hârrn dat mit de Nösen sēhn!
Doch Schōōsters sünd niX09 licht tō schrecken,
süm|seX04 mēn’n, dat worr sik noch vertrecken.
Dat düün in’t Westen as ėn Bank
vun Prükenköpp bet Meldörp lanġ,
de hēle Luch|Luft wēēr swuul un brüddig,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 190
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
de Hoddboor stunn bedripst un düttig,
de Swülken segeln dicht an’t Rēēt,
de Pöġġ, dē sung’n süm|ehrX06 luudsteM33 Lēēd,
de Lurken sēten still tō drȫm’n,
de Ieḃ’n|Iem, dē ielen ut de Blȫȫm
un summ’ un jogen no de Fēērn,
un âll de Möhlen stunn’ in Schēr’n.
De Schōōsters hebbt kâlfleddernX16 Sēl’n,
süm|seX04 mēn’n, dat worr sik noch verdēl’n!
Dē lȫȫḃt niX09 an ėn DunnerwedderX15,
bet op de Bȫȫr dor danzt de Teller; (GrK1.1.209)
Dē lȫȫḃt niX09, datt dat Regen gifft,
as bet süm|ehrX05’t ut de Steveln drifft.
De Klempner blēēv in’t Gras tō wrangeln,
Jan Reuter sett sik dool tō angeln,
dat holten Bēēn wies in’e Hȫȫchd,
noch hȫgerop de Angelschächt.
De annern gung’n mit Nett un Stoken
tō Woter an, ėn Tog tō moken.
Vörut de Dicke, wiet opkrėmpt,
vun nerrn de Büx un boḃen dat Hėmd,
gung trüchwârts — un trock mit beide Hann’.
De annern pâlschen achteran.
Man blōōts de plietsche Kannenstȫver
blēēv in’e Schōh un an dat Ȫver.
Hē sēhg no’t Wârk un hârr dat Reden,
watt süm|seX04 dat „richtig machen täten“.
De Pöġġ, dē kēken allemann tō
un dachen: Dat is sōdennig’n Dampbōōt!
De Schōōsters trocken krumm un stumm
âll um dat Nett um’t Ȫver rum.
Süm|seX04 trocken ruut, süm|seX04 smēten rin,
doch wēērn dor nix as Pöġġ man in.
Süm|seX04 slepen fōōrt, süm|seX04 trocken op:
Nix as Dreckvogeln, Kopp an Kopp!
|Frösche
X04
Süm|se trocken wiet un wieder hėn,
Jan Reuter kunn süm|ehrX05 kuum mēhr kėnn’.
Hē hȫȫrX61 man blōōts dėn Kannenstȫver
op hoochdüütsch reden hōōch vun’t Ȫver,
hē hȫȫrX61 dat swack un swacker summ’,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 191
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
an’t Ėnn worr dat dėnn dörweg stumm.
Dō düch ėm meist, dat dröhn un duus,
as wėnn de Flōōt vun wieden suus.
Hē kēēk sik rund: Dat dröhn un zitter —
Mien Sēēl, dat wârrt ėn swoorM3 Gewidder!
De Klempner worr sien Liefwēh lōōs
un sä: Jehann, wi mööt tō Huus!
Jan Reuter kēēk an’ Heḃen lanġ:
Dor klȫȫv ėn Blitz de swatte Bank! (GrK1.1.210)
Jan Reuter nēhm sien Angelrōōt,
Jan Reuter nēhm sien holten Fōōt,
sien Piep, sien Korf, sien blickern Flasch:
Dō kēēm de Dunner, datt dat gnasch!
|krachte
Dō kēēm de Dunner, dat dat bever!
Dō kēmen de Schōōsters âll an’t Ȫver.
Süm|seX04 lēpen bârbēēnt — sünner Schōōtfell’n —
un söchen no süm|ehrX06 Körv un Brōōtstell’n.
Süm|seX04 hârrn nix fungen as mool an’ Grund
dėn Fischer sien verdrunken Hund.
Süm|seX04 mēn’n ėn Stöör un noch wat grötter:
Dō wēēr’t tōletzt ėn dōden Kȫter.
Wat nu tō dōōn? Wat nu för’n Root?
Fisch mussen’sX04 hėbben, un wēērn süm|seX04 broodt!
Fisch mussen’sX04 hėbben, watt Boors, watt Heek,
sunst gēēv’t tō Huus ėn natte Week.
Sunst wēēr bi de Fruunslüüd niX09 tō dur’n,
dē al mit Putt un Brootpann luren
un frogen: „Noversch, itt Sē kookte?
Mien Mann mag lēver botterbackte!“
Süm|seX04 stunn’ un kleien Kopp un Ōhr’n:
kēēn Fisch — un dor de Heider Tōōrn!
Süm|seX04 stunn’ un kleien vör un achter:
Kēēn Broden — as dėn vun’ Slachter!
Dō seggt de Dicke rein in Andacht:
Lōōtgēter, nu geev du ėn Anslag!
Dō seggt Kanngießer: Anderst nischt?
Mir gehn ins Haus un kaufen Fisch!
Dat lȫȫs dėn Knütt! Süm|seX04 worrn sō frōh,
as worr süm|ehrX05’t schėnkt un Geld optō!
Süm|seX04 hârrn in’ Droov süm|ehrX06 Körv tōfoot,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 192
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
süm|seX04 störm’n de lüttje Fischerkoot,
süm|seX04 koffen Heek un Boors un Ool,
süm|seX04 koffen Kruutschen âlltōmool, (GrK1.1.211)
süm|seX04 nēhmen süm|ehrX06 Rēēdschop op’n Rüch,
de Regen klatsch süm|ehrX05 in’t Gesicht,
süm|seX04 nēhmen süm|ehrX06 Steveln in’e Hand,
süm|seX04 wannern över’t natte Land,
süm|seX04 wannern fōōrt bi Blitz un Regen,
dör Mutt un Mōōr un Grȫȫv un Stegen.
Kēēn Graff tō brēēt, kēēn Wisch tō möör,
süm|seX04 kēm’n dor röver ōder dör.
De Mutt lēēp in un ut de Taschen:
De Regen dēēn, dat wegtōwaschen,
un Hitten un Swēēt un Pick un Slick
blēēv op dėn Weg no’n Fieler Diek.
Dat hēēt, sik mool de Lėnken ter’n,
dat hēēt, sik mool de Leden smer’n,
dat hēēt, sik mool de Glieder ȫl’n
un Ünnerlief un Bossen kȫhl’n!
Süm|seX04 kēm’n — dörnatt bet op de Fell’n —
tō Huus; doch kunn’ süm|seX04 wat vertellen
un snacken frȫhli achter’n Disch noch
no Johren vun dėn Fieler Fischtog.
Klaus Groth
Quickborn I
Hell in’t Finster
(GrK11211 - GrK1.1.211f - kiek ōōk GrK5.1.280)
Hell in’t Finster schient de Sünn,
schient bet dēēp in’t Hatt herin.
Âll wat kōōlt is, dump un wēh,
Daut se weg as Ies un Snēē.
Winter wēēnt sien blanksten Tron’n,
Vörjohrsoten weiht mi an,
Kinnerfreud, sō frisch as Dau,
treckt mi dör vun’t Himmelsblau. (GrK1.1.212)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 193
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Noch is Tiet! Ō koomt man in,
Himmelblau un Vörjohrssünn!
Lacht noch ēēnmool wârm un blied
dēēp in’t Hatt! Ō noch is’t Tiet.
Klaus Groth
Quickborn I
In’t Holt
(GrK11212 - GrK1.1.212 - kiek ōōk GrK5.1.281)
Wō dat Echō schâllt
dör de Bȫken hėn,
no dėn grȫnen Wâld|Wōōld
treckt mi Hatt un Sinn,
wėnn de Drōōssel fleut,
wėnn de Blöder weiht,
wėnn de Wind dor geiht
boḃen hėn.
Dē is jümmerX54 frie
as de grōte Sēē;
dor is Ruum för mi
un dat schüchtern Vēēh,
för de bittre Nōōt
un dėn lēḃen Gott,
un dor deit de Dōōd
ni mool wēh.
Wėnn de Drōōssel fleut,
spring ik ruut tō Holt,
wėnn de Blöder weiht,
goh ik noch tō Wōōld:
Och, dē sēhg mi spring’n,
un de hȫȫrX61 mi singen,
un dor much ik liggen,
still un kōōlt.
Klaus Groth
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 194
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Quickborn I
Sō lach doch mool!
(GrK11213 - GrK1.1.213 - kiek ōōk GrK5.1.282)
Nu mook mi niX09 dat Hatt sō buck
un lach doch mool! un freu di mool!
An’ Heḃen singt de Lurken smuck,
in’t Holt de Nachtigol.
Wat sühst du dēēp in’t Oḃendrōōt?
Dat Gras is grȫȫn! Un Blȫȫm de Füll!
De Vogeln singt ut Övermōōt,
un du büst blēēk un still.
Klaus Groth
Quickborn I
Wėnn de Lurk treckt
(GrK11213 - GrK1.1.213 - kiek ōōk GrK5.1.283)
Adē, adē, de Summer geiht!
Adē bet tōkomen Johr!
Adē, adē, de Blööd, dē weiht!
Nu wârrt dat Hatt mi swoor!
Ik heff wull sungen ėn schȫne Tiet,
dėn hēlen Summer hėn.
Nu reis ik fōōrt, nu reis ik mit
no’t Süden, no de Sünn!
Klaus Groth
Quickborn I
Mien Voderland
X53
(GrK11213 - GrK1.1.213f - kiek ōōk GrK5.1.284f)
Och Ländeken dēēp, nu bün ik di wiet!
Aus einem Dithmarscher Volkslied
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 195
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dor liggt in’t Nōōrn ėn Ländeken dēēp,
ėn Ländeken dēēp,
un ēēnsoom liggt de Strand.
Dor blėnkt de Sēē, dor blėnkert de Scheep,
dor blėnkert de Scheep,
dat is mien VoderlandX53. (GrK1.1.214)
Ik sēhg an’ Heḃen Wulken sō blank,
de Wulken sō blank,
süm|seX04 koomt ut’ blaue Haff.
Un över dat Ländken trocken süm|seX04 lanġ,
dor trocken süm|seX04 lanġ,
un Regen druus heraf.
Nu blėnkt wull de Dau op Wischen un Holt,
op Wischen un Holt,
un duftig steiht de Soot.
Un du liggst still, du Ländeken stolt,
du Ländeken stolt,
in âll dien Pracht un Stoot.
Schien niX09 de Fleier as Gold op’n Tōōrn, /Wetterhahn
as Gold op’n Tōōrn,
wėnn oḃends de Beetklock summ?
Un över dat Feld blȫh’n Tuun un Dōōrn,
blȫh’n Tuun un Dōōrn,
un de Masch worr wiet un stumm.
Dėnn glänz as Sülver unėndli dat Mēēr,
unėndli dat Mēēr,
un flȫȫ’ un ebb heraf.
Un klingt dat dēēp as Klocken dorher,
as Klocken dorher:
Hȫȫr tō! Dėnn bruust dat Haff! —
Blennt de Wulken sō, nu dat dämmrig wârrt?
nu dat dämmrig wârrt?
Wēēr dat dat Haff, wat klung?
Och nä, de Tōōn in mien ēgen Hatt,
in mien ēgen Hatt
hett liesen de Wēhmōōt sungen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 196
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Klaus Groth
Quickborn I
In’e Frėmm
(GrK11215 - GrK1.1.215 - kiek ōōk GrK5.1.286)
Dat gifft kēēn Land sō grȫȫn un sō schȫȫn —
ō wēēr ik wedderX11 tō Huus!
Dor singt de Vogeln sō frȫhli,
dor is de Schadden sō kȫhlig —
ō, datt ik wannern muss!
Ėn Goorn, dē liggt dor achter dėn Tuun,
dor blȫȫmt de Rōsen sō rōōt.
Mien Lēēfste, dē nēhm sik ėn annern,
Gesellen, jo, dē mööt wannern:
Adē, du Lēēfste, leev wull!
Un VoderX53 is dōōt, un MōderX52 is dōōt —
ō, lēēg ik ünner de Ēēr!
Dor sungen de Vogeln sō frȫhli,
dor wēēr de Schadden sō kȫhlig —
ik sēhg di nümmermēhr!
Klaus Groth
Quickborn I
Ėn Vergeet-mi-ni
(GrK11215 - GrK1.1.215f - kiek ōōk GrK5.1.287)
De Dag, dē graut in’t Ōōsten,
Dag wârrt dat överâll.
Mi blifft dat grau un düüster,
wō ik hėn wannern schâll,
dat blifft mi düüster.
De Blȫȫm un muntern Vogeln,
dē sünd mi wullbekannt.
De Dau liggt op de Wischen
as in mien VoderlandX53,
op grȫne Wischen.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 197
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Ik plück mi vun de Heilōh
ėn Blōōm Vergissmeinnicht. (GrK1.1.216)
De Druppens an de Blöder,
dē kȫhlt mi dat Gesicht,
de hellen Druppens.
Ut dėn Swonenweg
Klaus Groth
Quickborn I – Ut dėn Swonenweg 1
Klockenlüden
(GrK11216 - GrK1.1.216ff - kiek ōōk GrK5.1.365ff!)
Dat Klockenlüden,
wat mag’t bedüden?
Dicht achter mien Goorn
unverwohrn,
dor schâllt dat!
Tō’n ēērsten Mool
schâllt dat hėndool.
Dor sung’n frȫher de Lurken
in’ Morgendau,
in’t Oḃendgrau,
dor wōōg dat Kōōrn,
blȫh’n Tuun un Dōōrn.
Un wėnn ik wanner
un sei un plant,
sō sēhg ik ruut över’t grȫne Land,
ēēnsoom.
Lütt’ Matten de Hoos,
mook noch sien Spoos,
ēēt vun mien Kōhl.
Un gung’n mien Jungs tō Schōōl,
sō pruusch hē heruut /eigentlich: nieste
un joog süm|ehrX05 ėn Schuder över de Huut.
Dō sēhg ik Reinke slieken,
un ėn Rabhehn mit twölf Küken
wanner in ėn Snōōr
morgens vörbi an mien Dōōr. (GrK1.1.217)
„Dor lōōpt süm|seX04!“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 198
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
sä bi’n Kaffe
mien Jüngste, un wi kēken,
wo süm|seX04 vöröverstrēken.
Dat wēēr dōmools. Mien Bȫȫm wussen op,
wussen mi över’n Kopp,
Rabhehn un Swoons gung’n weg:
Wi krēgen ėn Swonenweg.
Bruunswiek worr ėn Vörstadt,
Kiel worr ėn Weltstadt wat ėn Vergnȫgen!
De Vogeln sēhg ēēn verswinn’,
jümmerX54 mēhr Minschen, dē ēēn niX09 kėnn.
Niede Hüüs worrn buut,
ut de ōlen trocken süm|seX04 niX09 ut.
Rund um mi her
kēm’n Schöstēēns jümmerX54 mēhr.
’kēēn dor kook,
wat hē mook,
dat wēēr jēēdēēn sien ēgen Sook. –
De Stadt wârrt grōōt,
de Minsch wârrt lütt:
Hē kann stârḃen – ’kēēn geiht noch mit?
Hē kann verswinn’ - hē wârrt niX09 fehl’n,
wō hē spazēēr, wârrt ann’re spel’n.
Wat hē bu un plant,
sien Huus, sien Land ėn annern wârrt’t kōpen.
Dat is âll ēēn Wannern un Lōpen.
Wat blifft noch stohn?
Dör dėn Kârkhoff sōgor
snitt de Iesenbohn.
Un koomt mool de Kinner no Johr’n tōrüch dėn Platz, wō süm|ehrX06 Wēēg stunn,
süm|seX04 kėnnt ėm nich|niX09. –
Over doch!
Dor worr flietig buut
achter mien Goorn (GrK1.1.218)
al Johr’n.
Op stēēg dat Wârk,
ut de Mür’n stēēg ėn Kârk,
ut de Kârk stēēg de Tōōrn,
hē winkt al vun fēērn
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 199
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
över Tuun weg un Dōōrn.
Stumm winkt hē.
Un ’kēēn wedderX11 kummt tō Huus,
watt hē wull ōder muss,
junġ ōder ōōlt,
mit ėn wârmM3 Hatt ōder kōōlt:
Hē süht ėm winken,
dėn Fleier blinken,
/Wetterfahne, Wetterhahn
un kickt hē ōōk dör Tron’n hē kickt ėm an.
Dor hett hē speelt!
Un wat nu ōōk fehlt de Tōōrn is bleḃen,
wiest no’n Heḃen
un wiest ėm op Ēērn,
wō sien Kinnerfreuden wēērn.
Sō dach ik.
Dō hȫȫrX61 ik dėn Klang,
as ēēn ėm hȫȫrt bi’n letzten Gang,
as ēēn ėm hȫȫrt tō’t Fest,
bi’t Slimmste un bi’t Best,
wėnn ēēn still tō Kârk gung
ōder frȫhlich tō Feld sprung,
wėnn bi Füür un Nōōt
dat rēēp tō’n lēḃen Gott. –
Dat Leḃen is ėn Wannern,
nix blifft dor bestohn,
ēēn folgt wi dėn annern,
âll mööt wi gohn.
Over de Tōōrn wiest no’n boḃen,
no’n Heḃen,
rop no ėn beterM3 Leḃen.
Un sien Stimm un Klang
klingt nu as Gesang (GrK1.1.219)
vör’t Kind in’ Slummer,
bi Freud un Kummer,
bi Gebōōrt un Dōōd sō dėnn mit Gott!
Dat wēēr dat Klockenlüden:
Dat mag’t bedüden.
Klaus Groth
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 200
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Quickborn I – Ut dėn Swonenweg 2
Mien Pōōrt
(GrK11219 - GrK1.1.219f - kiek ōōk GrK5.1.367f!)
De Pōōrt is noch dor, geiht open un tō,
ōōk knârrt un jankt un klappt se as dō.
Dor gung’n, dē mi lēēf wēērn, ut un in:
De Fru, de Kinner, Verwandten un Frünn’.
Wo fok’n, wėnn se klapp, datt ik dach: Wat nu?
Sō kēēm ėn Gesicht, datt ik rēēp: Dat büst du!
In’ Sünn’schien weer’t, Sünn’schien op de Bȫȫm
Sünn’schien op’t Gesicht, op’t Gras un de Blȫȫm,
Sünn’schien in’t Hatt - sō keem’t in de Pōōrt,
sō gung’t in un ut, Dag an Dag, jümmerX54 fōōrt.
Dor kēēm wull Regen un Snēē mit manġ,
dat weih, datt de Pōōrt in de Angeln jank,
dat bâller un klapp, ik rēēp al binn’:
Süh dor! Wo schȫȫn! Koom man in! Koom rin!
*
Alleḃen kēēm’t - dō gung ēēn ut de Pōōrt,
dorhėn gung de Weg, un nu wēēr se fōōrt.
Jo, ruut wēēr se kom’n, tōrüch kēēm se nich|niX09,
un mi - mi lēpen de Tron’n vun’t Gesicht.
De Sünn schien wedderX11, de Blȫȫm, dē blȫh’n,
de Summer wēēr dor, un de Bȫȫm worrn grȫȫn,
Ik hȫȫrX61 de Pōōrt, wo se klappt un knârrt de Sünn’schien kummt mi niX09 wedderX11 in’t Hârt|Hatt.
*
Dėnn wēēr’t ėn annern - ōōk hē gung fōōrt,
hōōch wēēr hē wussen hier achter de Pōōrt. (GrK1.1.220)
Dat Nest wârrt tō lütt, de Vogel wârrt flügg,
hē geiht in de Welt, hē winkt noch tōrüch:
Adē! Adē!
Un de Pōōrt, dē knârrt,
un ik sitt dor mit mien ēēnsoomM3 Hârt|Hatt.
*
Sō wârrt se still un stiller mien Pōōrt,
âll, wat mi lēēf, geiht ruut un blifft fōōrt.
Bekannten tō veel, jümmerX54 wēniger Frünn’,
un ėndli bliev ik allēēn hier binn’.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 201
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un wėnn de Pōōrt tōletzt mool knârrt,
dėnn is’t, wėnn süm|seX04 mi ruutdregen wârrt.
Un dėnn för ėn annern geiht se as nu,
un hē röppt tō ėn anner, wėnn se geiht: Dat büst du!
Un dē hier plant hett un sett de Pōōrt,
ėm drōgen süm|seX04 ruut an ėn stillen Ōōrt.
1882
Fief niede Lēder tō’n Singen
Klaus Groth
Quickborn I – Fief niede Lēder tō’n Singen
Dat ēērste
Dor wēēr ėn lüttje Buurdēērn
(GrK11220 - GrK1.1.220f - kiek ōōk GrK5.1.288f!)
1.
Dor wēēr ėn lüttje Buurdēērn,
dē muss no Melken gohn,
dē hârr ėn brēden Strōhhōōt,
doch Strümp hârr se niX09 an.
Wo kannst du lüttje Buurdēērn
allēēn no Melken gohn?
2.
Se hârr ėn lichten Strōhhōōt,
se hârr ėn swore Dracht. (GrK1.1.221)
Doch wėnn se hėn no Melken gung,
sō gung se hėn un lach.
Ō, du lüttje Buurdēērn,
wat hest du’n swore Dracht!
3.
Du büst je as ėn Weeps sō dünn,
du büst je rein sō zoort,
du hest je nōōg tō dregen
al an dien ēgen Hoor.
Ō, du lüttje Buurdēērn,
du driggst je gor tō swoor!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 202
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
4.
Koom mit, ik will dien Dracht nehm’n,
un hool de Kȫh no’n Slēēt, /Slēētbōōm (zum Anbinden)
un wėnn dor schârpe Stēēn koomt,
sō foot di an’e Keed!
Jo, du lüttje Buurdēērn,
so foot man an’e Keed.
5.
Ō jo, du lüttje Buurdēērn,
sō foot man seker an.
Ik kunn di gēērn noch mitnehm’n
un dreg’n di op de Hann’.
Un wēērn dor nix as Stēēn in’ Weg,
ik drōōg di op de Hann’.
Klaus Groth
Quickborn I – Fief niede Lēder tō’n Singen
Dat twēte
Dor geiht ėn Beek
(GrK11221 - GrK1.1.221f - kiek ōōk GrK5.1.290f!)
1.
Dor geiht ėn Beek de Wisch hėnlanġ,
dē hett dat rein sō hild. (GrK1.1.222)
Sō geiht mien Hatt dėn hēlen Dag
un steiht niX09 ēēnmool still.
2.
X09
Dat steiht ni still as bi de Möhl,
dat Rad, dat geiht un mohlt.
Dō steiht mi dat op ēēnmool still,
as schull dat mit hėndool.
3.
Dat steiht ni still dėn hēlen Weg
as jüst op dissen Plack’,
X09
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 203
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un koom ik över’t Steg tōhȫȫch,
sō kloppt dat as dat Rad.
4.
Dat Rad, dat dreiht, de Möhl, dē geiht,
un binn’, dor singt dat luut,
un koom ik rop, sō kickt de Kopp
förwiss no’t Finster ruut.
5.
De Beek, dē löppt sō gau tō Möhl
un treckt sō langsoom weg.
Ik lȫȫv, dat geiht ėm jüst as mi:
Dat is ėm gor niX09 recht.
6.
Hē treckt vörbi an unsen Goorn,
dor goh ik noch hėnlanġ
un hȫȫr ėm, wo hē sacht vertellt
vun Klappern un Gesanġ.
Klaus Groth
Quickborn I – Fief niede Lēder tō’n Singen
Dat drüdde
Ō, wullt’ mi ni mithėbben?
nach Burns
(GrK11223 - GrK1.1.223 - kiek ōōk GrK5.1.292!)
1.
Ō, wullt mi niX09 mithėbb’n, lütt’ Anna Kathrin?
Ō, wullt mi niX09 mithėbb’n, lütt’ Anna Kathrin?
Du kunnst je wull fohren, du kunnst je wull ried’n,
ōder wullt an mien Siet gohn, lütt’ Anna Kathrin?
2.
Wat scheert mi dien VoderX53, sien Huus un sien Feld!
Wat scheert mi dien MellerschX14, ehrn Stolt un ehr Geld!
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 204
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Segg blōōts, ik schâll mitgohn, segg blōōts, du büst mien,
un koom in’ Linnwull’nrock, lütt’ Anna Kathrin!
Klaus Groth
Quickborn I – Fief niede Lēder tō’n Singen
Dat vēērte
Hē sä mi sō veel
(GrK11223 - GrK1.1.223f - kiek ōōk GrK5.1.293f!)
1.
Hē sä mi sō veel, un ik sä ėm kēēn Wōōrt,
un âll, wat ik sä, wēēr: Jehann, ik mutt fōōrt!
2.
Hē sä mi vun Lēēv un vun Himmel un Ēēr,
hē sä mi vun âllens - ik weet niX09 mool mēhr!
3.
Hē sä mi sō veel, un ik sä ėm kēēn Wōōrt,
un âll, wat ik sä, wēēr: Jehann, ik mutt fōōrt! (GrK1.1.224)
4.
Hē hēēl mi de Hann’, un hē bee’ mi sō dull,
ik schull ėm doch gōōtX31 weenX41 un watt ik niX09 wull?
5.
Ik wēēr je niX09 bȫȫs, over sä doch kēēn Wōōrt,
un âll, wat ik sä, wēēr: Jehann, ik mutt fōōrt!
6.
Nu sitt ik un dėnk un dėnk jümmerX54 doran,
mi dünkt, ik muss seggt hėbb’n: Wo gēērn, mien Jehann!
7.
Un doch, kummt dat wedderX11, sō segg ik kēēn Wōōrt,
un höllt hē mi, segg ik: Jehann, ik mutt fōōrt!
Klaus Groth
Quickborn I – Fief niede Lēder tō’n Singen
Dat letzte
ō: sprich [o ] wie ›soul‹; ē: sprich [e ] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
u
www.meldörpböker.de
i
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 205
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Mien Anna is ėn Rōōs sō rōōt
(GrK11224 - GrK1.1.224f - kiek ōōk GrK5.1.295!)
1.
Mien Anna is ėn Rōōs sō rōōt,
mien Anna is mien Blōōm.
Mien Anna is ėn Swülk tō Fōōt,
mien Anna is as Melk un Blōōt,
as’n Appel op’n Bōōm.
2.
De Vullmacht hett ėn Appelgoorn /Landschaftsabgeordneter
un Rōsen in’e Stroot.
De Vullmacht kann sien Rōsen wohr’n,
de Vullmacht kann sien Appeln oorn’:
Mien Anna is mien Stoot! (GrK1.1.225)
3.
Se is mien Stoot, se is mien Freud
un âllens âlltōmool.
Un wėnn de Wind de Rōsen weiht
un wėnn de Wind de Appeln sleit:
Sē fâllt mi niX09 hėndool.
4.
Se fâllt niX09 af, se fâllt niX09 hėn,
se hett sōōn frischen Mōōt:
Sō blȫht mien Hatt, sō blȫht mien Sinn,
mien Anna blifft de Blōōm dorin
bet an mien sēlig’ Dōōd.
Klaus Groth
Quickborn I
Dööntjes
(GrK11225 - GrK1.1.225ff - kiek ōōk GrK5.1.296ff!)
De Sprēē, dē is kom’n,
singt lustig vun boḃ’n,
kummt ōōk wull de Hoddboor,
/Star
/Storch
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 206
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
kummt ōōk wull dat Frȫhjohr
un âll, wat dor singt,
wat Summer uns bringt.
De Winter is hėn
as Snēē an’e Sünn,
as Kummer an’ Morgen,
as Klogen un Sorgen
un Groom över Nacht,
wėnn’t Hatt wedderX11 lacht.
*
Wull achter’n Wâll tō schur’n,
wull manġ dat Gras tō ligg’n,
dor is dat nett tō lur’n, (GrK1.1.226)
dor is dat smuck tō sing’n.
Dor stiggt de Lurk mi över’n Kopp,
de Ieritsch sett sik dool,
dor singt wi Vogeln âlltōhōōp,
wi Vogeln âlltōmool.
*
Kummt’ Vörjohr man wedderX11,
sō kummt ōōk de Freud:
Kummt’ Gras op de Wischen,
koomt de Kȫh op de Weid.
/Lerche
/Hänfling
/Frühjahr
Kummt de Sünn dör de Wulken
un de Hoddboor op’t Nest un oḃends ėn Moonschien,
dėnn kummt ēērst dat Best.
*
Kēēn Graff|Hofgraben is sō brēēt un kēēn Müür sō hōōch,
wėnn twēē sik man gōōtX31 sünd, sō dreept süm|seX04 sik doch.
Kēēn WedderX15 sō grulig, sō düüster kēēn Nacht,
wėnn twēē sik man sēhn wüllt, sō sēhġt süm|seX04 sik sacht.
Dat gifft wull ėn Moonschien, dor schient wull ėn Stēērn,
dat gifft noch ėn Licht|Kerze ōder Lücht|Leuchte un Lantēērn.
Dor finnt sik ėn LedderX16; ėn Stegelsch|übern Zaun un Steg|übern Graben:
wėnn twēē sik man lēēfhebbt - kēēn Sorg um dėn Weg.
*
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 207
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Jehann, nu spann de Schimmels an!
Nu fohrt wi no de Bruut!
Un hebbt wi nix as brune Peer;
Jehann, sō is’t ōōk guut|gootX31!
Un hebbt wi nix as swatte Peer,
Jehann, sō is’t ōōk recht!
Un bün ik nix09 uns Wēērt|Hausherr sien Söhn,
sō bün’k sien jüngsten Knecht! (GrK1.1.227)
Un hebbt wi gor kēēn Peer un Woog,
sō hebbt wi junge Bēēn!
Un dē sō glückli is as ik,
Jehann, dat wüllt wi sēhn!
*
Mien zuckersȫȫtM3 Suuschen|Sus’chen, wat wullt du di gräm’n?
Kummt Wiehnachten wedderX11, sō will ik di nehm’n!
Wüllt Pepernööt kōpen un Hasselnööt knacken,
un sōōn grōten Kōken ut Dēēg wüllt wi backen!
Mien zuckersȫȫtM3 Suuschen, nu grääm di niX09 sēhr!
Dėnn wârrt wi mool öller, sō danzt wi niX09 mēhr!
Dėnn schroopt wi dėn Gropen, dėnn schroopt wi dat Geld,
dėnn goht wi mit sōōn lange Nösen tō Feld!
Mien zuckersȫȫtM3 Suuschen, nu grääm di man niX09!
Ik heff noch drēē Süsselnġ|Sechser, dat wēētst du man niX09!
Drēē Süsselnġ un Drēēlnġ|Dreier un sōōn grōten Hōōt!
Un’n grieshėmpenM4a|hanfener Geldsack, noch ēēnmool sō grōōt!
*
Wi gung’n tōsom’n tō Feld, mien Hans,
wi gung’n tōsom’n tō Rōh,
wi sēten achter’n Disch tōsom’n,
sō worrn wi ōōlt un grau.
Bârgop sō licht, bârgaf sō troog,
sō mėnnig, mėnnig Johr —
un doch, mien Hans, noch eḃ’n sō lēēf,
as dō in brune Hoor. (GrK1.1.228)
*
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 208
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
An de Kârk
wohnt de Prēēster,
un de Möller wohnt an’ Diek,
Un ik wohn
bi mien Lēēfste,
sēhg ehr jēēdēēn Ōgenblick.
Geiht de Klock
an’e Kârkwand,
goht de Röder in’ Grund,
geiht mien Hatt
noch veel munt’rer,
nix as Lēēv, dē drifft dat rund.
*
In’ Klockentōōrn boḃ’n Kârkenböhn,
dor geiht ėn Rad mit iesern’ Tähn.
Un wėnn de ōle, de dōve, de Küster niX09 wēēr,
sō kēēm dor kēēn stârḃen Minsch vun’e hēle Ēēr.
De Möllerbursch sitt hēēl allēēn,
hē süht in dat Rad, dat drifft de Stēēn.
Un wėnn dėn ōlen, dėn dōḃen, dėn Küster sien Dochter niX09 wēēr,
wat kunn dor sō lustig sik dreih’n op’e hēle Ēēr?
*
Ōl’ Trin’ an’e Lamp,
ōl’ Hans in’ Damp,
ōl’ Trina mit Brillen,
ōl’ Hans mit sien Grillen,
süm|seX04 spinnt, un süm|seX04 snackt,
kaut Scheev un Tobak.
/Hechelabfall von Flachs|Hanf
*
In’ Goorn ünner’t Finster — de Bōōm is sō grȫȫn —
singt âll Nacht ėn Vogel sō trurig, sō schȫȫn. (GrK1.1.229)
Bi MedderschX14 schrēēg över — sō witt is de Stuuv —
singt âll Dag Annēten un lacht as ėn Duuv.
Dat lacht un dat wēēnt, un dat kloppt mi an’t Hârt|Hatt,
kloppt jümmerX54 in’ Takt, bet ėn Lēēd dorut wârrt.
*
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 209
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Sneierluus,
dē driggt ehr Huus,
ōl’ Juchen Snack,
dē driggt sien Pack,
de hēle Week, dat hēle Johr:
Du kickst niX09 op, sō is hē dor.
*
Blauwippstēērt an’ Beek,
lüttj’ Rōōtback in’e Köök,
lüttj’ Flasskopp an’t Spinnrad —
koom, roo’ mool, wat is dat?
Un wullt du ehr fang’n,
roo’|rōōd jo niX09 tō lang!
Ōle Lēder
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
1. Kukuuk
(GrK11229 - GrK1.1.229f - kiek ōōk GrK5.1.310!)
De Kukuuk op dėn Tuun dor sat|sēēt,
dō worr dat reg’n, dō worr hē natt.
Dō kēēm de bliede Sünnenschien,
dō worr de Kukuuk smuck un fien. (GrK1.1.230)
De Kukuuk brēē’|brēēd sien FeddernX17 ut,
hē flōōg wull op dėn Goldsmitt sien Huus.
„Och Goldsmitt, lēve Goldsmitt mein|mien,
mach mir vun Gold ein Ringelein.“
De Goldsmitt bött un bött ėn Füür,
hē mook ėn Rinġ vun Gold sō düür.
De Kukuuk brēē’|brēēd sien FeddernX17 ut
un flōōg bet ut de Stadt heruut.
Dor flōōg hē hėn bet op dėn Tuun:
„Hier wüllt wi wohn’, hier wüllt wi bu’n|budenX68.“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 210
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Hē rēēp sō luut: Kukuuk, Kukuuk!
De Lēēfste kēēm tō Döör heruut.
Se küss dėn Rinġ, dėn ik ehr geḃ’n!
Nu segg, Kukuuk, wo lang schüllt wi leḃ’n?
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
2. De Jäger
(GrK11230 - GrK1.1.230f - kiek ōōk GrK5.1.309!)
Ėn Jäger gung tō jogen ut,
hē gung in’t grȫne Holt.
Ėn Blōōmstruusch hârr hē an sien Hōōt,
ėn Fingerrinġ vun Gold.
In’t Huus sō grōōt, in’t Huus sō stolt,
dor wohn ėn Doom sō fien.
Se stēēk dėn Ring ėm an de Hand:
„Nu büst un bliffst du mien!“
Hē gung un schōōt de Hosen dōōt,
hē schōōt dat wille Rēh.
Wat funn hē dor in’t grȫne Holt?
Ėn Mäden op’e Knēē. (GrK1.1.231)
Se plück de rōden ĒērdbeinX43 af,
de grȫn’, dē lēēt se stohn.
„Koom mit, koom mit ut grȫne Holt!
„Mien Jogen heff ik doon!
„Wat scheer ik mi um Huus un Feld
un Gold un Geld dorbi!
„De Lēēv is âllns op de Welt,
un dē is blōōts bi di!“
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
3. De Lōōtsendochter
(GrK11231 - GrK1.1.231 - kiek ōōk GrK5.1.311!)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 211
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Se kunn de Nacht niX09 slopen,
de Sēē, dē gung sō swoor un luut,
de hēle Nacht niX09 slopen:
Hē wēēr tō fischen ut.
„Mien VoderX53, loot unsX07b rōjen,
de Sēē, dē geiht sō luut un swoor.
Mien VoderX53, loot unsX07b rōjen,
de Fischers stoht Gefohr.“ —
/rudern
De Morgen grau in’t Ōōsten,
de Sēē, dē gung sō hōōch, sō holl:
Wat drēēv dor rop vun’t Ōōsten?
Dor drēēv ėn kentert’ Joll.
„Ik heff vunnacht niX09 slopen,
/heute Nacht
X53
mien Voder , wėnn’: ik bün sō slecht, /wende, mir ist so schlecht
un reckt wi noch an’t Ȫver,
sō mookt mien Bett tōrecht!“
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
4. Schippers Bruut
(GrK11231 - GrK1.1.231f - kiek ōōk GrK5.1.312f!)
Koom mit, dat graut in’t Ōōsten,
koom mit un mook doch tō! (GrK1.1.232)
„Ik kann niX09 gohn, ik kann niX09 stohn,
mien Hatt, dat kloppt mi sō!“
Ik dreeg di op’n Ârmen,
ik dreeg di bet an’t Bōōt!
„Wat schâll mien ârme MōderX52 sėggen,
dē wēēnt un schriggt sik dōōt!“
„Dien MōderX52 wârrt sik trȫȫsten,
dien VoderX53 is tō hârt|hatt!
Ik will dien VoderX53 un MōderX52 weenX41,
bet hē mool anners wârrt.“
„Ik kann niX09 vun di loten,
kēēn annern bün ik gōōtX31!“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 212
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
„Sō dreeg ik di op beide Hann’
bet ut de Welt heruut!
Ik heff mien Bōōt in’t Woter,
ik heff mien Schipp in Sēē,
ik heff mien Lēēfste in mien Ârm:
Mien VoderlandX53, adē!“
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
5. Twēē Lēēfsten
(GrK11232 - GrK1.1.232f - kiek ōōk GrK5.1.314f!)
Wat kloppt dor an mien Finsterschiev,
wat kloppt dor an’e Ruut?
/Fensterscheibe
„Nu mook mool op, du Lēēfste mien,
un kiek mool eḃen ruut!“
Och nä, och nä, dat dō ik niX09,
dor weiht sōōn kōlen Wind.
„Mook du man op ėn Ōgenblick,
du büst mien hattlēēvM3 Kind.“
„Mook du man op un loot mi rin,
man op ėn Ōgenblick!“ (GrK1.1.233)
Och nä, mien VoderX53 hosst un wookt,
mien MōderX52 hȫȫrt uns gliek.
„Sō treck di an un koom mool ruut
un koom mool no dėn Goorn.“
Och nä, ik heff ėn annern lēēf,
sō lēēf al vele Johrn!
„Un hest du lang ėn annern lēēf,
dėn slōōg ik eḃen dōōt,
dėnn goh man achter’n Kârkhoff lanġ,
dor liggt hē in sien Blōōt!“
Un as se achter’n Kârkhoff kēēm,
dō leev hē al niX09 mēhr.
„Och VoderX53, groov uns beid’ ėn Kuhl
hier in’e kōle Ēēr!“ —
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 213
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dor is ėn Graff in’t grȫne Gras,
— De Rōsen blȫȫmt sō rōōt, —
dor lieġt twēē Lēēfsten bi’enann’,
trulēēf bet in dėn Dōōd.
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
6. Bi Nōōrwōōld
(GrK11233 - GrK1.1.233f - kiek ōōk GrK5.1.316f!)
Dat wēēr ėn lustigM3 Buurgelagg,
dat Jungvolk danz de hēle Nacht.
De schȫȫnste Dēērn un dē dor danz,
dat wēēr de blēke mit dėn Kranz.
De Schipper hett de krusen Hoor,
dat wēēr vunnacht dat schȫȫnste Poor. (GrK1.1.234)
„Nu segg mi, Hans, un is di’t mit? /ist dir’s recht?
dien Swester wârrt sō blēēk un hitt.
Nu segg mi, Hans, un sühst du wull?
Hē danzt mit ehr, as wēēr hē dull!“ —
„Mien hattlēv’ Süster, kiek doch mool,
dien lange Hoor fâllt lōōs hėndool!
Ut’ Hoor; dor fâllt di lōōs de Kranz,
du büst sō hitt un blēēk vun’ Danz.“ —
Un as süm|seX04 gung’n de lange Stroot,
’kēēn kēēm in’ Düüstern achterno?
Un as süm|seX04 gung’n dėn ėngen Weg,
’kēēn kēēk tō Sieden över’t Steg?
Un as süm|seX04 gung’n in’t düüst’re Holt:
Dō full ėn Schuss bi’n Nōōrwōōld.
„Och Brōder, nu is grōte Nōōt,
Wulf Jäger schōōt dėn Schipper dōōt!“
Süm|seX04 kēmen bet an dat Steg tōrüch,
dō lēēg de Schipper op’t Gesicht.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 214
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
„Vergeev di Gott, wat hest du doon?“
„Ik heff dėn krusen Schipper sloon.
Datt Gott in’ Himmel mi vergeev!
Ik hârr dien Swester âll tō lēēf!“
Klaus Groth
Quickborn I – Ōle Lēder
7. De Stēēn bi Schâlkholt
(GrK11234 - GrK1.1.234f - kiek ōōk GrK5.1.318f!)
Bi Schâlkholt op’e Heilōh,
dor liggt ėn grōten Stēēn, (GrK1.1.235)
dor steiht ėn Schrift op schreḃen,
is nu meist niX09 tō sēhn.
Bi Schâlkholt op’e Heilōh,
dor liggt ėn Stēēn sō grōōt,
dor slōōg vör vele Johren
ėn Brōder sien Brōder dōōt.
Dor wēēr ėn rieke Buurdēērn,
dē hârrn süm|seX04 beid sō lēēf,
dat wēēr in’t hēle Kaspel wull
de smuckste, dē dat gēēv.
/Kirchspiel
„Segg, Brōder, an, wat fehlt di?
du sühst sō trurig ut:
Tō morgen sȫȫk dien besten Stoot,
dėnn koom ik mit de Bruut.“
/Anzug
„Tō morgen heff ik gor kēēn Tiet,
dėnn mutt ik op de Heid,
sunst fritt de bȫse Wulf mien Schoop,
dat beste in’e Weid.“ —
Bi Schâlkholt op’e Heilōh,
dor liggt de Stēēn sō grōōt,
dor schōōt hē sünndagmorgens
sien ēgen Brōder dōōt.
Klaus Groth
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 215
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Quickborn I – Ōle Lēder
8. Dat kohle Graff
/Das kahle Grab
(GrK11235 - GrK1.1.235f - kiek ōōk GrK5.1.320f!)
Op’n Kârkhoff ünner’n Linnenbōōm,
dor sloopt twēē Lēēfsten un drȫȫmt ėn Drōōm.
Süm|seX04 sloopt un drȫȫmt de lange, lange Nacht
un luurt un luurt op dėn jüngsten Dag. —
De VoderX53 sä: Mien Dochter is riek,
ėn Köötnersöhn, dē is ehr niX09 liek. (GrK1.1.236)
De MōderX52 sä: Mien Dochter is fien,
dėn Vullmacht sien Söhn, dē mag ehr lie’n|lieden.
Se sä: Adē, mien Lēēv, mien Leḃ’n,
mien VoderX53 hett mi ėn annern geḃ’n!
Dat lied ik nu un nümmermēhr,
ēhr lieġt wi beid in’e kōle Ēēr!“
|erdulde ich
|in der kalten Erde
Dor wēēr kēēn Hölp, dor wēēr kēēn Root,
dō dään süm|seX04 beid de grulige Doot.
Un wēēr kēēn Root ōder Hölp niX09 mēhr,
sō loot süm|ehrX05 slopen in’e kōle Ēēr.
Sō loot süm|ehrX05 tȫḃen tō’n jüngsten Dag,
watt Gott süm|ehrX05 tōsomen opwoken mag. —
Dor weiht in’e Nacht ėn Wind ut Nōōrd|Nōōrn,
dor is kēēn rōde Blōōm, dē sünd âll versōōrt.
verdorrt
Ut de Masch
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de Masch
1. Dat Ünnermēēl
Die Mittagsstunde
(GrK11236 - GrK1.1.236ff - kiek ōōk GrK5.1.322ff!)
De Wȫhrner Klocken lüüdt de Predigt ut.
Süm|seX04 summt ut wiede Fēērn un manġ de Ieḃ’n|›Im‹,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 216
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dē över’t Feld hėn drieḃt vun Blȫȫt tō Blȫȫt.
Dėnn klötert wücke Wogens langs dėn Weg,
de Peer sünd niX09 tō sēhn in’t lange Kōōrn,
man blōōts de Köpp, un Minschen achterher, (GrK1.1.237)
as wėnn süm|seX04 seilen op ėn Sēē vun Wēten.
Sō jooġt süm|seX04 ēēn no’t anner wiet vörbi,
de Schâll un Schien vertreckt sik jümmerX54 wieder,
un âllns is wedderX11 still as in’e Kârk.
Dor sitt ėn Mäden kȫhlig in’e Döns, /Mädchen /Stube
se’s hēēl allēēn, in vullen Sünndagsstoot.
Se sitt un neiht, se kickt niX09 op un um,
un ȫkern geiht de Ârm ehr op un dool.
/emsig
Dėnn knastert jēēdēēn Mool dat witte Linn’, /knattert
as rēēt se’t mit dėn drâllen Ârm dor twei.
Se is ōōk gor niX09 bu’t för Schēēr un Nodel,
de Schullern quellt, as wull de Samtjack bassen,
dē ehr as goten op de Hüften fâllt.
Un dör de Backen schient de Leḃenslust
un glinstert ut de düüsterbrunen Hoor.
Se’s ōōk al satt, se löhnt sik över’n Ârm
un kickt dör’t Finster langs dat grȫne Kōōrn
un langs de grōten gelen Rappsootkoppeln
in’t wiede Feld, wō noch ėn Wogen glinstert
un wō de Luft sik spēgelt as dat Haff das Wattenmeer
un Hüüs un Bȫȫm sik wēēġt as in’e Bülgen|›Wellen‹.
Ēēn hȫȫrt kēēn Stârḃensluut as blōōts de Wandklock.
Dat slöppt in’t Huus, un buten slöppt dat Feld.
Blōōts wėnn in’ Drōōm ėn Hȫhnerküken stöhnt,
dē op de grōte Deel tō Mėddag sloopt,
sō horkt de Koter op’n Löhnstōhl op,
un Müppe reckt sik, un de Huushohn buten Mops
froogt luut, wat dat bedüü’|bedüüd, de Puter kullert,
un ut dat Hunn’huus kickt ėn rugen Kopp:
Doch hebbt süm|seX04 sik mool reckt un âll mool goopt,
sō sackt süm|seX04 wedderX11 ruhigX32 dool tō slopen. (GrK1.1.238)
Dor sünd kēēn Ōgen open as de twēē.
Doch kiekt dē ōōk heruut, as wėnn süm|seX04 drȫm’n
un wat bekēken in’e blaue Luft|›Luch‹ —
vėllicht Gedanken, dē in’t Wiede dämmert,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 217
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
as ēēn wull hett: Dat Hatt treckt achterno,
de hēle Sēēl is op ėn grōte Reis’
un sweevt umher un lett ēēn mȫȫd tōrüch.
Sō sackt dat Mäden in sik sülḃ’n tōhōpen,
dat Kinn in’ Hand, un stütt de witten Ârms,
un an de brunen Flechten speelt de Fingern. —
Mitmool fangt dor de Huusklock an tō rasseln
un sleit in drange Slääg de Mėddagsstunn:
Dat Mäden tuckt tōhōōp un hoolt ėn Oten —
un stütt sik wedderX11 ruhigX32 op’e Ârms.
Doch hett de Klock noch lang niX09 utvertellt,
dō springt ėn Döör op boḃen’t Wieserblatt,
ėn Mann heruut un mookt ėn dēpen Dēner,
ėn Drēēmast op, Knēēbüxen mit de Spang’n: Dreieckhut
Dėnn snappt ėn FedderX17 in dėn Kasten binn’,
un dormit klingt ėn ōle Melodie,
ėn Menewett ut’ vörige Johrhunnert,
Menuett
sō luut un kruus un ōōlt un wunnerli,
ēēn mēēn, de Knēēbüx worr dor glieks no danzen.
Doch merrn in’ Triller fleut dat hell un schârp
— Dat kēēm vun buten över’t stille Kōōrn! —
nochmool un noch ēēnmool as vun ėn Jäger:
Un as ėn Rēh, sō fohrt dat Mäden op.
Se buckt sik rasch un tisst sik ut dat Linnen, wirrt sich aus
de Backen glȫht ehr un de Ōgen blėnkt,
de Bossen geiht, ēēn hȫȫrt dat Hatt ehr kloppen,
un doch is nix vun Bang in ehr Verjogen,
dėnn as tō’n Lachen krüselt sik de Lippen.
Se süht sik rasch lanġ Jack un Klēēd hėndool,
strookt sik an’t Hoor un deit ėn Gluup in’ Spēgel
un kickt noch ēēnmool langs dat grȫne Feld
mit grōte Ōgen no ėn lütten Punkt, (GrK1.1.239)
dē langs dėn Fōōtstieg boḃen dėn Wēten treckt,
un mit ėn Juuchen klappt se in’e Hann’
un flüggt — ėn Vogel — ut de Siedendöör:
De Wandklock speelt allēēn för Mups un Koter. —
In’ Hoff is Schadden ünner’n Appelbōōm,
dē wasst hier hōōch as op’e Gēēst de Bȫken,
un Kruut un Unkruut hebbt dor Deeg un Tier.
Dor is kēēn Placken, niX09 ėn Stremel Land,
Gedeihen & Üppigkeit
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 218
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
âllns is besett vun saftig grȫne Krüder,
dē as ėn Sammtdeek op’e Stücken lieġt,
ut Grȫḃen rankt un langs dat Woter kruupt,
um Bȫȫm un Pōōrt, um Plank un Müren drängt
un iev’rig wasst — bet in’e Siedendöör.
Jüst flōōg se op — un mit Geschrigg de Hȫhner
un Heisters ut de Eschen um de Graff —
Wehrgraben
un ut de Döör dat Mäden hell in’t Füür,
un sünner Hōōt in’ hitten Sünn’schien rin,
— doch ohn Gewâlt, as wat de Vogeln moken.
Se sweevt in lichten Schritt de Wuurt hėndool,
de Brüch heröver no dėn Appelhoff
un manġ de Büsch un Blȫȫm dėn Goorn hentlanġ.
Dō tree’|treed ėn hōgen Burschen ruut ut’ Kōōrn,
in kotte Jack un mit ėn Kluverstoken.
Springstab
Hē geiht in raschen Schritt noch över’n Koppel,
dwēēr över’t Stück bet an dėn Appelhoff: Ackerstriefen zwischen
Grüppen
Nix as de brēde Graff is twischen beiden.
Mit sekern Ârms un Ōgen sett hē an
un deit ėn Satz un sweevt no anner Siet.
Twēē Ârms un Ōgen koomt ėm in’e Mȫȫt.
Dat Glück is still — süm|seX04 treckt sik dēēp in’ Schadden. —
Summt dor de Ieḃ’n|›Im‹? Sünd dat de Wȫhrner Klocken? —
De Sünn liggt hitt op’t Feld, in’ Goorn is Schadden, (GrK1.1.240)
Dat Kōōrn beweegt sik liesen op un dool,
un ut dėn Blōōmhoff kummt ėn liesen Püspern|›Flüstern‹.
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de Masch
2. De Vullmacht
(Vullmacht = Dithmarscher Landschaftsabgeordneter aus dem Bauernstand)
(GrK11240 - GrK1.1.240ff - kiek ōōk GrK5.1.327ff!)
Dat’s loot in Hârvst, un eḃen graut de Dag,
Hans Hansens Hoffsteed liggt noch dēēp in Dook, /im Nebel
un Smōōk un Nevel op de hēle Masch. /Rauch, Dunst
Dat Huus is still un dōōt dat hēle Feld
un niX09 ēēn Luut tō hȫr’n vun Minsch un Vēēh.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 219
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Un liekers geiht al in de hōge Döns,
dē grōōt un kōōlt un meist noch düüster is,
ėn Schritt as mit dėn Pârmtik an’e Wandklock /Perpendikel
vörbi an’t Finster; jümmerX54 op un dool.
Hē geiht verdēēpt un mummelt bi sik sülḃen,
ėn ōlen Mann, doch steil un brēēt vun Schullern,
un mit ėn Schritt, as schull de Borrn sik geḃen.
Un steiht hē af un an an’t Finster still
un stüürt de Ōgen langs dėn grauen Weg,
dē wiet vörbi treckt twischen blanke Grȫḃen
un bâld in Dunst un Nevel sik verlüst,
sō kickt hē ut de dēpen Fōlen ruut,
/Falten
de Mund sō brēēt, dat griese Hoor tō Bârg:
För’n Frėmmen mutt hē utsēhn|›loten‹ as ėn Iesboor.
Doch kummt kēēn Minsch, sō foken hē ōōk steiht un kickt,
de Fōōtstieg rop no’t Huus, kēēn Peerd dėn Fohrweg. (GrK1.1.241)
Un kēēnēēn wēēr ōōk kom’n vun Ōōst un West,
vun Wȫhr’n bet Tünn, dē kėnn niX09 Vullmacht Hansen, /Tönning
sien brēden Ganġ, sien Stock un Mēērschuumpiep.
No jēēdēēn MârktX66 un jēēdēēn Wohl un Bōōl|›Bolen‹
/Auktion
in’t hēle Land, un wėnn’t wat Wichtigs gēēv,
wō Macht un Wōōrt un wō dat Geld regēēr,
dor kēēm hē noch tōletzt mit Piep un Stock,
— hē joog in Karriōōl un hârr ėn Swatten, —
/Schnellkutsche
de Krökeln|›Runzeln‹ iesern un dat Hoor tō Bârg,
un dä dėn Utslag ōder nēhm dat Wōōrt.
Wat worr niX09 snackt, as dō de Kȫnig kēēm
un langs dėn Kârkhoff no de Wȫhrner Kârk gung,
de Vöögt un Deputēērten achteran,
mit blōten Kopp âll, hittli un verbiestert,
un kēēnēēn wuss tō snacken, wėnn hē froog!
Swatt vull vun Minschen wēēr de hēle Weg,
de Müür un Liekenstēēn, sōgor de Bȫȫm.
Dō kēēm ėn Karriōōl an in Galopp
bet an’e Kârkhoffspōōrt, de Swatte damp:
De Vullmacht sprung heruut mit Piep un Stock.
Hē gēēv dėn ēērsten Besten Tōōm un Tögel
un gung in brēden Schritt de Trepp tōhȫȫch.
Dō lēēp dat langs dėn Kârkhoff: Vullmacht Hansen!
De nēēgsten moken Platz, un alle sēhgen,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 220
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
wo hē dor langs gung, steil as langs dėn MârktX66,
bet an’e Kârkendöör, un trock kēēn Mien.
/verzog keine Miene
Dor tree’|treed hē rin un stēēk de Piep in’ Tasch.
Un as hē wedderX11 ruutkēēm mit dėn Kȫnig,
dō gung hē bi ėm an in Hōōt un Stock
/neben ihm
un snack mit ėm tōrüch as mit sienslieken —
de annern as de Dēners achterher.
Hett hē doch gor dėn Kȫnig dō tō Gast hatt
un ėm ėn Frȫhstück geḃen as ėn Groof,
hier in desülve Stuuv, wō hē nu wannert, (GrK1.1.242)
un op de Grōōtdeel as ōōk in dėn Pēsel;
un in dėn Blōōmhoff stunn ėn prächtigM3 Telt.
/Blumengarten
Gott wuss, wō âll de Glöös un Schötteln herkēm’n,
de sülvern Lepeln un de gollen Tassen,
un âll de Överflōōt an Wien un Backwârk,
mit richtig froren Ies in’ hitten Summer!
Süm|seX04 sään, ėn Wogen wēēr no Hamborg weenX42
un hârr ėn Kööksche hoolt mitsamts de Soken!
Dor lett ēēn je för Geld dėn Düvel danzen.
Dō gung hē mit dėn Kȫnig op de Wuurt
un wies mit Fingern hėn un her de Gēgend,
as kunn hē’t âll verschėnken, wat hē sēhg.
Un dochen steiht de Koot noch över’n Weg
/gegenüber
un ėm vör Ōgen mit de broken Döör
un blieern Finstern, wō hē ruut dō kēēk
un röverlöhn as Jung, drȫȫgM3 Brōōt in Hand:
Sien VoderX53 wēēr ėn lütten Ârbeitsmann.
Dėnn dach hē, wėnn hē hung’rig wēēr un frōōr
un sik ėn Lock puus dör dat Ies an’t Finster
un överhėn dėn wârmen Buurhoff sēhg,
/gegenüber
wō Schöstēēn damp un Kârn un Ammers klötern:
Hē wuss mool op un worr mool grōōt un stârk,
— hē fȫhl al dō de Macht in Ârms un Hatten —
dėnn wull hē’t dwing’n, un schull dat hōl’n un breken:
De Hoff worr sien, un hē wull Vullmacht wârrn!
Nu is hē’t worrn. Wosück? — Is niX09 tō sėggen:
Mit iesern Will, mit List un mit Gewâlt.
Hē hett dat dwung’n! Kiek man de Ōgen an,
de Bost un Schullern, sō is’t gor kēēn Wunner.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 221
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Hoff is sien, un mēhr as ēēn dorto,
un wō hē kummt, befehlt hē as Herr Vullmacht.
Wat achter liggt, dat wēēt hē sülḃ’n allēēn,
un vör ėm kēēm noch nix, dat muss sik bȫgen. (GrK1.1.243)
Sō mag hē dėnken, as hē geiht un gruvelt
un langs dėn Weg kickt ōder no de Klock.
Dē hett al mēhrmools sloon in drange Slääg,
dat’s helligen Dag, un noch is nix tō sēhn.
Dō duukt dor ėndli manġ dėn Smōōk un Nevel
wat Leḃ’ndigs op, wat nēēg un neeger kummt,
Noch kuum tō sēhn, doch steiht de Vullmacht still,
un mit ėn dēpen Oten seggt hē: Ėndli!
Ėn Mann ist dat, tō Peerd, ėn Mantel um,
dē ridd, as wēēr de Dōōd ėm op’e Hacken,
vöröver löhnt, dėn dēpen Fohrweg lanġ,
datt Slick un Mutt in grōte Pâltens flēēġt.
Hē bȫȫgt in’t Dōōr un joogt dėn Hoff herop,
as vun ėn Kȫhlfatt dampt dat vun dat Peerd.
Dat höllt. Ėn hōgen Burschen swingt sik raf,
wat lėnn’lohm un bedeckt mit Klei un Slick,
as hârr hē Lēhm tweireden bi ėn Tēēgler.
/Kühlfass
Dat Peerd is hier tō Huus un söcht dėn Stâll,
de Rieder lüft de Mütz un nimmt sien Mantel,
de Sweep in Hand, un as hē geiht un steiht,
— dat Ârgste trampt hē weeglangs vun’e Fȫȫt, —
kummt hē in Döns un op dėn schrubbten Fōōtborrn.
„Nọ“, seggt de Vullmacht, „Reimer, kummst du ėndli?
Wo hett di’t gohn? De Ossen sind verkofft?“
Verkofft, un gōōtX31! Ik krēēg dėn Määkler foot,
dörtig Dukoten stückwies dör de Bank,
/pro Stück ohne Unterschied
Geld bi de Woor, in Spēētsch, un Moondag levern,
dat Geld per Post, de Kommissär hett Opdrag. (GrK1.1.244)
„De Wētenkōōpmann?“
Is ėn slauen Schurk!
Ni mool ėn Rüchkōōp, anners hârr ik’t woogt,
ōōk mit ėn Schoden, un för boor dat wegsloon.
Hē hârr al scheept, de Wēten lēēg in Ėngland,
X09
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 222
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
nix hârr hē op’n Spieker; niX09 ėn Spier,
un klogen kunn ik op mien Vullmacht niX09,
ōōk geiht’t in Hamborg langsoom bi de Mootschop.
/Kaufmannschaft
Dō heff ik reden, wat de Fossen kunn’,
um jo in Glückstadt rechter Tiet tō kom’n,
in Nevel kunn de Telegroof niX09 tēken.
„Un drēēpst ėm noch?“
Wēēr eḃen ünner Seils!
„Dėn Düvel“, seggt de Vullmacht, „wat ėn Tog|›Streich‹!“
Hē hârr de letzte Rappsoot güstern loodt,
dėnn gliek klarēērt, noch ėn Matrōsen hüürt
un ruutbugsēērt, op Kurs no Amsterdam.
Ik hast un fȫhl mool bi dėn Juden vör,
de Loden boor un op ėn Slump tō slieten: /in Bausch u. Bogen zu verkaufen
De trock de Schullern: Sēēp un Tâllig sacken,
dat Ȫȫl worr seker flau, ’kēēn dörs wat wogen?
„Dor sleit dat WedderX15 in!“ seggt dō de Vullmacht
un geiht in grōte Schreed dō op un dool.
„Geld mutt dor her! — dėnn muttst du gliek no Kiel!“
seggt hē un stoppt opmool dėnn in sien Ganġ
un süht no Ēēr un dėnn dėn Burschen an,
dėnn no de Klock: „Twēē Stunn’ kannst du di rōh’nX32!
Eet ēērst un drink, dėnn loot dėn Schimmel sodeln,
ik sülḃ’n will noch no Glückstadt mit dėn Swatten.
Segg mien Afkoot in Kiel, Geld worr dor kom’n,
hē muss mi Aschbârg hōl’n, kēēm wat dor kēēm! — (GrK1.1.245)
Nu loot di Kaffe bringen un legg di dool,
Klock negen büst du kloor un kriggst Beschēēd!“
Hē wėnnt dėn Rüch un wannert wedderX11 lōōs,
un langsoom geiht de anner ut de Döör.
De Stuuv is optreppt, un de Trepp is schüürt,
un ōōk de Vördeel as ėn Kökendisch,
bet op sien Spȫȫr, dē al ėn Mäden opnimmt.
Dē sä ėm sacht un fründli gōdenX31 Morgen:
Mamsell wēēr achter in’e lüttje Stuuv
un Kaffe wârm, hē wēēr wull mȫȫd un hungri?
Un tēēk sach mit de Hand de Deel hėntlanġ.
Dō gung hē, wėnn ōōk stief, mit raschen Schritt
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 223
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
no’n achtern, wō ėn Döör sik open dä.
Dor kēēk ėn Kopp mit brune Flechten ruut.
Ehr worrn de Backen rōder, as hē kēēm,
de Ōgen sään noch mēhr as gōdenX31 Morgen.
Quickborn 1), 15.11.2015
/mit braunen Zöpfen
Is hēēmliM3 Lēēv niX09 sȫter as dat Glück?
Un Lēēv un List is stârker as Gewâlt,
Dē dreept un rōōḃt ėn sēligM3 Ōgenplink,
wo kott hē is, dē füllt dat Leḃen ut.
No Lėng’n un Lur’n kummt hē as de Sünn,
un Angst un Bangen lȫȫst hē op in Freuden.
„Wo hett di’t gohn? - Gottloff, sō büst du dor!“
Un ruhigX32 sett süm|seX04 sik un kiekt sik an.
Doch Reimer seggt: De Ōōl’ is as ėn Stēēn!
Wēēr’t niX09 dien VoderX53, hēēl ik dat niX09 ut.
Ik bün as goor, heff reden Dag un Nacht
un mutt doch hüüt noch wedderX11 lōōs no Kiel.
Un liekers is’t umsunst, dat kann niX09 gohn.
Dat gifft doch Ding’n, dē niX09 tō bögen sünd!
Wat will hē mit ėn Eddelhoff in Holstēēn?
Hē’s obsternootsch, de Ēhrgiez mookt ėm blind, (GrK1.1.246)
hē söcht för di wull noch ėn Grofensöhn.
Mi slitt hē op un stellt mi dėnn in’ Eck.
/verschleißt er
Sō lang dē vörhōōlt, bruukt hē Kopp un Knoken,
as wēērn dē rein mit Murk un Bregen sien,
/Knochenmark
ėn Spekulēērmaschien, wō hē op speelt,
un niX09 mool richtig, blōōts ut leidig’ Stolt,
/aus elendem Stolz
as wuss un wēēr ik nix, un sēhg doch âllns,
mutt ansēhn âllns, dėnn ohn mi kann hē nix,
vertruut mi âllns un schufft mi dėnn tō Siet,
noch jümmerX54 as ėn ârm’ Persetterjung:
/Lehrersohn
Dat is tō ârg!
Un dorbi steiht hē op,
stött Tass un Brōōt tō Siet un geiht no Döör.
Dō kummt dat Mäden liesen op ėm tō,
se leggt ehrn wēken Ârm ėm an’e Schuller,
sō hōōch se is, se langt man eḃen an,
un kickt ėm in’e Ōgen rop sō sacht|›fram‹
un foot ėm mit de anner Hand un seggt:
Mien VoderX53 is dat! — Wēētst du, wat ik lie’|›li’‹?
Un bün sien Dochter! — Süh! Un mutt doch swiegen
/sanft
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 224
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
un höpen! Dėnn du büst un bliffst mien Âllns!
Un schâll’t niX09 weenX41, Gotts Will is’t doch tōletzt,
sō bȫȫg ik mi — wees du nu doch niX09 störrsch,
datt ik niX09 sitt as manġ twēē hatte Stēēn!
Wat kann ik anners weenX41 as jümmerX54 dien?
De Backen wârrt ehr blēēk un blank de Ōgen,
as se ėm sachten beedt — ēēn kėnnt dėn Tōōn,
dē snack mool ehr as krankeM33 Kind tō RōhX32;
dor brėnnt ōōk noch kēēn Wunn, dē dē niX09 smȫȫdt.
/lindert
Hē bȫȫgt sik as de Sünner vör de Unschuld,
doch as dē Trōōst no âll de Mȫhg un Quool
un as ėn Schutz vör alle Stolt un Sünn, (GrK1.1.247)
sō treckt hē ehr mit beide Ârms an’t Hatt
un küsst de Ōgen un dėn lēḃen|›framen‹ Mund. —
Twēē Stunn’ sō is dat leb’ndig op’e Hoffsteed.
Dor sünd al Wogens weenX42 un Lüüd tō Fōōt,
ėn Kōōpmann tō ėn Buursteed in’e Masch,
niX09 Hansen sien — doch dat is ēnerlei,
wat kȫȫpli is, is sien, ėm mööt süm|seX04 kom’n. —
Dėnn wēērn dor Deputēērten vun ėn Buurschop,
dē Striet hebbt mit’ Gericht; Gewâlt un Unrecht,
niX09 utstohn kann de dor’n hē op dėn Dōōd. —
De schüchtern Ōōl’, dat wēēr ėn lütten Schōōster —
de Vullmacht hett wück’ Hüsen in’e Heid,
blōōts för ėn Nōōtfâll, datt hē Börger is — /damit er als mitmischen kann
dē bee’|beed|›bę‹ um Nosicht — dat hēēl hatt vundoog, /fiel schwer
de Vullmacht hârr kēēn GōdenX31, mēēn de Ōōl’. —
/nicht gut drauf
Doch dach de Amtsbood in sien rōden Rock:
Ut uns Herr Vullmacht wēēr niX09 klōōk tō wârrn!
Hē lȫȫv, dat wēērn Dekrēten un nix GōdesX31,
/Verfügungen
wat hē ėm broch; de Sekretäär hârr munkelt
vun sō veel Dusend, vun Konkurs un Pann’:
/Pfändung
Un jüst vunmorgens wēēr hē blied as sunst niX09
un gēēv ėm noch ėn Drüddel för sien Mȫhg!
/ 2/3-Talermünze
Dėn stēēk hē in un dach noch bi sik sülḃen:
Dat’s doch ėn Herr, as wēnig’ anner’ sünd:
Dat wull hē ōōk dėn Sekretäär noch bibringen!
Nu koomt dor Ossen, dē dor dampt un brüllt,
ėn Driever bi süm|ehrX05 mit ėn leddern Geldkatt.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 225
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Vullmacht kummt nu ruut un tellt süm|ehrX05 över
un winkt de Knechts, un langsoom drieḃt süm|seX04 weg
in Slick un Lēhm, swoorfällig un hēēl sinnig. (GrK1.1.248)
Dėnn bringt de Knechts ėn Schimmel un ėn Swatten
mit ėn Karjōōl, de Vullmacht smitt sik rin,
un Reimer swingt sik op in nied’ Kledoosch, —
un vörwârts geiht dat langs dėn dēpen Weg. —
Dor steiht dat Mäden in’e hōge Döns,
se is allēēn un kickt de beiden no,
dat Kinn in’ Hand, de Ōgen dēēp un trurig.
Nu tweelt de Weg, no’t Süden dampt de Swatte,
no’t Ōōsten no de Heid de Schimmel rop.
/gabelt sich
Vun ēēn no’n annern goht ehr düüstern Ōgen,
vun ēēn no’n annern lėngt un sehnt ehr Hatt.
Ō, datt de Weeg süm|ehrX05 utenannerfȫhrt!
Is dat dat Schicksol? Nevel deckt de Fēērn,
ēēn um dėn annern duukt süm|seX04 op un ünner, —
un dōōt un ēēnsoom is dat wiede Feld.
Ehr Ōgen smatt, ehr Sēēl is dump un swoor.
Dat summt vun fēērn — vėllicht de Wȫhrner Klocken?
Dat’s Wârkeldag, süm|seX04 bringt wull ēēn tō RōhX32.
Och, wēēr se’t sülḃ’n! Vėllicht wēēr’t sō an besten! —
Un trurig sackt se dool un wēēnt sik satt.
Klaus Groth
Quickborn I – Ut de Masch
3. Dat Schicksol
(GrK11248 - GrK1.1.248ff - kiek ōōk GrK5.1.336ff!)
Eḃ’n is de Hoddboor kom’n, hē’s op’e Schüün,
/Storch, Adebar
hē wannert langs dėn Föst un kickt in’t Nest.
Dat’s wat verfull’n; hē stellt sik op un klappert:
Dat’s doch je Frȫhjohr no ėn hatten Winter!
De Lurken singt, de Luft is hōōch un wittli, (GrK1.1.249)
ėn echtM3 Gewülv ut Stēēnbrüch, süden op, /Dach aus Schäfchenwoken
wârm over schârp, ēēn släpert Kopp un Hatt,
/ von Süden her
as in ėn Dusel hȫȫrt ēēn Sprēē un Kievitt. —
/Star und Kiebitz
Dat Feld is ōōk noch as ėn Bett an’ Morgen,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 226
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
wat tuselig, wō Snēē un Winter rōhtX32 hebbt,
doch iev’rig platschert al de lütten Woter
in Rünn’ un Rill’n, ut Muus- un Mullworpslöcker,
un kloor sünd Beek un Grȫḃen bet tō’n Grund.
Wo lacht dat ēērste Grȫȫn niX09 an’e Kanten,
un hėn un wedderX11 luurt ėn Botterblōōm,
/Hahnenfuß???
un Wippstēērt hüppt behänn vun Priel tō Priel,
un Lünk in’t Dörp höllt Klub un räsonēērt.
De Lârm stickt an as Lachen: Kinner singt,
dat Frȫhjohr hett ėn hēēl besunnern Tōōn,
sōgor de Gȫȫs un Kreiden passt dor manġ.
/Gänse und Krähen
De Klocken ōōk?
Dat’s schurig|›schudri‹! Jüst in’t Vörjohr
Ut Sünn un Höpen in de düüst’re Kuhl!
/ins finstere Grab
Un liekers grȫȫnt de Kârkhoff meist tōēērst noch,
un dėn, dē noblifft, trȫȫst de milde Tiet. —
De Tog geiht langsoom, dat sünd vele Wogens,
ėn düüst’re Keed, ēēn süht dat Ėnn niX09 af.
De ēērsten treckt al Süden vör de Koot
un koomt hier bâld an’ Fōōtstieg um’e Eck,
un noch is’t as ėn Kluun op Wuurt un Hofsteed,
un jümmerX54 bȫȫgt vörsichtig ēēn ut’ Dōōr.
/Leichenzug
/Knäuel
Dor steiht de Köötners Söhn un süht süm|ehrX05 tō,
ėn lütten Kruuskopp mit de Mütz in’ Nack,
hē buut ėn Diek un fohrt sik Ēēr in’n Schuuvlood. (GrK1.1.250)
Nu höllt hē still un kickt mit grōte Ōgen;
watt hē wull dėnkt, hē will mool Vullmacht wârrn?
Dat is’t niX09 wēērt, mien Jung, goh hėn un speel,
bu du dien Welt un loot de annern trecken,
de Vullmacht un dat Glück sünd twēēerlei!
Hest’ wull dėn Sârġ sēhn mit dėn smucken Kranz?
Un dē dor achter fohrt? Wo sēhġt dē ut!
Twēē Ēkenstämm, de ēēn sō vull in Kraft,
utweddertX15 is de Ōle an sien Siet,
nu beid sünd dropen vun dėnsülḃen Blitz,
un beid sünd slogen vun dėnsülḃen Slag,
bȫȫgt as süm|seX04 sitt, dėn stolten Kopp no Ēēr,
un âll süm|ehrX06 Höpen op dėn Weg tō Graff:
Hans Hansen is dat un de junge Reimer.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 227
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
De Ōōl’ is as ėn Stēēnbild, wat ēēn fohrt,
ėn Hōōt dorop stülpt un ėn Mantel umhung’n,
de Ōgen stier, sō fohrt süm|seX04 mit ėm hėn.
Kēēn Troon, kēēn Mien, hē kickt man no dėn Sârġ,
dē vör ėm sik in wârmen Sünn’schien spēgelt.
Sō kēēk hē nu al Weken op ehr Bett,
dē dor nu rōhtX32, un op ehr blēke Lippen,
watt se wat wünsch un wull, wėnn se süm|ehrX05 rȫhr,
bi Nacht un Dag, kēēn Wink kēēm in sien Ōgen,
bet se dē tōdä tō dėn längsten Sloop.
Dō sack hē ōōk in Slummer op sien Ârmstōhl. —
Nȫȫss’ hett hē stohn an’t Finster un dor ruutsēhn.
Nu fohrt hē achterno un kickt op’n Sârġ.
Dat Unglück hett ėm dropen as ėn WedderX15,
Slag över Slag. Dat hârr ėm doch niX09 bȫȫgt,
dat lēēt sik överwinn’ mit iesern Willen,
dat hârr sien Nücken, mēēn hē, as dat Speel,
un ēwig kunn’t niX09 dur’n, sō worr’t sik wėnn’.
/Unwetter
Hē hârr sien Schipp verlor’n, sien Loden tōsett,
/Ladung
vun’t Glück bedrogen un vun slechte Lüüd.
Dō wēēr hē brutt un ēgensinnig worrn,
/schroff (GrK1.1.251)
X11
hârr kofft un verkofft, woogt un wedder woogt,
sik hier vertisst un dor sik överielt
/verheddert
ut Stolt wat dörstohn un dėnn ut Nōōt versleudert,
bi Juden lēhnt, um Christen tō betohlen,
Fōōtiesen lȫȫst un Handschell’n wedderX11 nohm’,
tōletzt Kredit un Tōtruun överspannt
un as ėn hitzig’ Speler, blind un krötig|›trotzi‹,
dėn Duum sett op ėn ēēnzigst’ hōge Koort:
Hē hârr ėn EddelgōōtX31 in Holstēēn kofft,
nu stunn’t dorop, ėn Johr lang dat tō hōlen,
de Kreditors de Ōgen tōtōdrücken;
nȫȫss’ much dat stuḃen, hē hârr Geld in Hann’,
watt sien, watt anner — hē verstunn’t tō bruken!
Doch anners is’t mit Krankheit un dėn Dōōd.
Dē kėnn hē niX09, dē hârr hē niX09 in Reken,
dē kēēm’ ėm as Verdârḃ’n över Nacht,
as wėnn de Borrn ėm beev, de Ēēr ramenter,
wō hē op buut un gohn mit seker’ Knoken.
Dō stört hē hėn, dō gung dat mit ėm rund,
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 228
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
dō lēēt hē’t gohn un foot niX09 no de Spēken,
dor fehl ėm Ėnn un Anfang un dat Leit.
Hē hârr man leevt un streevt un lenkt un stüürt,
an’ Himmel sēhg hē nix, niX09 Stüür noch Hoken,
un mit sien Dochter wēēr sien Welt tō Ėnn.
De Jung, dē hârr dat sēhn, hârr hööpt un twiefelt,
doch ēērstmool redd un hōlen, wat hē kunn.
Un as de Ōōl’ nu sēēt as bi ėn Schippbruch
un Wind un Wellen in’e Seils lēēt spelen,
nēhm hē dat Rōōr op ēgen Hand tō foten
un joog dat op’n Strand, um wat tō bârgen.
Konkurs kēēm över’t GōōtX31, hē koff de Buursteed,
hē ree’|rēēd un fohr vun Kiel no Hamborg rum,
wēēr jümmerX54 op’e Landstroot un manġ Lüüd
un mött un hēēl, wat man tō mȫten wēēr. (GrK1.1.252)
Doch as hē nu tōletzt ut Holstēēn kēēm,
toreden un toreten op sien Schimmel,
/zerritten und zerrissen
un ielig hėnjoog langs de wiede Masch:
Dō klopp dat Hatt ėm twischen Angst un Freuden,
dō dach hē an dėn Hoff, dē nu sien ēgen,
dėn Goorn un Blōōmhoff un sien hēēmliM3 Glück, —
doch niX09 för sik, för ēēn, dē ėm de lēēfste,
dē för ėm lēē’|lēēd un sorg, sō lang se kunn,
vėllicht för ėm op’t Krankenloger lēēg;
dėnn würkli wēēr se manġ twēē hatte Stēēn
un wull tō wēēk un gōōtX31 weenX42 un todrückt.
Dē hârr hē dō verloten in de Nōōt,
um Huus un Hoov tō redden un tō bârgen:
/Haus und Habe
Nu hârr hē’t dwung’n; wēēr sē ėm nu man bleḃen,
sō fȫhl hē Kraft, dat Swoorste dörtōsetten,
ut Brand- un StrandgōōtX31, wat dor bleḃen wēēr,
ėn Schipp tō budenX68, wēēr dat noch sō ėnġ,
/zu bauen
wat wull de drēē mit Ēhren dregen schull.
Sō kēēm hē an — un funn ehr as ėn Liek.
Nu fohrt hē achterno un kickt op’n Sârġ.
Dat Glück is blind. Hȫȫr man de Wȫhrner Klocken!
Wo kummt de Tōōn niX09 liesen över’t Feld!
’kēēn hȫȫrt dat ruut, watt för ėn broken Hatt,
watt för ēēn, dat in Lust un Höpen lacht?
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 229
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Hōōch över âll dor treckt de Vörjohrsheḃen,
as jümmerX54 blau, as jümmerX54 dēēp un kloor.
De Kinner singt, de Blȫȫm un Vogeln koomt,
un ruhigX32 kummt de Dag un geiht tō RohX32.
Doch in’e Dēēp, wō Ōōg un Ōhr niX09 hėnreckt,
dor, hööpt wi, is ėn Hand, dē âllns höllt,
dor, hööpt wi, is de Hand, dē âllns lȫȫst:
Sō loot unsX07b trȫȫstli wanneln bet tō Ėnn.
Klaus Groth
Quickborn I
Spröök
(GrK11253 - GrK1.1.253f - kiek ōōk GrK5.1.342f!)
Ėn Stuuv tō wischen,
ėn Kind tō tüschen,
ėn Mann tō plegen:
Wat för’n Glück un Segen!
--Dat’s swoor tō lȫben un tō lēhr’n:
Datt ōle Lüüd mool Kinner wēērn;
dat kummt âll’ Doog un is doch hatt,
datt Kinner ōōk mool ōl’ Lüüd wârrt.
--Brōōt gifft kēēn Lēēv,
Nōōt mookt kēēn Dēēv.
--Ėn ēgen Huus, ėn ēgen Hoff un Ârbeit alle Doog:
De meisten is dat Glück tō grōōt, — sō sȫȫkt süm|seX04 sik ėn Ploog.
--De Hohn, dē op sien Misten sitt, dē kann wull kreih’n un schriegen:
Doch op dėn Klockentōōrn de Hohn, dē mutt sik dreih’n un swiegen.
--De Nârrheit passt in jēēdēēn Rock, in jēēdēēn Rock de Nârrheit.
Ėn Kōhfōōt un ėn Hosenfōōt goht veel tōsom’n op Ârbeit.
Scherzbezeichnungen für Brecher und Narr
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 230
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
--De Mann, dē man sien Sünndag hett, dē kōōp sik ėn Kalenner
un striek man âll de Wârkeldoog ōōk mit ėn Rōōtkried ünner. (GrK1.1.254)
--Watt Hōōchstēērt ōder Kropperduuv, watt vör, watt achter dull:
De Hōōchmōōt un de Övermōōt sünd beide holl un boll.
Hühnertaube und Kropftaube
--Tō veel Verstand un schârpen Semp, dē kribbelt in’e Krüsen. /Stirn(höhlen)
Wat footst du anner Lüüd süm|ehrX06 Nöös? Du hest je sülḃ’n dat Niesen!
--Ėn ēgenrēēdte Ēhrlichkeit, groffdröhtig un niX09 möör|›schær‹,
dē gifft di ėn Gewetensrock — lett Sünn noch Rü niX09 dör.
---
/grobfädig
/Sünde, Reue
Och freu di an de schȫne Welt un wees niX09 tō vernünftig!
Loot ehr man lōpen, as se löppt, rund blifft se ōōk tōkünftig!
--Wėnn, as du muchst, âll wat di wruckt un wat di wormt, niX09 wēēr,
sō sēētst du wrantig bâld allēēn un muchst di sülvst niX09 mēhr.
---
/verdrießt
Groff ōder fien,
Bēēr is kēēn Wien,
Wien is kēēn Bēēr;
âllen Anfang is schwer,
schwer is âllen Anfang,
geev Gott ėn gōdenX31 Fortgang!
Ėn Lēderkranz
Klaus Groth
Quickborn I – Ėn Lēderkranz
1. Dat Huus
(GrK11255 - GrK1.1.255 - kiek ōōk GrK5.1.344!)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 231
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Versteken manġ Eschen, dor steiht ėn lüttM3 Huus,
dat’s oḃends sō sachten, dor rȫhrt sik kēēn Muus,
dor schient ut de Blöder ėn Licht rein sō blank,
ėn Ōōlsche in’ Löhnstōhl, un Sē op de Bank.
Dat schient mi in’ Ōgen, dat treckt mi in’ Sinn,
dat treckt mi in’ Schummern sō hēēmli dorhėn,
sō wârm un sō lurig, wēēt sülm niX09 wosück —
ik stoh ünner’t Finster un höög mi un kiek.
Un sitt wi tō snacken um’t Licht op’e Bank,
sō schient mi ehr Backen noch ēēnmool sō blank,
dėnn is dat sō ruhigX32, dėnn rȫhrt sik kēēn Muus:
Ō, kunn ik dor blieḃen un muss niX09 tō Huus!
Klaus Groth
Quickborn I – Ėn Lēderkranz
2. De Goorn
(GrK11255 - GrK1.1.255f - kiek ōōk GrK5.1.345f!)
Leḃen — och! — wo is’t niX09 schȫȫn!
Dōōd is wull sō swoor!
Un de Kârkhoff is sō nēēg,
Dicht an unsen Goorn.
Kiek ik no de Krüz’n un Stēēn,
kiek ik no dėn Moon,
hȫȫr ik sach de Kârkenklock
still un trurig gohn.
Och! Un liekers rüükt de Blōōm,
un mien Hatt, dat sleit!
Süh! Un ünner’n Appelbōōm,
süh mool, ’kēēn dor steiht! (GrK1.1.256)
Koom, dat Leḃen is sō schȫȫn!
Dōōd is wull ėn Drōōm.
Loot unsX07b över’n Kârkhoff sēhn
manġ de Büsch un Blōm’n.
Klaus Groth
Quickborn I – Ėn Lēderkranz
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 232
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
3. De ōl’ Wichel
(GrK11256 - GrK1.1.256 - kiek ōōk GrK5.1.347f!)
Dėnn klopp man an’t Finster,
dėnn klopp du man sacht,
dat Dörp liggt tō slopen,
un still is de Nacht.
Dėnn klopp man an’t Finster,
man sacht an’e Ruut,
ik hȫȫr di in’t Slopen,
sō koom ik heruut.
De Goorn is sō ruhigX32,
de Moon is sō blank,
koom sacht, koom vunnacht,
koom dėn Stieg man hentlanġ!
Dor steiht de ōl’ Wichel,
dorünner de Stēēn,
un beid’ wüllt wi sitten,
no’n Heḃen rop sēhn.
Un beid’ wüllt wi snacken
sō heemli, sō sacht,
Un nüms schâll dat weten
as Moon un de Nacht.
Klaus Groth
Quickborn I – Ėn Lēderkranz
4. Vör Döör
(GrK11257 - GrK1.1.257 - kiek ōōk GrK5.1.349f!)
Loot mi gohn, mien MōderX52 slöppt!
Loot mi gohn, de Wächter röppt!
Hȫȫr! Wo schâllt dat still un schȫȫn!
Goh un loot mi smuck allēēn!
Süh! Dor liggt de Kârk sō grōōt!
An de Müür, dor slöppt de Dōōd.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 233
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Sloop du sund un dėnk an mi!
Ik drȫȫm de hēle Nacht vun di.
MōderX52 luurt! Se hȫȫrt dat wiss!
Nu is nōōg! – Nu tschüüs! Nu tschüüs!
Morgen Oḃend, wėnn se slöppt,
bliev ik, bet de Wächter röppt.
Klaus Groth
Quickborn I – Ėn Lēderkranz
5. Tō Bett
(GrK11257 - GrK1.1.257f - kiek ōōk GrK5.1.351f!)
Wo mȫȫd un wo slooprig,
ik fōōl noch de Hann’.
Ik wēēt niX09 — wat bee’|beed ik?
Ik dėnk an Jehann!
Wo mȫȫd un wo slooprig,
un düüster de Nacht:
Ik sēhg ėm mit Ōgen,
as stunn hē un lach,
sō blied un sō fründli —
Och! Mook ik süm|ehrX05 tō,
sō süht ėm mien Hatt noch,
as lach hē mi tō. (GrK1.1.258)
Ik drȫȫm wull in’t Woken,
ik wēēt niX09, wosück:
Ik wēēt niX09, schull’t Sünn weenX41? —
Och nä! Dat’s dat Glück!
Drēē Vogeln
Klaus Groth
Quickborn I – Drēē Vogeln
1. Goldhohn
(GrK11258 - GrK1.1.258 - kiek ōōk GrK5.1.353!)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 234
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Dor sitt ėn lüttjen Vogel,
sō geel as Gold,
dē singt, dat schâllt sō lustig
dör Busch un Holt.
Swieg still, du lütten Vogel,
un flēēg mool hėn!
Dor steiht vör’t lüttje Finster
hēēl hōōch ėn Linn.
Dor sitt un sing sō lustig
un pass mool op!
Dor kickt ut’ lüttje Finster
hēēl wiss ėn Kopp.
Hett gollengele Lucken,
singt eḃen sō schȫȫn,
ik lȫȫv, se hett ōōk Flünken:
Kannst du’t wull sēhn?
Klaus Groth
Quickborn I – Drēē Vogeln
2. De Duuv
(GrK11258 - GrK1.1.258f - kiek ōōk GrK5.1.354!)
Wō is dien VoderhusX53,
wō is de Pōōrt? (GrK1.1.259)
„Buten, wō’t Dörp tō Ėnn,
buten dėn Ōōrt.“
Wō is dien Komerdöör,
wō is dien Stuuv?
„Boḃen no’t Finster rop
rankt sik ėn Druuv.
Koom du um Merrennacht,
koom du Klock ēēn:
VoderX53 slöppt, MōderX52 slöppt,
ik sloop allēēn.
Koom an’e Kökendöör,
koom an’e Klink:
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 235
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
VoderX53 mēēnt, MōderX52 mēēnt,
dat deit de Wind.“ —
Boḃen no’t Finster rop
rankt sik ėn Druuv:
Achter dat Swülkennest
buut ėn witte Duuv!
Klaus Groth
Quickborn I – Drēē Vogeln
3. Nachtrieder
(GrK11259 - GrK1.1.259f - kiek ōōk GrK5.1.355!)
Rie’|Ried ik kēēn Sodelpeerd, bruuk ik kēēn Tōōm,
plück ik mien Riedpietsch af ut’n Wichelbōōm!
Nachtens, wėnn’t düüster is, störmt dat un roost,
mien is dat beste Peerd, wat de Wischen groost!
Black, reck de Pōten ut! Flēēg as de Wind!
/Rappe
dreeg mi dör Storm un Nacht bet mien lēēfste Kind!
Wēētst du, wo’t Finster klickt? Wēētst du, wo’t deit?
Spring ik bi Lēēfste rin, spring du no de Weid! — (GrK1.1.260)
Lustig is’t Leḃen ohn Tögel un Tōōm!
Vogeln plückt Kassbein: Wokēēn hȫȫrt de Bōōm?
Tō’t Ėnn
Klaus Groth
Quickborn I – Tō’t Ėnn
1. Vullmacht sien Tweeschens
(GrK11260 - GrK1.1.260 - kiek ōōk GrK5.1.356!)
Wat gluddert in’ Blōōmhoff un lacht achter’n Tuun? /Hecke
De Vullmacht sien Tweeschens, de Witt’ un de Brun’.
De Voogt un de Schriever gung’n eḃen vörbi,
wēēr jüst as ėn Bēērtünn mit Höhnken dorbi.
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 236
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Wo lach dō de Brune un schüddel de Hoor:
Du kriggst mool dėn Krummen, schasst sēhn, noch vuntjohr!
Wo lach dō de Witte un klapp in’e Hann’:
Du kriggst mool dėn Dicken, dėn Dicken tō’n Mann! —
Ik kiek dör de Poten un heff mi bedacht:
/Heckenpflanzen
X41
Wat much ik dėnn, Schriever ween — ōder de Voogt?
Klaus Groth
Quickborn I – Tō’t Ėnn
2. Wohr di!
(GrK11260 - GrK1.1.260f - kiek ōōk GrK5.1.357f!)
Se is sō frisch, as wēēr’t ėn Tulk,
se is sō licht, as wēēr’t ėn Wulk,
se is sō flink, as wēēr’t ėn Swulk,
un krâll as Flissendroht.
/Flachsgarn
X09
Ėn Wichel is ni hâlf sō slank,
ėn Pöppel is niX09 hâlf sō rank, (GrK1.1.261)
un niX09 ėn Bârk sō witt un blank
as sē in’ Sünndagsstoot.
Sō hüppt ėn Steilitsch langs de Heid, /Stieglitz, Distelfink
sō springt ėn Ēlamm op de Weid,
/weibliches Lamm
X05
un dē süm|ehr süht, dē hett sien Freud
un kickt sik reinweg duun. —
/förmlich trunken
Ik bee’|beed di, hȫȫ’|hȫȫd dien Ōgen, Fründ!
Sē’s doch, as âll de annern sünd,
se dreiht sik as ėn Küselwind —
un — wupp di — liggst’ in Tuun!
/in der Hecke
Klaus Groth
Quickborn I – Tō’t Ėnn
3. Wo hēēt se doch?
(GrK11261 - GrK1.1.261f - kiek ōōk GrK5.1.359!)
„Dėn Vullmacht sien Öllste — wo hēēt se doch?“
Kathrina, Kathrin!
„Dėn Vullmacht sien Twēte — wo heet se noch?“
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 237
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Christina, Christin!
„De Jüngste is je noch tō klēēn|lütt …“
de Jüngste is ėn Bild, sō schȫȫn,
ėn Rōsenknupp, sō fien.
Wi gung’n in’t Holt un rēpen luut:
Kathrina, Kathrin!
Dō schâll dat manġ de Bȫȫm heruut:
Christina, Christin!
Süm|seX04 hebbt sik fung’n un danzt un lacht.
De Jüngst ehrn Noom, dėn rēēp ik sacht,
un liesen rēēp se mien.
De Vullmacht stunn sō blied vör Döör: /freundlich lächelnd
Kathrina, Kathrin!
de MōderX52 fiechel: Mien ēēnzigstM3 Göör,
Christina, Christin! (GrK1.1.262)
De Jüngste kriggt vör Döör kēēn Schmatz,
de Jüngste hett in’ Goorn ehrn Schatz,
de Jüngste, dat is mien.
Klaus Groth
Quickborn I – Tō’t Ėnn
4. Tȫȫv mool!
(GrK11262 - GrK1.1.262 - kiek ōōk GrK5.1.360!)
Se is doch de stillste vun âll tō Kârk!
Se is doch de schȫȫnste vun âll tō MârktX66!
Sō wēēkli, sō blēēkli un de Ōgen sō grōōt,
sō blau as ėn Heḃen un dēēp as ėn Sōōt.
’kēēn kickt wull in’t Woter un dėnkt niX09 sien Dēēl?
’kēēn kickt wull no’n Heḃen un wünscht sik niX09 veel?
’kēēn kickt in ehr Ōgen, sō blau un sō froom, /sanft
un dėnkt niX09 an Ėngeln un allerhand Kroom?
Klaus Groth
Quickborn I – Tō’t Ėnn
5. Verlor’n
(GrK11262 - GrK1.1.262f - kiek ōōk GrK5.1.361f!)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 238
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Sien MōderX52 geiht un jammert,
sien VoderX53 wischt de Tron’,
ik melk de Kȫh un feeg de Stuuv,
mi loot süm|seX04 stohn un gohn.
De Novers koomt tō trȫȫsten
un snackt ėn hattliM3 Wōōrt,
un wėnn süm|seX04 trȫȫst un wėnn süm|seX04 wēēnt,
sliek ik mi trurig fōōrt.
An’ Oḃend in’e Komer,
bi dēpe düüst’re Nacht,
dėnn wēēn ik âll de Loken natt,
bet an dėn hellen Dag.
Süm|seX04 hebbt je noch ėn annern,
süm|seX04 hebbt je noch ėn Söhn: (GrK1.1.263)
Ik heff je nix as bitt’re Tron’
un mutt dē hēēmli wēn’.
Un koomt sien Kameroden
un seġġt, wo broov hē wēēr,
sō mutt ik ruut allēēn no’n Hoff
un legg mi an’e Ēēr.
/tapfer
Mi dünkt, ik hȫȫr dat Schēten
un wo de Kugeln fâllt,
mi dünkt, ik hȫȫr, hē röppt, hē röppt:
Mien Anna, koom man bâld!
Klaus Groth
Quickborn I
Minnesänger
(hochdeutsch)
(GrK11263 - GrK1.1.263f - kiek ōōk GrK5.1.363f!)
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 239
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Regionale Besonderheiten des Platt um Wöhrden herum bzw. in
Dithmarschen:
µX00
BEZÜGLICH ġ BZW . ḃ SIEHE µ+Q08 UND µ+Q09!
µX01
jüm|ji X01: ihr, PERS. FÜRWORT, MZ; ANDERWÄRTS: ji, ju; LITERATUR-BEISPIELE FINDEN IN TEIL A: µihr1
jüm|juX02: euch, PERS. FÜRWORT, MZ; ANDERW.: ju, jo; LITERATUR-BEISPIELE FINDEN IN TEIL A: µeuch
jüm|juunX03: euer, BESITZANZ. FÜRW., MZ; ANDERW.: juun, jue,…; LIT.-BEISPIELE FINDEN IN A: µeuer
süm|seX04: sie, PERS. FÜRWORT, MZ-NOM.; ZUMEIST: se; LITERATUR-BEISPIELE FINDEN IN TEIL A: µsie3
süm|ehrX05: ihnen|sie, PERS. F., MZ-NICHTNOM.; AW.: ehr, jem,…; LIT.-BSP. IN TEIL A: µihnen2, µsie3
süm|ehr|ehrnX06: ihr|-e|-en, BESITZANZ. FÜRW., MZ; ANDERW.: ehr|n, …; LIT.-BEISPIELE IN A: µihr4
sik|unsX07: uns, PERS. REFL. FÜRWORT; ANDERWÄRTS: uns; LITERATUR-BEISPIELE FINDEN IN TEIL A: µuns
sik|juX08: euch, PERS. REFL. FÜRWORT; ANDERWÄRTS: ju; LITERATUR-BEISPIELE FINDEN IN TEIL A: µeuch
niX09: nicht, ANDERWÄRTS ZUMEIST: nich; LITERATUR-BEISPIELE FINDEN IN TEIL A: µnicht
DIE GEGENWARTSFORM DER VERBEN ZU Sie = Sē FÜHRT IN DITHMARSCHEN ZUMEIST DIE ENDUNG -en.
wedderX11: wieder, IN DITHMARSCHEN UND ANDERWÄRTS TEILS: woller, weller, VERKÜRZT worr
EdderkauerX12: Wiederkäuer, IN DITHMARSCHEN TEILS: Ellerkauer, Öllerkauer
wedderX13; tōwedder(n)X13: wider, gegen; zuwider, IN DITHMARSCHEN TEILS: woller, weller
µX02
µX03
µX04
µX05
µX06
µX07
µX08
µX09
µX10
µX11
µX12
µX13
MedderX14: KOSENAME, Tante, FÜR WÜRDIGE WEIBL. VERWANDTE|BEKANNTE, Z. B. Trina-Medder(sch),
IN DITHM. FRÜHER Meller(sch), SONST AUCH Möösch
µX15 WedderX15: Wetter, Unwetter, IN DITHMARSCHEN TEILS: Woller, Weller
µX16 LedderX16, leddernX16: Leiter; Leder, ledern, IN DITHM. ZUMEIST: Leller, lellern
µX17 FedderX17: Feder, IN DITHMARSCHEN ZUMEIST: Feller
µX18 FleddereschX18: Zitterpappel, IN DITHMARSCHEN EHER: Flelleresch
µX19 FleddermuusX19: Fledermaus, IN DITHM. EHER: Flellermuus, Speckmuus
µX20 BledderX20: Zungenbläschen, Blatter, IN DITHM. FRÜHER: Bleller
µX21 Feld, FelderX21: Feld, Felder, IN DITHMARSCHEN TEILS: Fell, VOR ALLEM: Feller
µX22 föddernX22: fordern, IN DITHMARSCHEN ZUMEIST: föllern
µX23 FōderX23, fōdernX23: Futter (Heu), füttern, IN DITHMARSCHEN ZUMEIST: Fōler, fōlern
µX24 JidderX24: Euter, IN DITHMARSCHEN ZUMEIST: Jüller
µX25 KōhfladderX25: Kuhfladen, IN DITHMARSCHEN ZUMEIST: Kōhflaller, Kōhflârr’
µX26 HuderX26: Gundermann [Glechoma], AUS DITHMARSCHEN BERICHTET: Huler
µX27 AdderX27: Kreuzotter, IN DITHMARSCHEN EVTL. AUCH: Aller
µX28 VadderX28, VadderschX28: Pate|-tin, Verwandte|r, ALT, IN DITHM. EHER: Valler|sch
µX29 SlerrnX29 IN DITHMARSCHEN!: Schlitten, ANSONSTEN EHER: Sleden
µX30a RedderX30a: Feldweg zwischen Knicks, IN DITHMARSCHEN AUCH: Reller
µX30b Order|ÖrderX30b: Anweisung, Botschaft, IN DITHM. AUCH: Öller
µX30c nedderX30c: nieder-, Nieder-, ALT, IN DITHM. FRÜHER EHER: neller
µX31 gōōtX31, gōdeX31; GōōtX31: gut; Gut, IN DITHMARSCHEN EHER: guut, gude; Guut
µX32 RōhX32, rōhenX32: Ruhe, ruhen, IN DITHM. AUCH: Ruh, Rauh; ABER IMMER: (ge)ruhigX32
µX33 drōhenX33: drohen, IN DER LITERATUR HÄUFIG DIE ›BREITERE‹ FORM GEFUNDEN: drauhen
µX34 MehlbüdelX34: Mehlbeutel, IN DITHMARSCHEN ZUMEIST: Möödbüdel
µX35 StrėngX35: Strang, IN DITHMARSCHEN EHER: String, ANDERWÄRTS EHER: Sträng
µX14
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 240
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
µX36
µX37
µX41
µX42
µX43
µX44
µX45
Quickborn 1), 15.11.2015
WōōtX36: Wut, IN DITHMARSCHEN EHER: Wuut, AUCH BEI REIM-ERFORDERNISSEN: WuutX36
dattX37: dass, IN DITHMARSCHEN FRÜHER STATTDESSEN WEIT VERBREITET: watt
weenX41: sein, ANDERNORTS, WIE AUCH BEI REIM-ERFORDERNISSEN: wesenX41, sienX41
weenX42: gewesen, ANDERNORTS: wesen, west, IN REIMEN AUCH: wesenX42, westX42
BeiX43, BeinX43 IN DITHMARSCHEN!: Beere, ANDERNORTS: Beer, Beren; SIEHE DAGEGEN: X44
BeerX44, BeernX44: Birne, Birnen; SIEHE DAGEGEN: X43
Ei|EidX45, eien|eidenX45 IN DITHMARSCHEN!: Egge, eggen; ANDERNORTS: Egg [äch]
IevX46 [i:f], IeḃenX46 [i:m] IN TEILEN DITHMARSCHENS!: Biene|n; ANDERNORTS: Imm, Immen
µX47 QuitzX47 IN DITHMARSCHEN!: Quecke; BEI KLAUS GROTH: Quitsch; ANDERNORTS: Queek
µX48 KüükX48, KückX48 IN DITHMARSCHEN!: Rettich, Hederich [Raphanus]; ANDERNORTS: Kȫȫk
µX51 DackX51, RēētX51 IN DITHMARSCHEN!: Schilf, Rohr [Phragmites]; ANDERNORTS: Rēēt, Rōhr
µX52 MōderX52 ALT, ABER DURCHAUS NOCH BEKANNT!: Mutter; HEUTE ABER ÜBLICH: Mudder
µX53 VoderX53 ALT, UND AUCH HEUTE IN DITHMARSCHEN ÜBLICH!: Vater; ANDERNORTS: Vadder
µX54 ümmerX54, jümmerX54: immer; j|ümmers, j|ümmertō, j|ümmerlōōs, jümmerfōōrt
µX55 mötenX55: müssen (INF., HÖFLICHKEITSF.), IN DITHMARSCH. EHER: möön
µX56 schülltX56: WIR|SIE sollen, IHR sollt, IN DITHMARSCHEN EHER: schööt
µX57 wülltX57: WIR|SIE wollen, IHR wollt, IN DITHMARSCHEN EHER: wööt
µX58 schullstX58: DU solltest, IN DITHMARSCHEN EHER: schusst
µX59 ŌhmX59: KOSENAME, Onkel, F. WÜRDIGE MÄNNL. VERWANDTE & BEKANNTE|FREUNDE, Z. B. Hinnerk-Ōhm
µX61 hȫȫrX61, hȫrenX61: hörte, hörten; TEILS IN DITHMARSCHEN: hȫȫrs, hȫȫrssen
µX62 fohrX62, fohrenX62: fuhr, fuhren; IN DITHMARSCHEN TEILWEISE: fohrs, fohrssen
µX63 hēēssX63, hēēssenX63 IN DITHMARSCHEN HEUTE!: hieß, hießen; SONST|ANDERNORTS: hēēt, hēten
µX65 TimpX65 IN DITHM. ZUMEIST!: Schar, Gruppe, Wurf; ANDERNORTS: Tümp, Tēēmp
µX66 MârktX66; HEUTE ABGEKÜRZT ZU de Mârk, FRÜHER IN DITHMARSCHEN: dat Mârt
µX67 sniedenX67|B52, dat sniedtX67 SO IN DITHMARSCHEN ZUMEIST!: schneien; ANDERNORTS: snie’enB50
µX68 budenX68|B52, SO IN DITHMARSCHEN VIELFACH!: bauen; ANDERNORTS: buenB50
µX69 broven, dōven (tauben), Brēven, Dēven, Lokomotiven, Nerven, Sâlven (Salven),
Slowen (Slawen), Skloven SO IN DITHMARSCHEN ERMITTELT! STATT –ḃen!
µX70 lȫḃenX70, SO IN DITHMARSCHEN VIELFACH!: glauben; ANDERNORTS EHER NUR: glȫḃenB46a
µX71 lückenX71, SO IN DITHMARSCHEN VIELFACH!: glücken; ANDERNORTS EHER NUR: glückenB84
µX72 sundX72, SO IN DITHMARSCHEN VIELFACH!: gesund; ANDERNORTS EHER NUR: gesund
µX73 ringX73, SO IN DITHMARSCHEN VIELFACH!: gering; ANDERNORTS EHER NUR: gering
µX74 bornenX74: tränken, SO IN W ÖHRDEN; SONST ZUMEIST UN IM OT KETELSBÜTTEL BEREITS börnen
µX75 GrȫȫvX75, GrȫḃenX75, SO IN DITHMARSCHEN VIELFACH!: Graben; ANDERNORTS EHER: Groḃen, -s
µX76 bölkenX76: brüllen, grölen, IN DITHMARSCHEN EHER: börken
µX77 wokēēnX77: wer, IN DITHMARSCHEN FRÜHER AUCH HÄUFIG ’kēēnX77
µX78 woneemX78: wo, IN DITHMARSCHEN FRÜHER VERBREITET, HEUTE MEHR wōX78
µX79 wonēhrX79: wann, IN DITHMARSCHEN FRÜHER AUCH HÄUFIG ’nēhrX79
µX80 wosückX80: wie, IN DITHMARSCHEN FRÜHER VIEL sückX80, HEUTE EHER woX80
µX46
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 241
Peter Neuber, Meldörp-Bȫker, Niederdt. Textbücher aus Dithmarschen, Buch 2.1 (Groth,
Quickborn 1), 15.11.2015
Literatur-Verzeichnis
µ
GRK1.1-4.###
Groth, Klaus (1921): Gesammelte Werke. 4 Bde in 2 Bü. Ki+L: Lipsius+Tischer
GRK3.1-6.###
Groth, Klaus (1981): Sämtliche Werke in sechs Bänden. Heide: Boyens
GRK5.1.###
Groth, Klaus (1998): Quickborn. (Hrg. Ulf Bichel) Heide: Boyens
GRK5.2.###
Groth, Klaus (2001): Vertelln. (Hrg. Ulf Bichel & Reinhard Goltz) Heide: Boyens
GR-SAJ2010.###THH
Thies, Heinrich (12010): Sass Plattdeutsche Grammatik. Neumünster:
Wachholtz (Hrg. Fehrs-Gilde)
Y16.1.###
Oldenburgische Landschaft (1982): Snacken un Verstahn. I. O.i.O: Holzberg
ō: sprich [ou] wie ›soul‹; ē: sprich [ei] wie ›day‹; ȫ: sprich [oi] wie ›boy, moin, Heu, Häuser‹
Mōōr, Ēēr, Wȫȫr, Fȫhr, Hoor, möör, Buur,…: sprich [oua, eia, oia,…] wie ›Moua, Äia, Woia, Foia, Hooa, mööa, Buua‹
â: sprich lang-a; ė: sprich kurz-i; ġ|ġt: sprich hart-g; ḃt: sprich b; -ḃen (Sass: -ven) sprich –ben, -ben, -bn bis hin zu -m
Sprich sl, sm, sn, sp, st und sw möglichst mit s (oder Zungenspitzen-sch), schr aber mit Breit-Zungen-sch! (snacken, schrieḃen)
Sprich j wie Journal! (jo, jüm, Jung) – Sprich ä, ää, äh wie e, ee, eh! (Jäger, nä, däägli, Fähr)
www.meldörpböker.de
Meldörp-Bȫker in SASS-ergänzender Schreibweise
MeBö-2.1 Seite 242